Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel bir programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00fcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu\u2019nun de\u011ferlendirmeleri \u015fu \u015fekilde:<\/p>\n
\n
\u00d6nder Apo\u2019nun do\u011fum g\u00fcn\u00fc olan 4 Nisan\u2019a say\u0131l\u0131 g\u00fcnler kald\u0131. \u00d6nder Apo ya\u015fam\u0131n\u0131 3 do\u011fu\u015f a\u015famas\u0131yla ifade etti. Biraz bu a\u015famalar\u0131 ve neden \u00d6nder Apo\u2019nun ya\u015fam\u0131n\u0131 b\u00f6yle ifade etti\u011fini a\u00e7abilir misiniz?<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle \u00d6nderli\u011fin do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fc ba\u015fta \u00d6nder Apo\u2019ya ve t\u00fcm d\u00fcnya insanl\u0131\u011f\u0131na, K\u00fcrt halk\u0131na ve kad\u0131nlara kutlu olsun diyorum. 4 Nisan tarihi bir bireyin do\u011fum g\u00fcn\u00fc, do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fc olarak ifade ediliyor. Fakat b\u00f6ylesi do\u011fu\u015flar tabii nadirdir tarih boyunca. Say\u0131l\u0131 belki ifade edilebilir. Bir insan\u0131n do\u011fu\u015fuyla bir halk\u0131n yeniden do\u011fu\u015funun, bir insan\u0131n do\u011fu\u015fuyla kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck umudunun yeniden do\u011fu\u015funun, halklar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fck uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi tarihte fazla rast gelmedi\u011fimiz bir ger\u00e7ekliktir. \u00d6nder Apo\u2019nun 4 Nisan\u2019da fiziken do\u011fu\u015fu, bunu 1. do\u011fu\u015f olarak da ifade etmi\u015fti. Sizin de dedi\u011finiz gibi 3 do\u011fu\u015f olarak tan\u0131ml\u0131yor kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 b\u00f6yle bir 3 b\u00f6l\u00fcme ay\u0131rarak da ifade ediyor \u00d6nderlik. 1. do\u011fu\u015f 4 Nisan g\u00fcn\u00fcne denk geliyor.<\/p>\n Fiziki olarak varolu\u015f, ontolojik olarak varolu\u015f ve kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 tan\u0131mlarken, ifade ederken 2. do\u011fu\u015f, 3. do\u011fu\u015f diye tan\u0131mlamas\u0131, yeniden do\u011fu\u015flar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi. Fiziksel do\u011fu\u015fuyla birlikte ard\u0131 s\u0131ra yeniden do\u011fu\u015flar\u0131n farkl\u0131 bi\u00e7imlerde ger\u00e7ekle\u015fmesi. Tabii bu tan\u0131mlama da \u00e7ok farkl\u0131 bir tan\u0131mlama. Her insan tabii ki ya\u015fam boyunca kendisini anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Fakat s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, bu tan\u0131mlama bi\u00e7imi, anlamland\u0131rma bi\u00e7imi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u00d6nderlikte de bu tan\u0131mlama bi\u00e7imi, kendi ya\u015fam\u0131n\u0131, kendi ki\u015fili\u011fini anlamland\u0131rma bi\u00e7imi de ger\u00e7ekten \u00e7ok farkl\u0131 bir bi\u00e7imde geli\u015fti. \u0130\u015fte 1. do\u011fu\u015f 4 Nisan fiziki do\u011fu\u015fu. 2. do\u011fu\u015f PKK\u2019nin do\u011fu\u015fu diyelim, PKK\u2019nin kurulmas\u0131 ve do\u011fu\u015fu. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin do\u011fu\u015fu olarak da ifade edebiliriz. 3. do\u011fu\u015f da i\u015fte Uluslararas\u0131 Komplo ile birlikte \u0130mral\u0131 s\u00fcrecinin ba\u015flamas\u0131 ve \u0130mral\u0131 ile birlikte asl\u0131nda daha k\u00f6kl\u00fc bir ideolojik sorgulama s\u00fcreci i\u00e7erisine, stratejik paradigmasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci i\u00e7erisine girdi\u011fi s\u00fcre\u00e7 olarak ifade edebiliriz. Bunu da yeniden bir do\u011fu\u015f olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n Bu tabii ki dedi\u011fim gibi sadece bir insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc ilgilendiren bir \u015fey de\u011fil. Sadece \u00d6nder Apo\u2019nun hayat\u0131n\u0131 ilgilendiren i\u015fte 77. ya\u015f\u0131 oluyor bu y\u0131l. Bu 77 ya\u015f, bu kadar \u00f6m\u00fcr asl\u0131nda ayn\u0131 zamanda i\u015fte bir halk\u0131n yeniden dirili\u015finin \u00f6mr\u00fc oluyor, zaman\u0131 oluyor. \u0130\u015fte kad\u0131nlar boyutuyla bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kad\u0131nlar\u0131n kendi \u00f6z g\u00fcc\u00fcyle, \u00f6z dinami\u011fiyle, \u00f6z iradesiyle yeniden aya\u011fa kalkmas\u0131 ve m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmesi oluyor. Onun do\u011fu\u015fu, i\u015fte \u00d6nder Apo\u2019nun do\u011fu\u015fu asl\u0131nda ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da do\u011fu\u015funa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu dedi\u011fim gibi \u00e7ok farkl\u0131 bir ger\u00e7eklik. Felsefi olarak da, ideolojik olarak da, paradigmasal olarak da daha da anla\u015f\u0131lmas\u0131, derinle\u015ftirilmesi gereken bir ger\u00e7eklik oluyor. Bu \u00fc\u00e7 do\u011fu\u015fla birlikte kendisini yeniden anlamland\u0131rmak bir b\u00fct\u00fcn asl\u0131nda halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini de yeniden anlamland\u0131rmakt\u0131r, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini de yeniden anlamland\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n \u00d6NDER APO HEP KEND\u0130N\u0130 A\u015eMA M\u00dcCADELES\u0130 VER\u0130YOR<\/strong><\/p>\n Yine toplum ve birey ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da, belki de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kapitalizminin en fazla \u00fczerinde oynad\u0131\u011f\u0131, tahrip etti\u011fi, a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekliklerden biri de budur, ikilemlerden biri daha do\u011frusu. Toplum-birey ili\u015fkisi asl\u0131nda do\u011fall\u0131\u011f\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda gayet diyalektik bir ili\u015fki g\u00fcc\u00fcne sahip. Gayet do\u011fal bir ili\u015fki g\u00fcc\u00fcne sahip. Fakat egemenli\u011fin \u00f6zellikle de kapitalist egemenli\u011fin m\u00fcdahalesiyle birlikte burada \u00e7ok ciddi bir u\u00e7urumsal bir \u00e7eli\u015fki ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Toplumla birey aras\u0131nda. \u00d6nder Apo \u015fahs\u0131nda biz bunu da g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6nder Apo bir bireydir ama o birey kendi i\u00e7inde toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi de o kadar asl\u0131nda uyumlu ve dengeli bir bi\u00e7imde ifade ediyor ki, onun ger\u00e7ekli\u011finde hani sosyalizm m\u00fccadelesinde insan b\u00f6yle ifade edebilir.<\/p>\n \u00d6nder Apo ger\u00e7ekli\u011finde, onun birey ger\u00e7ekli\u011finde toplum olmak. \u0130\u015fte toplumun da \u00d6nder Apo ger\u00e7ekli\u011fiyle birlikte hem toplum hem de birey olmas\u0131 o sosyalist m\u00fccadele, demokratik toplumcu sosyalizm diyoruz biz buna. B\u00f6yle bir rotaya girmesi b\u00f6yle de bir anlam\u0131 ifade ediyor. Hani bu birinci do\u011fu\u015f, ikinci do\u011fu\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ekli\u011fin ayn\u0131 zamanda ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 bir realite diyelim. Burada bir de \u015funu da s\u00f6ylemek isterim; bir hep kendini a\u015fma durumu var. Hani felsefi olarak da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc nas\u0131l ge\u00e7iriyor? Bir insan diyelim ki do\u011fuyor, b\u00fcy\u00fcyor i\u015fte vakti geldi\u011finde \u00f6l\u00fcyor. Ama b\u00fct\u00fcn bu \u00f6mr\u00fc boyunca acaba kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi anlam\u0131na tekrar ederek mi ya\u015f\u0131yor? Yoksa kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden yeniden anlamland\u0131rarak, her defas\u0131nda kendisini a\u015farak m\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131ml\u0131yor? Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. \u00a0Bu a\u00e7\u0131dan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u00d6nder Apo\u2019nun hep b\u00f6yle bir kendini a\u015fma m\u00fccadelesi, hep b\u00f6yle bir i\u015fte kendini anlamla birlikte kendini farkl\u0131la\u015ft\u0131rma, hep farkl\u0131 bir anlam kazanma m\u00fccadelesini ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n Bu anlamda da hani birinci do\u011fu\u015f, ikinci do\u011fu\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f derken asl\u0131nda i\u015fte ikinci do\u011fu\u015fla birlikte yeni bir i\u015fte hem bireysel varl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de toplumsal varl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir do\u011fu\u015f s\u00fcreci oldu K\u00fcrt halk\u0131 ve K\u00fcrt bireyi boyutuyla bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman. Ama i\u015fte o m\u00fccadele i\u00e7erisinde hep b\u00f6yle bir kendini sorgulama da var, hep kendini a\u015fma m\u00fccadelesi de var. Bu m\u00fccadele \u00f6yle bir a\u015famaya geliyor ki i\u015fte \u00f6zellikle \u0130mral\u0131 ile birlikte daha derinlikli bir boyuta ula\u015f\u0131yor. Devlet\u00e7ili\u011fin, iktidarc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, reel sosyalizmin daha derinli\u011fine sorguland\u0131\u011f\u0131 ve a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sadece sorgulamak de\u011fil ayn\u0131 zamanda a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik oluyor. \u0130\u015fte orada yeni bir a\u015fama ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f dedi\u011fimiz \u0130mral\u0131 ile birlikte demokratik ulus, demokratik konfederalizm, i\u015fte bug\u00fcn demokratik toplum diyoruz, demokratik entegrasyon, kom\u00fcnler, kom\u00fcn ger\u00e7ekli\u011fi, demokratik toplumcu sosyalizm asl\u0131nda bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fun yeni bir a\u015famas\u0131n\u0131 ifade ediyor. Daha da derinle\u015fmi\u015f bir bi\u00e7ime.<\/p>\n \u015eunu s\u00f6yleyebilir miyiz? \u00d6nder Apo\u2019da reddedi\u015f yok asl\u0131nda. \u0130kinci bir do\u011fu\u015f o birinci do\u011fu\u015fu reddetti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f ikinci do\u011fu\u015fu tamamen reddetti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Fakat onu daha \u00fcst bir d\u00fczeye, daha anlaml\u0131 bir d\u00fczeye ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da sizin ifade etti\u011finiz gibi kendisini a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, ikinci do\u011fu\u015fu a\u015f\u0131p \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir do\u011fu\u015fa ge\u00e7ti\u011fini ama bir reddedi\u015ften, bir inkardan.<\/strong><\/p>\n \u0130nkar diyelim. Asl\u0131nda reddedi\u015f var fakat bu reddedi\u015f bi\u00e7imi inkar ederek geli\u015fen bir reddedi\u015f bi\u00e7imi de\u011fil. Bu da tabii ki diyalekti\u011fi alg\u0131lamayla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir boyut ki en son manifestoda da \u00d6nderlik bu diyalektik materyalizm olarak da olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde de a\u00e7\u0131ml\u0131yor. Orada o diyalekti\u011fin i\u015fleyi\u015f bi\u00e7imi ger\u00e7ekten farkl\u0131. Hani diyelim ki biraz daha b\u00f6yle normal toplum i\u00e7erisinde, normal ya\u015fam i\u00e7erisinde b\u00f6yle kat\u0131 reddedi\u015fler vard\u0131r. Kat\u0131 inkar vard\u0131r asl\u0131nda. Bir \u00e7eli\u015fkili bir ger\u00e7ekli\u011fi, sorun olan bir ger\u00e7ekli\u011fi b\u00f6yle t\u00fcmden reddeden bir yakla\u015f\u0131m vard\u0131r. Dogmatik bir yakla\u015f\u0131m vard\u0131r. Fakat i\u015fte \u00f6nderli\u011fin diyalekti\u011finde yakla\u015f\u0131m bi\u00e7iminde b\u00f6yle eskiyi t\u00fcmden reddeden ya da sorun olan, \u00e7eli\u015fkili olan ger\u00e7ekli\u011fi, reddedilmesi gereken ger\u00e7ekli\u011fi onunla \u00e7ok k\u0131yas\u0131ya bir m\u00fccadele ama onu b\u00f6yle t\u00fcmden yok etme temelinde de\u011fil. Onun i\u00e7inde var olan kal\u0131c\u0131 de\u011ferler var. Toplum i\u00e7in, birey i\u00e7in, anlaml\u0131 bir ya\u015fam i\u00e7in, do\u011fa i\u00e7in, kad\u0131nlar i\u00e7in vs. Ya\u015fam\u0131 bar\u0131nd\u0131ran t\u00fcm ger\u00e7eklikler i\u00e7in varsa bir anlam\u0131 \u00d6nderlik mutlaka onu g\u00f6r\u00fcyor, onu koruyor. Ona asl\u0131nda eklemeler yap\u0131yor. Ona biraz daha g\u00fc\u00e7l\u00fc anlamlar kat\u0131yor.<\/p>\n Fakat bir de i\u015fte reddedilmesi gereken boyutlar\u0131 var. Bir de a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken boyutlar\u0131 var. \u0130\u015fte \u00e7ok iyi ifade ettiniz. Diyelim ki i\u015fte PKK ger\u00e7ekli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ge\u00e7en y\u0131l biz PKK\u2019yi feshettik. PKK\u2019yi feshederken biz bir b\u00fct\u00fcn PKK\u2019nin ortaya \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn de\u011ferleri, direni\u015f de\u011ferlerini, miras\u0131n\u0131 fesih mi ettik? B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 red mi ettik? Hay\u0131r. Bunun i\u00e7erisinde \u00f6zellikle reel sosyalist program, strateji, onun yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu anlay\u0131\u015f, yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imi. A\u015f\u0131lmas\u0131 gereken boyutlar itibariyle onlar elbette ki a\u015f\u0131ld\u0131. Ama bir de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011ferler tabii ki bunun i\u00e7erisinde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Ne yap\u0131yoruz? O de\u011ferleri \u00d6nderli\u011fin bu yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imiyle asl\u0131nda onu daha da b\u00fcy\u00fcten, daha da derinle\u015ftiren, geli\u015ftiren bir boyut katarak asl\u0131nda onun var olu\u015funu devam ettirme, s\u00fcreklilik kazand\u0131rma. B\u00f6yle de bir m\u00fccadele bi\u00e7imi olarak insan de\u011ferlendirebilir.<\/p>\n \u00d6nderli\u011fi bu do\u011fu\u015f a\u015famalar\u0131na g\u00f6t\u00fcren s\u00fcre\u00e7te en b\u00fcy\u00fck etkinin asl\u0131nda sorgulama ve kabul etmeme oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00d6nder Apo 7 ya\u015f\u0131ndayken ya\u015fam\u0131 sorguluyor ve bu ya\u015fam de\u011fil diyor. Bu ya\u015fama ihanet edilmi\u015f diyor. Ve ben bu ya\u015fam\u0131 b\u00f6yle ya\u015famayaca\u011f\u0131m diyor. \u015eunu demek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Yeni bir do\u011fu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6nce ger\u00e7ekten iyi bir sorgulama ve var olan\u0131, verili olan\u0131 kabul etmeme gerekiyor.<\/strong><\/p>\n Evet, \u015fimdi do\u011fu\u015f kavramsall\u0131\u011f\u0131na da insan bakarsa, do\u011fu\u015f asl\u0131nda var olu\u015fu ve ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fini ifade eder de\u011fil mi? Ona i\u015faret eder. \u0130nsan nereye do\u011fuyor? Ya\u015fama do\u011fuyor. Bir canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bir var olma ger\u00e7ekli\u011fini ifade ediyor. \u015eimdi K\u00fcrdistan ger\u00e7ekli\u011finde bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, K\u00fcrdistan realitesi i\u015fte o y\u0131llar, 1949\u2019lu d\u00f6nemlere gidersek, o d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131na bir do\u011fu\u015f var. O ya\u015fam\u0131n, ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011finin i\u00e7ine do\u011fu\u015f var ki, bu do\u011fu\u015fun realitesine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, bu tamamen i\u015fte diyelim ki K\u00fcrdistan\u2019\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecilik alt\u0131nda ezildi\u011fi, inkar edildi\u011fi ve imhaya tabi tutuldu\u011fu bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi. B\u00f6yle bir ya\u015fama do\u011fuyor asl\u0131nda ve bu ya\u015fam\u0131n, evet 7 ya\u015f\u0131ndan itibaren, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren, bu ya\u015fam\u0131n ya\u015fam olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulayan bir bilin\u00e7 yap\u0131s\u0131 var. Hani o d\u00f6nem a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ocuk ya\u015fta bilin\u00e7 diyemez insan.<\/p>\n Fakat bir i\u015fte \u015f\u00fcphe dedi\u011finiz gibi, bir sorgulama, bunu hissetme, i\u015fte sezgi diyoruz. Bu sezgiyle hep ya\u015fama bakmak, do\u011fu\u015funun hep s\u00fcrekli yeni do\u011fu\u015flara gebe olmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden bir tanesi de, hep o ya\u015fam\u0131 sorgulama bi\u00e7imi. Ya\u015fam b\u00f6yle ya\u015fan\u0131yor. Kom\u015fular b\u00f6yle ya\u015f\u0131yor. Akrabalar b\u00f6yle ya\u015f\u0131yor. Annesi \u00f6yle ya\u015f\u0131yor. Babas\u0131, k\u0131z karde\u015fi \u00f6yle ya\u015f\u0131yor. Ya\u015f\u0131yor ama bu ya\u015fam ger\u00e7ekten do\u011fru bir ya\u015fam m\u0131? Bu ya\u015fam ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcr bir ya\u015fam m\u0131? Hep b\u00f6yle bir \u015f\u00fcpheyle bakmak ki \u00d6nderlik o a\u00e7\u0131dan da hep diyor, ben \u00e7ok septik bir ki\u015fili\u011fim. S\u00fcrekli \u015f\u00fcphecilik, hep sorgular\u0131m. Bu hem kendi realitesini, kendi ki\u015filik ger\u00e7ekli\u011fini sorgulama, hem toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi sorgulama, hem de bir b\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131 sorgulama. Ya\u015fam derken de sadece insan ya\u015fam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, hayvansal, do\u011fasal ya\u015fam, evrensel ya\u015fam, b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131n ya\u015fam\u0131 sadece K\u00fcrt toplumunun ya\u015fam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, yahut da cinsler a\u00e7\u0131s\u0131ndan baksak, sadece erkek a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bakan hayata, bir de bu g\u00f6zle bakan.<\/p>\n \u015eimdi b\u00f6yle bir sorgulay\u0131c\u0131 bir g\u00f6zle, i\u015fte b\u00f6yle hep \u015f\u00fcpheyle ya\u015fama bakt\u0131\u011f\u0131nda \u015funu g\u00f6r\u00fcyor, bu hayat yanl\u0131\u015f bir hayat. Bu hayat bu bi\u00e7im ile ya\u015fanmayacak bir hayat. O zaman m\u00fccadele nereden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 diye sorarsak ve yine m\u00fccadelenin \u00e7ok de\u011fi\u015fik bir tarza geli\u015fmesinin nedenini sorgulayacak olursak, ger\u00e7ekten de bunu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin reel sosyalist bir programla, strateji ve taktikle ortaya \u00e7\u0131kan bir PKK ger\u00e7ekli\u011fi var. T\u00fcm d\u00fcnyada reel sosyalist \u00fclkeler birer birer y\u0131k\u0131l\u0131rken, koskoca devletler birer birer y\u0131k\u0131l\u0131rken, PKK ger\u00e7ekli\u011finin ayakta kalmas\u0131 o y\u0131llarda, 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda ve hep m\u00fccadelesini b\u00fcy\u00fcterek devam etmesinin \u00e7ok \u00f6nemli bir yan\u0131 bu. Asl\u0131nda ya\u015fam dinami\u011fini yakalayan, bu ya\u015fam yanl\u0131\u015ft\u0131r, o zaman ya\u015fam nas\u0131l ya\u015fanmal\u0131? O zaman i\u015fte yeni do\u011fu\u015flar olacak, ya\u015fam devam ediyor ama bu yeni do\u011fu\u015flar oldu\u011funda bu do\u011fu\u015flar hangi ya\u015fama do\u011fmal\u0131? Nas\u0131l bir ya\u015fama do\u011fmal\u0131? Bu ya\u015fam nas\u0131l anlaml\u0131 olmal\u0131, do\u011fru olmal\u0131, g\u00fczel olmal\u0131, iyi olmal\u0131?<\/p>\n \u00d6nderlik diyalektik m\u00fccadele hedefini asl\u0131nda her zaman ya\u015fad\u0131. B\u00fct\u00fcn bir ya\u015fam\u0131 hala da, manifestoyla birlikte \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc felsefi sorgulamalar var, evrensel sorgulamalar var, insan ya\u015fam\u0131, i\u015fte bir kad\u0131n ya\u015fam\u0131, erkek ya\u015fam\u0131, cinsler ger\u00e7ekli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tarihsel diyalektik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, b\u00fct\u00fcn bunlarla hala da \u00e7ok\u00e7a u\u011fra\u015fan bir ger\u00e7ekli\u011fi var. Bu insan ya\u015fam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Bizim de \u00d6nder Apo\u2019nun ya\u015fam felsefesi, ya\u015fam m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan belki de en fazla sorgulamam\u0131z gereken noktalardan birisi de budur. Ben do\u011fdum, ya\u015f\u0131yorum ama nas\u0131l ya\u015f\u0131yorum? Do\u011fmak yetmiyor, sadece ya\u015f\u0131yor olmak yetmiyor. Ayn\u0131 zamanda e\u011fer bir insan olarak ya\u015f\u0131yorsak, biz bir insan varl\u0131\u011f\u0131 isek, o zaman bu insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n di\u011fer canl\u0131lardan fark\u0131 ne olacak? Fark\u0131m\u0131z nedir? Anlam yaratmakt\u0131r. O zaman benim ya\u015fam\u0131m\u0131n anlam\u0131 nedir? Ben anlaml\u0131 ya\u015f\u0131yor muyum diye sorgulayarak tabii ki ya\u015fam\u0131m\u0131 devam ettirebilmek \u00e7ok \u00f6nemli bir felsefe oluyor.<\/p>\n Siz de belirttiniz, do\u011fu\u015f, yenili\u011fi ve d\u00fcnyaya gelmeyi ifade ediyor. G\u00fczel ve heyecan uyand\u0131ran bir yan\u0131 olsa da, yenilikte biraz korku uyand\u0131ran bir yan da var. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilinmezliklerle de dolu. \u0130nsan var olan ya\u015fama al\u0131\u015f\u0131yor, al\u0131\u015fkanl\u0131klar, \u00f6\u011frenilmi\u015flikler var. Yenili\u011fin bunlar\u0131 biraz ters-d\u00fcz eden bir yan\u0131 da var. Bu anlamda \u015funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? \u00d6nderlik t\u00fcm bu do\u011fu\u015flar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirken asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir cesareti de gerektiriyordu. Bu cesareti de g\u00f6sterdi. Bunu \u015fu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcyorum. \u00d6zellikle kad\u0131nlar ve gen\u00e7ler var olan sistem i\u00e7erisinde, evet kabul etmedi\u011fimiz \u015feyler var, ya\u015famak istemedi\u011fimiz durumlar var. Fakat bunlar\u0131 de\u011fi\u015ftirebilme cesareti, \u00d6nder Apo\u2019daki gibi yeni bir do\u011fu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirme cesaretini g\u00f6steremiyoruz. Bu anlamda en b\u00fcy\u00fck fark asl\u0131nda o cesareti de ortaya koyabilmek de\u011fil midir?<\/strong><\/p>\n Evet, asl\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir soru. Biz insanlar \u00e7ok tuhaf varl\u0131klar\u0131z. Asl\u0131nda insan evrene baksa, d\u00fcnyaya baksa, etraf\u0131na baksa, her \u015fey bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci i\u00e7erisinde. Her \u015fey bir hareket halinde, her \u015fey bir de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm. Ya\u015fam\u0131n ya\u015fam dedi\u011fimiz olgunun, ger\u00e7ekli\u011fin en temel \u00f6zelliklerinden bir tanesi daimi bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7erisinde olmas\u0131. Kal\u0131c\u0131 olana da de\u011fi\u015ftirici olana da i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir s\u00fcre\u00e7 olarak ya\u015fam. B\u00f6yle ya\u015fan\u0131yor. Ama insan i\u015fte \u00f6yle bir varl\u0131k ki hem kendi i\u00e7inde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck anlamlar\u0131 da yarat\u0131yor. Ama biz de i\u015fte d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcyle ya da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden, siz dedi\u011finiz gibi, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden korkan ger\u00e7ekli\u011fiyle de anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da yarat\u0131yor asl\u0131nda. Hani b\u00f6yle de bir realitesi var. Belki insan ya\u015fama a\u00e7\u0131s\u0131ndan, insan ger\u00e7ekli\u011finden \u00e7ok\u00e7a \u015fey s\u00f6ylenebilir ama bir \u015funu da s\u00f6yleyebiliriz. \u0130nsanda bir anlamda anlamla anlams\u0131zl\u0131k, d\u00f6n\u00fc\u015fmekle d\u00f6n\u00fc\u015fmemek ger\u00e7ekli\u011fi. Kendini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyle illa bir \u015feye b\u00f6yle tak\u0131l\u0131p kalma, \u00e7ak\u0131l\u0131p kalma ger\u00e7ekli\u011fi ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir m\u00fccadele ve sava\u015f\u0131n i\u00e7erisinde.<\/p>\n Bu niye b\u00f6yle? Tabii ki dedi\u011finiz gibi bunun \u00e7ok \u00f6nemli nedenlerinden biri o. Do\u011fu\u015f, bir \u00e7ocu\u011fun do\u011fu\u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnelim de bir \u00e7ocuk do\u011fuyor, o \u00e7ocuk hi\u00e7bir \u015feyin bilincinde de\u011fil. En az\u0131ndan mevcut bilimde \u00f6yle biliyoruz. Belki baz\u0131 \u015feyleri hissediyor. Bilim \u015fimdi onu da giderek ke\u015ffediyor. Fakat bilin\u00e7 dedi\u011fimiz anlamda, anlam\u0131 yaratma anlam\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyorum. Bu kapsamda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman i\u015fte bir \u00e7ocuk fiziksel olarak hayata geldi\u011finde asl\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ac\u0131yla hayata geliyor. Anne de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ac\u0131 \u00e7ekiyor de\u011fil mi? B\u00fcy\u00fck bir ac\u0131yla \u00e7ocu\u011funu do\u011furuyor. \u00c7ocuk da ilk do\u011fdu\u011funda ilk nefes almas\u0131 bile \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fiyor. O y\u00fczden \u00e7ocuklar do\u011fduklar\u0131nda a\u011fl\u0131yorlar. Bu tabii b\u00fcy\u00fck bir ac\u0131 ama hani bu da hayat\u0131n bir ger\u00e7ekli\u011fi. Anlam\u0131n bir boyutu da ac\u0131d\u0131r asl\u0131nda, zorluktur. \u00a0\u00a0Asl\u0131nda ac\u0131 da zorluklar da m\u00fccadele de \u00e7eli\u015fkiler de hayat\u0131n olmazsa olmaz ger\u00e7eklikleridir. \u0130kilem yoksa, \u00e7eli\u015fki yoksa, m\u00fccadele yoksa, bu m\u00fccadele i\u00e7erisinde \u00e7ekilen ac\u0131lar yoksa o zaman o hayatta yarat\u0131m nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kacak, anlam nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kacak insan a\u00e7\u0131s\u0131ndan.<\/p>\n Her \u015fey g\u00fcle oynaya olmuyor. Kapitalizmde yeni ya\u015fam, farkl\u0131l\u0131k, b\u00f6yle hi\u00e7 ac\u0131 \u00e7ekmeksizin, rahat, konformist bir bi\u00e7imde i\u015fte de\u011fi\u015fiklikler yarat\u0131n hayat\u0131n\u0131zda, farkl\u0131l\u0131klar yarat\u0131n diyen bir\u00e7ok \u015fey var. B\u00f6yle bir \u015fey yok. B\u00f6yle bir hayat\u0131n b\u00f6yle bir anlam\u0131 yok daha do\u011frusu. Dolay\u0131s\u0131yla \u015funu tabii ki anlamak gerekiyor; kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, gen\u00e7ler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da hayata bir de b\u00f6yle cesaretle yakla\u015fmak, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm anlam\u0131nda. Kapitalizmin bize empoze etti\u011fi, \u00f6n\u00fcm\u00fcze koydu\u011fu bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi var. \u015eunu i\u015fte \u00d6nderlik gibi sorgulayaca\u011f\u0131z; benim bu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m ya\u015fam m\u0131d\u0131r ger\u00e7ekten? Ya\u015fam diye \u00f6n\u00fcme sunulan \u015feyler var; iyi bir ev, iyi bir araba, g\u00fczel bir kad\u0131n, g\u00fczel bir erkek, ne bileyim i\u015fte bir s\u00fcr\u00fc \u015fey var. Rahat bir ya\u015fam, \u00e7ok para, de\u011fil mi? Bunlar diyelim ki insan\u0131n \u00f6n\u00fcne sunulan \u015feylerdir. Peki bunlar ger\u00e7ekten hayat\u0131n anlam\u0131 m\u0131 oluyor? Bunlar\u0131 ya\u015famak ya\u015fam m\u0131d\u0131r ger\u00e7ekten? Hani bunlar\u0131 sorgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kald\u0131 ki d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk n\u00fcfusu zaten yoksulluk i\u00e7inde, a\u00e7l\u0131k i\u00e7inde, b\u00fct\u00fcn bunlarla hi\u00e7 alakas\u0131 bile yok zaten, alakas\u0131 yok.<\/p>\n DE\u011e\u0130\u015e\u0130ME CESARET ETMEK GEREK\u0130R<\/strong><\/p>\n O zaman d\u00fcnyan\u0131n bu kadar b\u00fcy\u00fck orandaki n\u00fcfusunun \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesi laz\u0131m, ba\u015fta da gen\u00e7ler. Bu hayat bir insana lay\u0131k bir hayat de\u011fildir, toplumun ya\u015famas\u0131 gereken bir hayat de\u011fildir. Hayat ba\u015fka bir \u015fey, ya\u015fam ba\u015fka bir \u015fey. \u0130\u015fte bunu sorgulamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anda ve buna cesaret etti\u011fimiz anda bu ya\u015fam ya\u015fam de\u011fildir. O zaman ya\u015fam nedir? O zaman insan ger\u00e7ekli\u011fi nedir? Ontolojik olarak, epistemolojik olarak insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n evrende, d\u00fcnyada, do\u011fa i\u00e7inde ya da b\u00fct\u00fcn bu toplumlar i\u00e7erisinde ben olarak benim anlam\u0131m nedir? Bunlar\u0131 sorgulayan bir d\u00fczeye ula\u015fmam\u0131z laz\u0131m. Bu vah\u015fi kapitalizm ger\u00e7ekten o kadar korkun\u00e7 bir bi\u00e7imde sald\u0131r\u0131yor ki belki de bu sald\u0131r\u0131n\u0131n en y\u0131k\u0131c\u0131 \u015feyi ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 y\u0131kmas\u0131d\u0131r, ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fini y\u0131kmas\u0131. O zaman cesaretin, evet t\u0131pk\u0131 \u00d6nder Apo\u2019da oldu\u011fu gibi, i\u015fte d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme cesaret etmek, de\u011fi\u015fime cesaret etmenin burada ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Evet bunun zorluklar\u0131 vard\u0131r ama g\u00fczellik de zaten burada, o zorlu\u011fun ya\u015fanmas\u0131nda, o zorlu\u011fu birlikte a\u015fmak de\u011fil mi? Ben olarak ben bunu a\u015famam ama biz olarak bunu a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda orada ortaya \u00e7\u0131kan kom\u00fcn ruhu, kom\u00fcnal toplum olarak birlikte ya\u015famak, bir \u015feyi birlikte yapmak. Bu ger\u00e7ekten ya\u015famsal anlamda ya\u015fam\u0131 sevme, ya\u015fama ba\u011flanma anlam\u0131nda \u00e7ok ayr\u0131 bir d\u00fczey ve a\u015famay\u0131 yarat\u0131yor. Bizim m\u00fccadele ger\u00e7ekli\u011fimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan insan bunu s\u00f6yleyebiliyor; bir i\u015fte kapitalist sistem i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z var ama bir de diyelim ki PKK hareketine kat\u0131ld\u0131ktan sonra ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ya\u015fam bi\u00e7imi var, bir ili\u015fki bi\u00e7imi var. B\u00fct\u00fcn bunlarda insan o fark\u0131 o kadar iyi g\u00f6r\u00fcyor ki ya\u015fam\u0131n g\u00fczelli\u011finin bir de biz olmakta, birlikte ya\u015famakta, birlikte ya\u015faman\u0131n zorluklar\u0131n\u0131 g\u00f6rerek, bilerek, kendini yeniden yaratarak i\u015fte o \u00d6nderlikteki birey toplum diyalekti\u011fi diyoruz da, onun toplumsalla\u015fmas\u0131, daha genelle\u015fmesi olarak da insan ifade edebilir.<\/p>\n Bu do\u011fu\u015f a\u015famalar\u0131 ba\u015fta K\u00fcrt halk\u0131 olmak \u00fczere Ortado\u011fu halklar\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler yaratt\u0131. Halklar\u0131n da do\u011fu\u015fu oldu\u011fu denebilir asl\u0131nda. 4 Nisan kutlamalar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sizin de ba\u015fta ifade etti\u011finiz gibi bu s\u00fcre\u00e7 asl\u0131nda bir ki\u015finin do\u011fu\u015funun bir halk\u0131n do\u011fu\u015funa, kad\u0131nlar\u0131n do\u011fu\u015funa, halklar\u0131n do\u011fu\u015funa evrildi\u011fi bir s\u00fcreci de ifade ediyor. Ama \u00f6zellikle kad\u0131nlar i\u00e7in nas\u0131l bir anlam ifade ediyor, kad\u0131nlar i\u00e7in nas\u0131l bir do\u011fu\u015fu ifade ediyor?<\/strong><\/p>\n Belki de en derin varl\u0131k sorunu ya\u015fayan varl\u0131k kad\u0131n oluyor. Hep K\u00fcrt halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ifade ediyoruz ya, K\u00fcrt halk\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 inkar edilen bir halkt\u0131. Bu varl\u0131k sorunu belli oranlarda a\u015f\u0131ld\u0131 zaten, bunlar\u0131 s\u00fcrekli ifade ediyoruz. \u015eimdi kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu tabii ki bu son y\u00fcz y\u0131ll\u0131k, iki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k, \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k de\u011fil, on binlerce y\u0131ll\u0131k bir asl\u0131nda var olma sorunu olarak ortaya \u00e7\u0131kan bir sorun, \u00e7ok derin bir sorun. \u00d6nderli\u011fin birinci do\u011fu\u015fu, ikinci do\u011fu\u015fu, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fu, bu a\u015famalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, kad\u0131n hareketinin olu\u015fum s\u00fcreci ikinci do\u011fu\u015f s\u00fcrecine denk geliyor asl\u0131nda. Fakat i\u015fte o birinci do\u011fu\u015fla ikinci do\u011fu\u015f, diyelim ki do\u011fumundan PKK\u2019nin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcrecine kadar ki zaman dilimini ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda orada asl\u0131nda bir tohumlanma s\u00fcreci var. \u0130lk \u00e7ocukluk d\u00f6neminde \u00d6nderli\u011fin k\u0131z arkada\u015flar\u0131na, hani k\u0131z arkada\u015flar\u0131n\u0131n olmas\u0131, hani K\u00fcrdistan feodal bir toplum ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7erisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu da biraz tuhaf bir durum oluyor \u00d6nderlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015fik bir durum oluyor. K\u0131z arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda \u0131srarc\u0131 olmas\u0131.<\/p>\n \u0130\u015fte diyelim ki k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n evlendirilmesi, ablas\u0131ndan ba\u015flayarak, k\u00f6yde di\u011fer k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n evlendirilmesi, kad\u0131nlar\u0131n \u015fiddet g\u00f6r\u00fcyor olmas\u0131, buna tan\u0131k olmas\u0131, annesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 asl\u0131nda krizler, o krizli ger\u00e7eklik, onu bir \u015fekilde anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Hem kavga etmesi ama hem de anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Bunlar asl\u0131nda i\u015fte bir hayata do\u011fmu\u015fum ama bu hayat yanl\u0131\u015f bir hayat. Bu hayat\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belki de en \u00e7ok sorgulad\u0131\u011f\u0131 noktalardan bir tanesi de kad\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu durum. Niye kad\u0131n bu durumu ya\u015f\u0131yor? Niye k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131, arkada\u015flar\u0131 o ya\u015fta bir erke\u011fe asl\u0131nda sat\u0131l\u0131yor. Bir \u00e7uval bu\u011fdaya sat\u0131l\u0131yor, bilmem ka\u00e7 paraya sat\u0131l\u0131yor. Niye kad\u0131nlar bu kadar \u015fiddet g\u00f6r\u00fcyor? Niye birlikte oynad\u0131\u011f\u0131 k\u0131z arkada\u015f\u0131, \u00e7ok sevdi\u011fi k\u0131z arkada\u015f\u0131, bir s\u00fcre sonra art\u0131k oyuna gelmez hale geliyor? Niye bu oluyor? Bu ya\u015fam i\u00e7erisinde sorgulad\u0131\u011f\u0131 bu e\u015fitsizlik, adaletsizlik, yok sayma, kad\u0131n\u0131 yok sayma ger\u00e7ekli\u011fi. \u00d6nderlik onu k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda sezinliyor, kabul etmedi\u011fi bir ger\u00e7eklik olarak fark ediyor. Zaten bir\u00e7ok yerde de \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyordu; ben diyorum k\u0131z karde\u015fimin intikam\u0131n\u0131 kad\u0131n hareketini olu\u015fturarak ald\u0131m asl\u0131nda. O ya\u015fta ben buna bir \u015fey yapamazd\u0131m. \u0130\u015fte o \u015fiddet g\u00f6ren kad\u0131nlar\u0131n intikam\u0131n\u0131, o k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n intikam\u0131n\u0131 ald\u0131m diyordum.<\/p>\n Demek ki birinci do\u011fu\u015fla, fiziken varolu\u015f bi\u00e7imiyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkiler var, ya\u015fam i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkiler var. Bunda da en belirleyici olan da kad\u0131n\u0131n asl\u0131nda varl\u0131k olarak inkar edilmesi. Var ama inkar ediliyor. Var ama \u00e7ok derin bir s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ya\u015f\u0131yor. Var ama \u00e7ok ciddi bir \u015fiddetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. O zaman i\u015fte m\u00fccadele fikrini daha da itici olan g\u00fc\u00e7 buras\u0131 oluyor. \u0130\u015fte diyelim ki 70\u2019li y\u0131llara geldi\u011fimizde i\u015fte o reel sosyalizmin aray\u0131\u015f\u0131, K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inkar edilmesinin a\u015f\u0131lmas\u0131 vs. Bunlar i\u015fte PKK\u2019nin olu\u015fumuna yol a\u00e7\u0131yor, i\u015fte ikinci do\u011fu\u015f ve bu ikinci do\u011fu\u015f i\u00e7erisinde K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n yeniden uyan\u0131\u015f\u0131 ama K\u00fcrt halk\u0131 yeniden uyan\u0131rken kad\u0131n\u0131n da yeniden uyan\u0131\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunlar birbirinin \u00e7ok i\u00e7inde olan ger\u00e7eklikler. Biri kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamland\u0131r\u0131rken, K\u00fcrt halk\u0131 kendi varolu\u015funu ortaya koyarken bunun i\u00e7inde kad\u0131nlar da asl\u0131nda kendi varolu\u015funu ortaya koymaya ba\u015fl\u0131yor. \u00c7ok diyalektik bir ili\u015fki i\u00e7erisinde bu anlamda kad\u0131nlar da do\u011fuyor asl\u0131nda. PKK ile birlikte diyelim ki K\u00fcrt halk\u0131 yeniden do\u011farken, \u00d6nderlik ikinci kez do\u011farken, PKK do\u011farken ayn\u0131 zamanda neye tan\u0131k oluyoruz? Kad\u0131nlar\u0131n da m\u00fccadeleyle birlikte yeniden do\u011fu\u015flar\u0131na, asl\u0131nda yeni bir kimlik kazanmalar\u0131na tan\u0131k oluyoruz.<\/p>\n Bu anlamda ger\u00e7ekten \u00e7ok tarihsel bir d\u00f6neme\u00e7 noktas\u0131 oluyor. Tabii ki bu evrensel bir niteli\u011fe de sahip. Kad\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi tarihin ilk s\u00f6m\u00fcr\u00fclme bi\u00e7imi oldu\u011fu i\u00e7in asl\u0131nda evrensel bir \u00f6neme sahip. O y\u00fczden K\u00fcrt hareketi i\u00e7erisinde, K\u00fcrdistan\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan PKK hareketi i\u00e7erisinde kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin geli\u015fmesi sadece K\u00fcrtlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. \u00d6nderlik; ya\u015fam\u0131n o evrensel sorununa, evrensel \u00e7eli\u015fkisine parmak bast\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, oraya dokundu\u011fu i\u00e7in asl\u0131nda o bir b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131 da etkiliyor. T\u00fcm toplumdaki kad\u0131nlar\u0131 etkiliyor, Ortado\u011fu\u2019yu etkiliyor. \u0130\u015fte d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n bug\u00fcn geldi\u011fimiz bir d\u00fczeyi var. Bu hemen bir anda olmuyor \u015f\u00fcphesiz ama her ad\u0131m\u0131nda \u015funu g\u00f6r\u00fcyoruz. M\u00fccadele ilerledik\u00e7e bu do\u011fu\u015f s\u00fcreci bir b\u00fcy\u00fcmeye do\u011fru gidiyor, hep b\u00f6yle bir b\u00fcy\u00fcmeye do\u011fru gidiyor. Bug\u00fcn de bu do\u011fu\u015flar\u0131n \u00f6zg\u00fcr kad\u0131n m\u00fccadelesinin do\u011fu\u015funa vesile olmas\u0131n\u0131 ayn\u0131 zamanda b\u00f6yle de insan ifade edebilir. Her iki varl\u0131k asl\u0131nda b\u00f6yle bir m\u00fccadele ile birlikte yeniden do\u011fdu.<\/p>\n Bu \u00fc\u00e7 do\u011fu\u015f a\u015famas\u0131nda da asl\u0131nda kad\u0131n\u0131n belirgin bir rol\u00fc vard\u0131 ya da kad\u0131n\u0131n da do\u011fu\u015fu ciddi anlamda ger\u00e7ekle\u015fti denilebilir. Birinci ve ikinci do\u011fu\u015fu siz ele ald\u0131n\u0131z zaten. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fta da paradigma de\u011fi\u015fikli\u011finde de \u00d6nder Apo en fazla reel sosyalizm ele\u015ftirisi yapt\u0131. Ve reel sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck sebeplerinden biri de kad\u0131n\u0131n da kurtulu\u015funun asl\u0131nda sosyalizmden sonras\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131 dedi. Ve bunun \u00fczerinden de asl\u0131nda bir paradigma de\u011fi\u015fikli\u011fi ya\u015fand\u0131. \u015eunu demek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc her \u00fc\u00e7 do\u011fu\u015fta da asl\u0131nda kad\u0131n\u0131n da \u00fc\u00e7 do\u011fu\u015fu ger\u00e7ekle\u015fti.<\/strong><\/p>\n Tabii dedi\u011fim gibi o kadar i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f bir \u00e7eli\u015fki yuma\u011f\u0131 ki birine dokundu\u011funda \u00f6b\u00fcr\u00fc de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Ve tabii \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fla birlikte \u00f6zellikle insan \u015funu s\u00f6yleyebilir. Birinci do\u011fu\u015f biraz daha b\u00f6yle sezgisel, biraz daha hani o biraz tohumlama, o ideolojik m\u00fccadele s\u00fcrecinin kendisinin daha da b\u00f6yle bir d\u00fczeye, k\u0131vama getirdi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7. \u0130kinci do\u011fu\u015fla birlikte i\u015fte PKK ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7erisinde bir kad\u0131n hareketinin do\u011fmas\u0131. Hani biz bunlar\u0131 \u00f6rg\u00fctsel geli\u015fim s\u00fcreci olarak dersek ilkin YJWK s\u00fcreci, daha sonra kad\u0131n ordula\u015fma s\u00fcreci, sonra YAJK s\u00fcreci. \u0130kinci do\u011fu\u015f s\u00fcrecini \u00f6rg\u00fctsel kad\u0131n s\u00fcreci asl\u0131nda b\u00f6yle diyebiliriz. Ama \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f s\u00fcrecine geldi\u011fimizde \u0130mral\u0131 ile birlikte paradigmasal de\u011fi\u015fim, stratejik de\u011fi\u015fim dedi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7te tabii ki kad\u0131n hareketi olarak biz de evet sizin dedi\u011finiz gibi. Kad\u0131n hareketi de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f s\u00fcrecine girmi\u015f oldu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f s\u00fcrecine biz nas\u0131l girdik? Kad\u0131n partisi PAJK ile girdik ve ayn\u0131 zamanda KJK, kad\u0131n konfederal sistemi. Kad\u0131n\u0131n kendisini toplum i\u00e7erisinde konfederal temelde, demokratik konfederal temelde \u00f6rg\u00fctlemesi. Kom\u00fcnlerle, meclislerle \u00f6rg\u00fctlemesi.<\/p>\n Sadece diyelim ki da\u011fda ya da belli bir kesimdeki kad\u0131n\u0131n m\u00fccadelesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmadan toplum i\u00e7erisindeki kad\u0131n\u0131n kendisini \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmesi. Ya\u015famda e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr, adil bir bi\u00e7imde yerini almas\u0131. Toplumsal ya\u015fam i\u00e7erisinde. Bunun da \u00f6rg\u00fct\u00fc KJK oldu. PAJK, KJK. Yine \u00f6z savunma m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda YJA Star bunun ad\u0131 oldu. Bunlar\u0131n hepsi asl\u0131nda 3. do\u011fu\u015f s\u00fcreciyle birlikte yeni bir d\u00fczey kazand\u0131. Kad\u0131n hareketi de 3. do\u011fu\u015fla birlikte kad\u0131n m\u00fccadelesi de b\u00f6yle bir anlam ve b\u00f6yle bir d\u00fczey kazand\u0131. Ayn\u0131 zamanda tabii \u015funu da s\u00f6yleyebiliriz ki 99\u2019a kadar i\u015fte da\u011fda bir m\u00fccadele, yine toplumda yans\u0131yan boyutlar\u0131 olmakla birlikte ama 99 sonras\u0131nda kad\u0131n m\u00fccadelesi kendisini daha fazla toplumsalla\u015ft\u0131rd\u0131. Daha fazla toplumsalla\u015ft\u0131rma, d\u00fcnyaya daha fazla yay\u0131lma. Kad\u0131n ideolojisi, kad\u0131n kurtulu\u015f ideolojisinin kendisini daha fazla yaymas\u0131. Erke\u011fin de\u011fi\u015fim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projesi, jineoloji olgusu. B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte daha da ilerledi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n Ve en son ge\u00e7en y\u0131lla birlikte 27 \u015eubat \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131 \u00d6nderlik. \u00d6nderlik Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131 olarak da ifade etti. Bunu bir s\u00fcre\u00e7 olarak da tan\u0131mlad\u0131. Hala da bu s\u00fcrecin i\u00e7erisindeyiz. B\u00f6yle bir s\u00fcrecin i\u00e7erisinde ilerlerken, sosyalist m\u00fccadele geli\u015firken asl\u0131nda kad\u0131nlar \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda m\u00fccadele i\u00e7erisinde yer ald\u0131. Ama sistem art\u0131k bir \u015feye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, diyelim ki iktidara geldikten sonra kad\u0131n\u0131 d\u0131\u015flad\u0131. Kad\u0131n\u0131 o m\u00fccadelenin i\u00e7inde irade olarak kazanamad\u0131. Onu kazanamad\u0131 ki y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir nedeni buydu. \u015eimdi \u00d6nderli\u011fin bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f s\u00fcrecinde ge\u00e7en y\u0131ldan itibaren Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum S\u00fcreci\u2019ni \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fun ikinci a\u015famas\u0131 olarak da ifade edebiliriz. \u0130\u015fte PKK\u2019nin feshedilmesi, \u00d6nderli\u011fin yazm\u0131\u015f oldu\u011fu manifesto, bu manifestoyla birlikte ortaya koymu\u015f oldu\u011fu perspektif ve bu perspektifte de kad\u0131na bi\u00e7mi\u015f oldu\u011fu rol, kad\u0131na vermi\u015f oldu\u011fu \u00f6nc\u00fcl\u00fck rol\u00fc ger\u00e7ekten de \u00e7ok \u00f6nemli ve de\u011ferlidir.<\/p>\n Asl\u0131nda burada \u015fu garanti alt\u0131na al\u0131n\u0131yor, ge\u00e7mi\u015f sosyalist m\u00fccadelelerde oldu\u011fu gibi i\u015fte kad\u0131n\u0131n belli bir a\u015famadan sonra art\u0131k kimliksiz veya varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeniden tan\u0131nmaz hale gelmesi de\u011fil de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir temelde, \u00f6nc\u00fcl\u00fckl\u00fc bir temelde kendisini devam ettirmesi, s\u00fcreklilik kazanmas\u0131. B\u00f6yle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fun ikinci a\u015famas\u0131nda da insan kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunu s\u00f6yleyebilir. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle kad\u0131n m\u00fccadelemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da yeni bir boyut kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 mutlaka s\u00f6ylemek gerekiyor. Hem tarihsel perspektif anlam\u0131nda tarihi yeniden tarihsel materyalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, tarihsel sosyoloji y\u00f6ntemiyle bakarak kad\u0131n boyutuyla devlet-kom\u00fcn ikilemini buna oturtarak de\u011ferlendirmek \u00e7ok yeni bir perspektif oluyor. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir kazan\u0131m oluyor kad\u0131n m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Bir de i\u015fte g\u00fcn\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu do\u011frultuda \u00f6nc\u00fcl\u00fck misyonuyla yakla\u015fmas\u0131, i\u015fte bu da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fun daha da kendini yenileyerek devam ettirmesi olarak insan tan\u0131mlayabilir.<\/p>\n Son g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin birinde \u00d6nder Apo bu \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci yeni bir do\u011fu\u015ftur de\u011ferlendirmesinde bulunmu\u015ftu. Siz bu s\u00fcreci nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? \u00a0Bu s\u00fcre\u00e7te kad\u0131nlar ne yapabilir, bu do\u011fu\u015f s\u00fcrecine nas\u0131l katk\u0131da bulunabilir ve kendi do\u011fu\u015flar\u0131n\u0131 bu s\u00fcre\u00e7le beraber tekrar nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirebilirler?<\/strong><\/p>\n \u00d6nderlik tabii ki kendisi tan\u0131mlar ama bizim b\u00f6yle buradan bakarak de\u011ferlendirdi\u011fimizde b\u00f6yle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015fun daha da derinle\u015ftirdi\u011fi bir felsefi ideolojik ger\u00e7eklik olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bir de siyasal bir perspektif var, sadece felsefi de\u011fil, sadece ideolojik alan de\u011fil, politik anlamda da \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir perspektif ortaya koydu. Bunu \u00d6nderlik nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131? Demokratik toplum dedi, demokratik entegrasyon dedi, bar\u0131\u015f olarak ifade etti, demokratik siyaset stat\u00fcs\u00fc dedi. Bunlar \u00e7ok derinlikle anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken olgular. Bunun etraf\u0131nda asl\u0131nda evet yeni bir do\u011fu\u015f s\u00fcreci, \u00e7\u00f6z\u00fcmsel anlamda hem K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ama sadece K\u00fcrtlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan asl\u0131nda b\u00f6yle Ortado\u011fu\u2019nun, \u00e7embersel diyor \u00d6nderlik asl\u0131nda, K\u00fcrtlerin d\u00f6rt par\u00e7a olmas\u0131 ve bu d\u00f6rt par\u00e7a K\u00fcrdistan\u2019da demokratik entegrasyon \u00e7\u00f6z\u00fcm perspektifini, stat\u00fcs\u00fcn\u00fc ortaya koymas\u0131, b\u00f6yle bir b\u00fct\u00fcn Ortado\u011fu\u2019yu etkileyen bir etkiyi ortaya \u00e7\u0131kart\u0131yor, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131yor.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla bu ger\u00e7ekten de hem K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir m\u00fccadele perspektifiyle, demokratik entegrasyon, hem demokratik toplumla, kom\u00fcnlerle toplumun kendini bir kimlik haline getirmesi ama bir de devlet ger\u00e7ekli\u011fi, devletler ger\u00e7ekli\u011fi var. Devletlerin de kendisini i\u015fte demokratik anayasayla, demokratik ilkelerle birlikte bir demokratik Cumhuriyet\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi, bu ikili bir bi\u00e7imde toplumun da bir demokratik kimlik haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, devletin de demokratik bir kimlik haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, bu temelde bir demokratik entegrasyonun ger\u00e7ekle\u015fmesi. Bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya sava\u015f\u0131, bu k\u0131yamet ortam\u0131nda ger\u00e7ekten tam b\u00f6yle derde deva diyorlar ya, derde derman olan ila\u00e7 mahiyetinde bir \u00e7\u00f6z\u00fcm stratejisi oluyor. \u015eimdi burada kad\u0131nlar\u0131n rol\u00fc veya kad\u0131nlarla alakal\u0131 boyutu nedir diye sorarsak, bu Ortado\u011fu\u2019nun mevcut realitesi, ya\u015fanan hem K\u00fcrdistan\u2019da K\u00fcrt halk\u0131 ve kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6yl\u00fcyorum ama mevcut Ortado\u011fu ger\u00e7ekli\u011fi ve kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u00f6yl\u00fcyorum.<\/p>\n Ortado\u011fu sava\u015fs\u0131z kalmam\u0131\u015f \u00f6zellikle son 200 y\u0131l i\u00e7erisinde. K\u00fcrtler isyans\u0131z kalmam\u0131\u015f, K\u00fcrtler katliams\u0131z kalmam\u0131\u015f. Asl\u0131nda bir b\u00fct\u00fcn Ortado\u011fu toplumlar\u0131, mezhep sava\u015flar\u0131 desen, ulus sava\u015flar\u0131 desen, a\u015firet kabile sava\u015flar\u0131 desen, aile kavgalar\u0131 desen, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 en derinli\u011fine ya\u015fayan topluluklar, toplumlar olmu\u015f, uluslar olmu\u015f. \u015eimdi b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n i\u00e7erisinde en derin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ac\u0131l\u0131, trajik bir bi\u00e7imde ya\u015fayan kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar oldu. Ve bunun en b\u00fcy\u00fck sorumlusu da kimdir? Ulus devletlerdir. Ulus devlet ger\u00e7ekli\u011fidir. Ulus devletlerin kendisini bu kadar \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz hale getirmesi, karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rmas\u0131, hep b\u00f6yle bir inkar ve kat\u0131 reddedi\u015f, ilk ba\u015fta dediniz ya, bu ger\u00e7eklik \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sava\u015flara neden olmu\u015f. Ve bunun en b\u00fcy\u00fck ac\u0131s\u0131n\u0131 da hep kad\u0131nlar ya\u015fad\u0131, \u00e7ocuklar ya\u015fad\u0131.<\/p>\n S\u00dcREC\u0130N BA\u015eARIYA ULA\u015eMASINDA KADINLARA \u00c7OK B\u00dcY\u00dcK ROL D\u00dc\u015e\u00dcYOR<\/strong><\/p>\n Bu fiziki ac\u0131lar olsun, bu psikolojik, ruhsal, manevi ac\u0131lar olsun, kaybedi\u015fler olsun, maddi kaybedi\u015fler her a\u00e7\u0131dan \u00e7ok derin bir bi\u00e7imde ya\u015fand\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fimdi b\u00fct\u00fcn bunlara son verecek bir strateji s\u00f6z konusu. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 a\u015facak, b\u00fct\u00fcn mezhep sava\u015flar\u0131, ulus sava\u015flar\u0131, bu kar\u015f\u0131tl\u0131klar, tarihten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n asl\u0131nda bir anda demiyorum ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 b\u00f6yle zamanla do\u011fru bir rotaya koyacak olan bir perspektif, bir \u00e7izgidir \u00d6nderli\u011fin ortaya koymu\u015f oldu\u011fu. Dolay\u0131s\u0131yla biz kad\u0131nlar\u0131n demokrasi m\u00fccadelesi, bar\u0131\u015f m\u00fccadelesi, e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi hem cins boyutuyla ama hem de toplumsal m\u00fccadele boyutuyla kendimizi irade olarak ortaya koydu\u011fumuz bir esas strateji olur, Demokratik siyaset stratejisi, demokratik entegrasyon ger\u00e7ekli\u011fi.<\/p>\n Bu nedenle bunu kad\u0131n \u00f6rg\u00fctleri olarak da, kad\u0131n hareketleri olarak da \u015f\u00f6yle dememeliyiz; b\u00f6yle dar anlamda cins m\u00fccadelesine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran bir perspektifle bakmamal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir olay yok. Kad\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi, kad\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclme ger\u00e7ekli\u011fi, cins \u00e7eli\u015fkisi \u00e7ok ger\u00e7ekten de genel bir \u00e7eli\u015fki asl\u0131nda, \u00e7ok genel bir \u00e7eli\u015fki, toplumla birlikte, toplumun inkar edilmesiyle, yok edilmesiyle \u00e7ok birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir ger\u00e7eklik. Dolay\u0131s\u0131yla burada da bu ikisini birle\u015ftiren, birbirini birisi daha \u00f6nemli, birisi daha \u00f6nemsiz demeden ikisini de birbiriyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7irerek, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00d6nderlik tamamen bu bi\u00e7imde de perspektifini veriyor zaten, en fazla da bu m\u00fccadelenin, bu s\u00fcrecin, i\u015fte \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci, do\u011fu\u015f s\u00fcreci olarak da ifade etti\u011fi bu s\u00fcrecin ba\u015far\u0131 kazanmas\u0131nda, ba\u015far\u0131ya gitmesinde \u00f6zellikle kad\u0131nlara \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rol veriyor, misyon bi\u00e7iyor.<\/p>\n Egemen erkek ve k\u00f6le kad\u0131n\u0131 demokratik toplumun \u00f6n\u00fcndeki en temel sorunlardan biri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor \u00d6nder Apo. Bu anlamda \u00d6nderli\u011fin hem de\u011fi\u015fime, yeniden do\u011fu\u015flara cesaret eden yan\u0131ndan da bahsettik. Bu anlamda erkeklere nas\u0131l bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunmak gerekiyor? \u00c7\u00fcnk\u00fc feodal bir toplumda ya\u015f\u0131yoruz, hem Ortado\u011fu hem de K\u00fcrdistan \u00f6zelinde de bu durum b\u00f6yle. De\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, hatta erkekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle geri ad\u0131m atma, kendi \u00e7izgisinden vazge\u00e7me gibi bir bask\u0131yla da, toplumsal bask\u0131yla da kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. Bu anlamda \u00d6nder Apo\u2019nun de\u011fi\u015fime olan cesaretinin erkeklere verdi\u011fi mesaj nedir?<\/strong><\/p>\n Toplumsal m\u00fccadele ile kad\u0131n m\u00fccadelesinin i\u00e7 i\u00e7eli\u011fini g\u00f6rmek \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Bunu feminist hareketlerin de \u00e7ok ciddi ele al\u0131p tart\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplum realitesi var, toplumun i\u00e7inde kad\u0131n ve erkek olgusu var. Toplumun d\u0131\u015f\u0131nda kad\u0131nlar, erkekler yoktur; toplum i\u00e7erisinde kad\u0131n ve erkek ger\u00e7ekli\u011fi var. Dolay\u0131s\u0131yla biz kad\u0131nlar m\u00fccadele verirken evet \u00f6ncelikle diyelim ki i\u015fte bizim i\u015fte bu toplum i\u00e7inde her bireyin e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr oldu\u011fu. Hani erkekle e\u015fit olmak demiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc erkek \u00e7\u0131ta de\u011fil, \u00f6l\u00e7\u00fc de\u011fil, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc falan de\u011fildir. Erkek daha da k\u00f6lele\u015fmi\u015f bir pozisyonda; k\u00f6lelerle mi e\u015fit olaca\u011f\u0131z, b\u00f6yle bir \u015fey demek zaten do\u011fru olmaz. Ama toplumun bir b\u00fct\u00fcn e\u015fit ve adaletli, farkl\u0131l\u0131klar\u0131n e\u015fitli\u011fi temeli, farkl\u0131l\u0131klar\u0131n kendini korumas\u0131 temelinde bir e\u015fitlik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck olgusu. B\u00f6yle bir toplumsal atmosfer, demokratik atmosfer i\u00e7erisinde elbette ki kad\u0131nlar e\u015fit, adil, \u00f6zg\u00fcr ya\u015fayacakt\u0131r. O zaman benim birey olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm bu toplumun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bunu bilen bir m\u00fccadele perspektifi ile yakla\u015fmam \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta.<\/p>\n \u0130kincisi de erkekle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ifade ettiniz. O zaman kad\u0131n m\u00fccadelesi veren bir kad\u0131n olarak yapmam gereken \u00f6nemli bir nokta, g\u00f6rev de \u015fudur; bu erke\u011fi de de\u011fi\u015ftirip d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmem laz\u0131m. Bu yarat\u0131lm\u0131\u015f bir ger\u00e7eklik, bunu Allah yaratmam\u0131\u015f. Bu erkek egemenlik ger\u00e7ekli\u011fini Allah yaratmad\u0131. Do\u011fa yaratmad\u0131. Bu tamamen i\u015fte o kastik katil dedi\u011fimiz egemen, iktidarc\u0131, devlet\u00e7i olgunun yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu bir kimliktir. Yarat\u0131lm\u0131\u015f, bunlar yaratm\u0131\u015f. Madem bunlar yaratm\u0131\u015f, o zaman demek ki de\u011fi\u015ftirilebilir. Erke\u011fin de d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekiyor. Kad\u0131nlar olarak tabii ki bizim de d\u00f6n\u00fc\u015fmemiz gerekiyor. Kad\u0131n kendisi d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e tabii ki erke\u011fi de de\u011fi\u015ftirip d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. Onu o demokratik atmosfer i\u00e7erisine alamaz. Dolay\u0131s\u0131yla birbiriyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131; kad\u0131n kendini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fck\u00e7e erke\u011fi de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek durumundad\u0131r.<\/p>\n Bu noktada tabii ki erke\u011fin de \u015f\u00f6yle ele almas\u0131 gerekiyor. Evet var olma sorunu sadece kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil. \u015eu an erkek a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok ciddi bir varolu\u015f sorunu vard\u0131r. \u015eimdi belki erkekler buna k\u0131zacakt\u0131r. Biz o kadar b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcz, g\u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fcz, iktidar\u0131m\u0131z var. Belki erkekler diyecek ki nas\u0131l bizim varolu\u015f sorunumuz var. Ama vard\u0131r, ruhsal anlamda, kimliksel anlamda. Kendisi olma, xweb\u00fbn dedi\u011fimiz \u015fey, erkek de kendine ait de\u011fildir. Mevcut b\u00fct\u00fcn erkek kimliklerine bakal\u0131m. En devrimcisinden en kapitalistine kadar, ayn\u0131 d\u00fczeyde olmayabilir \u015f\u00fcphesiz. Ayn\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131yorum. Fakat b\u00fcy\u00fck oranda kendisi olmama sorunu var. Kendine ait olmama sorunu var. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi vermek isteyen, demokratik m\u00fccadele veren erkekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6yl\u00fcyorum. Yoksa kar\u015f\u0131 tarafta ezen, s\u00f6m\u00fcren onlar ayr\u0131 bir ger\u00e7eklik, onlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele veriyor zaten. Ama bir de kendine yurtseverim diyen, kendine devrimciyim diyen, sosyalistim diyen, en de\u011fme kom\u00fcnistim diyen erkekler var. Erkek ger\u00e7ekli\u011fi var.<\/p>\n KAST\u0130K KAT\u0130L M\u00dcLK\u0130YET\u00c7\u0130L\u0130KLE DO\u011eRUDAN BA\u011eLANTILIDIR<\/strong><\/p>\n Bu erkek ger\u00e7ekli\u011finin kendisine \u015funu sormas\u0131 laz\u0131m; ben ger\u00e7ekten toplum ger\u00e7ekli\u011fi, bu toplumun i\u00e7inde erkek, kad\u0131n cins kimlikleri var. Bu cins kimli\u011fi olarak i\u015fte bir erkek kimli\u011fi var. Peki ben bu kimli\u011fi ne kadar do\u011fal, kendine ait kimli\u011fiyle ne kadar ya\u015f\u0131yorum? Ben ger\u00e7ekten kendime ait miyim? Ben bu kapitalist sistemin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu erkek kimli\u011fine mi aidim? Bu Ortado\u011fu\u2019nun yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u015fte kabileci, a\u015firet\u00e7i, aileci, mezhep\u00e7i, dinci kimli\u011fe mi ait bir erkek miyim? Yoksa ger\u00e7ekten ben toplumuma ait bir erkek miyim? Bu demokratik topluma, ger\u00e7ekten do\u011fal topluma ait bir erkek miyim? Nas\u0131l bir erke\u011fim? Ben \u00f6zg\u00fcr m\u00fcy\u00fcm diye sormas\u0131 gerekir. G\u00fc\u00e7 olmak ayr\u0131 bir \u015feydir ki g\u00fc\u00e7 de de\u011fildir zaten. Hani o da ayr\u0131 bir nokta ama hadi diyelim ki belli noktalarda g\u00fcc\u00fc kendi eline alm\u0131\u015f diyelim.<\/p>\n Belli oranlarda kad\u0131n tamamen g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftirilmi\u015f. Erkek baz\u0131 g\u00fc\u00e7 noktalar\u0131n\u0131 biraz daha elinde tutuyor diyelim. Ama bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlam\u0131na gelir mi? Bu senin ger\u00e7ekten kendin olarak, kendi kimli\u011fine, \u015fu beyin dedi\u011fimiz \u015fey, duygular, g\u00fcd\u00fcler kendine ait mi? Bir insan gibi sen g\u00fcd\u00fclerini ya\u015fayabiliyor musun? Mevcut erkek ger\u00e7eklerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda korkun\u00e7 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f bir g\u00fcd\u00fcsellik var. Duygu desen parampar\u00e7a edilmi\u015f de\u011fil mi? M\u00fclkiyet\u00e7ilik, bir \u015feye sahip olmak duygusu korkun\u00e7 bir d\u00fczeye varm\u0131\u015f ki bu kadar kad\u0131n katliamlar\u0131 niye ya\u015fan\u0131yor? \u00c7\u00fcnk\u00fc sahip oldu\u011fu ger\u00e7eklik elinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, onu hissetti\u011fi anda \u00f6ld\u00fcrme duygusu muazzam \u00f6n planda. Katil oluyor, i\u015fte kastik katil dedi\u011fimiz \u015fey bu m\u00fclkiyet\u00e7ilikle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla bir yerde m\u00fclkiyet\u00e7ilik varsa, bir yerde g\u00fcc\u00fc kendinde merkezile\u015ftirme varsa, zavall\u0131la\u015fma varsa, erkek \u015f\u00f6yle bir \u015fey; kendisinden g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan kar\u015f\u0131s\u0131nda kral kesilir ama kendisinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ger\u00e7eklik varsa onun kar\u015f\u0131s\u0131nda da k\u00f6le kesilir. B\u00f6yle de \u00e7eli\u015fkili bir ger\u00e7ekli\u011fi var.<\/p>\n Peki burada erkek kimdir? \u015eimdi dolay\u0131s\u0131yla siz dediniz ya, geri ad\u0131m atma gibi, kendinden taviz verme gibi. \u00d6yle de\u011fil, tam tersine bu mevcut in\u015fa edilmi\u015f erkekli\u011fi sorgulayan bir erkek geri ad\u0131m atm\u0131yordur. Tam tersine ileriye ad\u0131m at\u0131yordur. Tam tersine asl\u0131nda toplumuna do\u011fru, kad\u0131nla do\u011fru ili\u015fki kurmaya do\u011fru, kad\u0131nla e\u015fit ve adil asl\u0131nda, ger\u00e7ek sayg\u0131 ve sevgi diyebilece\u011fimiz bir ili\u015fkiye do\u011fru ad\u0131m at\u0131yordur. Bir erke\u011fe de asl\u0131nda toplumcu bir erke\u011fe diyelim, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir erke\u011fe yak\u0131\u015fan da budur. O anlamda geri ad\u0131m atm\u0131yordur. Tam tersine ileriye do\u011fru ad\u0131m at\u0131yordur. Asl\u0131nda g\u00fczelli\u011fe do\u011fru ad\u0131m at\u0131yordur. Anlama do\u011fru ad\u0131m at\u0131yordur. B\u00f6yle ele almas\u0131 laz\u0131m. O zaman bu kafa de\u011fi\u015fmeye ba\u015flar i\u015fte. O klasik erkek akl\u0131, klasik egemen erkek akl\u0131 orada bir \u00e7atlak olu\u015fur ve de\u011fi\u015fim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci \u00f6yle ba\u015flar. \u0130\u015fte burada biraz cesaret laz\u0131m.<\/p>\n \u015eunu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? \u00d6nder Apo daha \u00f6nceki de\u011ferlendirmelerinde erke\u011fi \u00f6ld\u00fcrmekten bahsetti. Bu b\u00fcy\u00fck bir cesaret ger\u00e7ekten. Ortado\u011fu toplumuna, K\u00fcrt toplumuna oranlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda b\u00fcy\u00fck bir cesaret. Ama bu do\u011fu\u015flar\u0131n hepsinin de asl\u0131nda kendinde kad\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131 da sorgulayarak geli\u015fti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6yleyse t\u00fcm erkekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, de\u011fi\u015fmek isteyen erkekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan asl\u0131nda kendine sosyalistim, demokrat\u0131m ya da farkl\u0131 bir \u015fekilde kendisini ifade eden erkeklerin de de\u011fi\u015fime buradan ba\u015flamas\u0131 gerekmiyor mu? \u00d6nder Apo en son de\u011ferlendirmelerinde de bir sosyalist kad\u0131nla nas\u0131l konu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmelidir dedi. Buradan ba\u015flayarak asl\u0131nda kendisini sorgulamal\u0131d\u0131r diyebilir miyim?<\/strong><\/p>\n Orada ger\u00e7ekten \u00f6l\u00e7\u00fc \u015fudur. En fazla ezilen ve ilk ezilen kesim kad\u0131nsa o zaman buna yakla\u015f\u0131m bir \u00f6l\u00e7\u00fc oluyor. O ki\u015finin kendisini g\u00f6rmede bu asl\u0131nda kad\u0131nla kad\u0131n ili\u015fkisinde de \u00f6yledir. Bir kad\u0131n\u0131n kendisini \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirme d\u00fczeyi kad\u0131n arkada\u015f\u0131na, kad\u0131n yolda\u015f\u0131na, kad\u0131n hemcinsine yakla\u015f\u0131m\u0131 ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Ona evet, kad\u0131n kad\u0131nla ne kadar \u00f6zg\u00fcr ili\u015fkilenebiliyor, e\u015fit ili\u015fkilenebiliyor. Ne kadar anlaml\u0131 sevgi, sayg\u0131, etik ve estetik bir ili\u015fki tarz\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kart\u0131yor. Bu kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan da temel bir \u00f6l\u00e7\u00fc bi\u00e7imidir. \u00d6l\u00e7\u00fcd\u00fcr daha do\u011frusu. \u015eimdi erkek a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu daha da b\u00f6yledir. Dedik ya, olu\u015fa gelmi\u015f bir erkek ger\u00e7ekli\u011fi var, kimli\u011fi var. Bu olu\u015fmu\u015f erkek kimli\u011fi en fazla kad\u0131n\u0131 ezerek, kad\u0131n \u00fczerinde irade olarak kendini var etmi\u015f. Erke\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n\u0131n varl\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine, irade olarak hatta fiziki olarak da onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ezip ge\u00e7me temelinde bir varl\u0131k, bir g\u00fc\u00e7 haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f.<\/p>\n \u015eimdi o zaman bunu de\u011fi\u015ftirmek, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyen bir erkek ya da sosyalist olmak isteyen bir erkek \u00f6nce \u015funu sorgulayacak. \u0130\u015fte ben kendi \u00f6z g\u00fcc\u00fcmle nas\u0131l var olay\u0131m? Kad\u0131n\u0131 ezmeden, kad\u0131n\u0131 fiziksel anlamda, manevi anlamda, ruhsal anlamda, d\u00fc\u015f\u00fcnsel anlamda ezmeden ve onun iradesini g\u00f6rerek, onun iradesiyle e\u015fitle\u015ferek ben kendimi nas\u0131l var edebilirim? \u0130\u015fte bu yeniden bir var etme olgusu olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. O y\u00fczden bu \u00e7ok \u00f6nemli, sen o zaman bir erkek bir kad\u0131na nas\u0131l davranacak? B\u00f6yle \u00fcstten mi bakacak? \u0130\u015fte bir y\u00fcksek ses tonuyla m\u0131 konu\u015facak? Azarlayarak m\u0131 konu\u015facak? \u015eiddetle mi onunla konu\u015facak? Hep taciz ederek mi ona bakacak? Hep onu bir cinsel olgu olarak m\u0131 g\u00f6recek? Yoksa ger\u00e7ekten bu bir insan varl\u0131\u011f\u0131, kad\u0131n da hani insan. Bunun bir varl\u0131\u011f\u0131 var, bir anlam\u0131 var. Bunun anlam\u0131n\u0131 do\u011frulayarak, anlamland\u0131rarak i\u015fte etik estetik \u00f6l\u00e7\u00fclerde. Bir erke\u011fin ele almas\u0131 farkl\u0131 bir \u015feydir. Orada yeni bir erkeklik asl\u0131nda do\u011far, ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Ama b\u00f6yle bakmaktan ziyade i\u015fte diyelim ki kad\u0131n\u0131 dinlememe, bir \u015feyi yok sayman\u0131n de\u011fi\u015fik bi\u00e7imleri vard\u0131r. En fazla da psikolojik y\u00f6ntemleri vard\u0131r. Bunu erkekler ne kadar fark ediyor, fark etmiyor bilemeyiz. Ama biz kad\u0131nlar hep ezilen tarafta oldu\u011fumuz i\u00e7in bunu \u00e7ok iyi fark ederiz. Bir erkek seni b\u00f6yle \u00e7ok fazla dinlemez. Bir erkek konu\u015ftu\u011funda daha ilgiyle dinler ama bir kad\u0131n konu\u015ftu\u011funda onu \u00e7ok dinlemez. Ya da diyelim ki i\u015fte belki de normal ya\u015fam i\u00e7erisinde s\u00f6yl\u00fcyorum toplumda bir erkekle konu\u015ftu\u011funda belki sesini orant\u0131lamay\u0131 dengeler ama bir kad\u0131na konu\u015ftu\u011funda daha sesini y\u00fckselterek konu\u015fur. Ya da ne bileyim k\u00fcf\u00fcrl\u00fc konu\u015fur. \u015eimdi art\u0131k onun ger\u00e7i herkese kar\u015f\u0131 yap\u0131yorlar. Onun da ayar\u0131 kalmam\u0131\u015f ama bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc oradan ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n Kad\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczeltirse, orada kendisine \u00f6l\u00e7\u00fc kazand\u0131r\u0131rsa. Red-kabul \u00f6l\u00e7\u00fcleri, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcleri, e\u015fitlik \u00f6l\u00e7\u00fcleri, adalet \u00f6l\u00e7\u00fcleri. Erkek kad\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131nda, kad\u0131nla ili\u015fkisinde bunlara do\u011fru bir ayar verirse, do\u011fru bir \u00f6l\u00e7\u00fc kazand\u0131r\u0131rsa bu toplumdaki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli. Haberlerde g\u00f6r\u00fcyoruz, diyelim ki trafikte gidiyor, bir \u015feye k\u0131z\u0131yor, gidiyor. Erkek erke\u011fe acayip kavga ediyorlar. Sadece kad\u0131na kar\u015f\u0131 de\u011fil, erkek erkeklere ya da toplumun her kesimine kar\u015f\u0131 \u00e7ok ciddi bir \u015fiddet var. Ama bunun kayna\u011f\u0131 neresi? Kad\u0131na yakla\u015f\u0131m. Burada bu \u00e7\u00f6z\u00fcmlenirse evet, o y\u00fczden toplum demokratikle\u015fir. \u00d6nderlik diyor ya kad\u0131na y\u00f6nelik do\u011fru yakla\u015f\u0131m ortaya \u00e7\u0131karsa toplum da demokratikle\u015fir. Ama kad\u0131na y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131m olumsuz oldu\u011funda, tersi oldu\u011funda asl\u0131nda toplum da hep anti demokratik veya i\u015fte \u015fiddet dolu ya\u015fanmaz bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fine mahkum oluyor. O y\u00fczden buradan d\u00fczeltmemiz \u015fartt\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn\u00fcn bir de ekolojik bir yan\u0131 var, \u00f6yle de bir \u00f6nemi var. Paradigman\u0131n da en b\u00fcy\u00fck ayaklar\u0131ndan biri o ekolojik yakla\u015f\u0131m. 4 Nisan\u2019a yakla\u015f\u0131rken buna dair neler s\u00f6yleyebilirsiniz? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00d6nder Apo bug\u00fcn\u00fcn her tarafa a\u011fa\u00e7lar dikilerek kutlan\u0131lmas\u0131n\u0131 da istedi. Buna y\u00f6nelik neler s\u00f6ylersiniz? Nas\u0131l bir \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131z olur?<\/strong><\/p>\n Asl\u0131nda bahar aylar\u0131 bir do\u011fu\u015fu hep ifade ediyor insanl\u0131k haf\u0131zas\u0131nda da, toplumun haf\u0131zas\u0131nda da. Diyelim ki Mart\u2019la birlikte, Mart, Nisan, May\u0131s, bahar aylar\u0131 bir b\u00fct\u00fcn do\u011fu\u015fun, do\u011fada da asl\u0131nda do\u011fu\u015fun b\u00f6yle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, insanl\u0131k haf\u0131zas\u0131n\u0131n, insan ya\u015fam\u0131n\u0131n da canland\u0131\u011f\u0131 bir tarih olarak da ya\u015fan\u0131yor. \u00d6nderli\u011finki de i\u015fte Nisan 4, oraya denk geliyor. Bu anlamda kad\u0131n hareketi olarak da \u00f6zellikle biz hep b\u00f6yle 4 Nisan g\u00fcnlerinde \u00d6nderli\u011fin do\u011fu\u015funu b\u00f6yle bir anlama kavu\u015fturmak, \u00d6nderli\u011fin do\u011fu\u015fuyla do\u011fan\u0131n da do\u011fu\u015fu, yeniden canlanmas\u0131 asl\u0131nda orada da dikkat edersek hep bir yeniden, hani birinci do\u011fu\u015f, ikinci do\u011fu\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc do\u011fu\u015f dedik. Do\u011fada da hep b\u00f6yle binlerce do\u011fu\u015f var asl\u0131nda de\u011fil mi? Her mevsim d\u00f6ng\u00fcs\u00fc asl\u0131nda kendi i\u00e7inde yeni bir de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, yeni bir a\u015famay\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n Biz ayn\u0131 zamanda i\u015fte \u00d6nderli\u011fin do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fc b\u00f6yle do\u011fan\u0131n da do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fcne katmak istiyoruz. Onunla da birlikte bir anlam kazanmas\u0131n\u0131 ama\u00e7l\u0131yoruz. \u00d6zellikle de tabii ki kapitalist sistemin, vah\u015fi kapitalizmin d\u00fcnyay\u0131 bu kadar \u00e7orakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, do\u011fan\u0131n da asl\u0131nda bu kadar \u00e7irkinle\u015ftirildi\u011fi, kirletildi\u011fi, kirletilmi\u015f hale getirildi\u011fi bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi s\u00f6z konusu. Ayn\u0131 zamanda buna bir ekolojik anlam katmak, ekolojik m\u00fccadele anlam\u0131 tabii ki. Sadece b\u00f6yle bir yad etme de\u011fil, ona bir cevap vermek. Asl\u0131nda sisteme kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele anlam\u0131n\u0131 da ifade ediyor. Bu anlamda bu 4 Nisan\u2019da da b\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019da ve Ortado\u011fu\u2019da, d\u00fcnyada i\u015fte \u00d6nderli\u011fi tan\u0131yan, onun m\u00fccadelesine inanan milyonlarca insan var tabii ki. Herkese hitaben s\u00f6yl\u00fcyorum. Herkesin bu 4 Nisan g\u00fcn\u00fcnde de do\u011fay\u0131 a\u011fa\u00e7land\u0131rmas\u0131, canland\u0131rmas\u0131 elbette ki \u00e7ok \u00f6nemli. B\u00fct\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019\u0131 a\u011fa\u00e7land\u0131rmak, canland\u0131rmak, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 bu hale getirmek \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n Bu 4 Nisan vesilesiyle ayn\u0131 zamanda hem buna davet ediyorum, hem de 4 Nisan g\u00fcn\u00fcn\u00fc, \u00d6nderli\u011fin do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fc her yerde b\u00f6yle co\u015fkuyla kutlamak, anlamland\u0131rmak ve \u00d6nderli\u011fin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle, fiziki \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle birle\u015ftirerek bir m\u00fccadele g\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek \u00f6nemli. Yoksa sadece b\u00f6yle klasik anlamda olur ya, pastalar getirilir, do\u011fum g\u00fcnleri kutlan\u0131r. Bunu a\u015fan bir \u015fey tabii ki. Biz b\u00f6yle ele alm\u0131yoruz \u00d6nderli\u011fimizin do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc. Bir m\u00fccadele g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fc, ya\u015fam\u0131 anlamland\u0131rma g\u00fcn\u00fc, ya\u015fam\u0131 canland\u0131rma g\u00fcn\u00fc, do\u011fay\u0131 asl\u0131nda bu anlamda canland\u0131rma g\u00fcn\u00fc. Bu temelde ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in ayn\u0131 zamanda 4 Nisan\u2019\u0131 bir i\u015fte \u00f6nderli\u011fin fiziki \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc temelinde de bir m\u00fccadele g\u00fcn\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek. Kendimizi anlamland\u0131rma, bu temelde yeniden do\u011fu\u015flar\u0131, yeniden d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere, yeniden yap\u0131land\u0131rmalara a\u00e7ma g\u00fcn\u00fc olarak da ele almak gerekiyor. Ben ayn\u0131 zamanda herkesi 4 Nisan vesilesiyle buna da davet ediyorum.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel bir programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00fcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu\u2019nun de\u011ferlendirmeleri \u015fu \u015fekilde: \u00d6nder Apo\u2019nun do\u011fum g\u00fcn\u00fc olan 4 Nisan\u2019a say\u0131l\u0131 g\u00fcnler kald\u0131. \u00d6nder Apo ya\u015fam\u0131n\u0131 3 do\u011fu\u015f a\u015famas\u0131yla ifade etti. Biraz bu a\u015famalar\u0131 ve neden \u00d6nder Apo\u2019nun ya\u015fam\u0131n\u0131 b\u00f6yle ifade etti\u011fini a\u00e7abilir misiniz? \u00d6ncelikle \u00d6nderli\u011fin do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fc ba\u015fta \u00d6nder Apo\u2019ya […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-1927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-roportajlar"],"acf":[],"yoast_head":"\n