Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel bir programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu, \u00d6nder Apo\u2019nun ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecinin geldi\u011fi a\u015fama, T\u00fcrkiye ve K\u00fcrdistan\u2019da ya\u015fanan toplumsal \u015fiddet ve katliamlara ili\u015fkin \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerde bulundu.<\/p>\n
Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcreci y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine ra\u011fmen \u00d6nder Apo ile 1 ayd\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lmamas\u0131n\u0131n tehlikeli bir durum oldu\u011funu belirten Do\u011fu, \u201cKimse bu s\u00fcrecin olumsuz bir y\u00f6ne gitmesini istemez. Biz de istemeyiz. \u00d6nder Apo da istemez. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir emek verdi bu s\u00fcrece. Ama \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan da tabii ki somut ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekir. \u00d6nder Apo\u2019nun bunu g\u00f6rmesi gerekir. Hareketin bunu g\u00f6rmesi gerekir. Gerillan\u0131n bunu g\u00f6rmesi gerekir. Mesela \u00d6nder Apo\u2019nun fiziken \u00f6zg\u00fcr olmas\u0131, daha \u00f6zg\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fabilir ko\u015fullarda olmas\u0131 bunlar\u0131 g\u00f6rmemiz \u00f6nemli. Buna g\u00f6re \u00d6nderli\u011fin s\u00fcrece y\u00f6n veriyor olmas\u0131 gerekir\u201d dedi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye ve K\u00fcrdistan\u2019da son g\u00fcnlerde artan \u015fiddet ve katliamlar\u0131n devletin s\u00f6m\u00fcrgeci politikalar\u0131n\u0131n sonucu oldu\u011funu vurgulayan Do\u011fu, Dersim\u2019de katledilen G\u00fclistan Doku\u2019nun da s\u00f6m\u00fcrgeci, fa\u015fist zihniyetin, mafyala\u015fm\u0131\u015f, \u00e7etele\u015fmi\u015f zihniyetin, devlet i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren zihniyetin kurban\u0131 oldu\u011funu ifade etti. Mara\u015f ve Siverek\u2019te ya\u015fanan okul katliamlar\u0131na da de\u011finen Do\u011fu, \u201cK\u00fcrt meselesi \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fi s\u00fcrece katil \u00fcretiyor. Bunu devletin hi\u00e7bir zaman unutmamas\u0131 ve bu nedenle acilen \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi gerekir. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Bir \u00fclke kendi i\u00e7 sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zemedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e toplumsal \u015fiddet bu kadar t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece geli\u015fim kaydedemez. Bu y\u00fczden T\u00fcrk devleti hayali yakla\u015f\u0131mlar i\u00e7erisine girmemelidir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu\u2019nun de\u011ferlendirmeleri \u015fu \u015fekilde:<\/p>\n
27 Mart tarihinde \u00d6nder Apo ile DEM Parti \u0130mral\u0131 Heyeti bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin \u00fczerinden bir ay\u0131 a\u015fk\u0131n bir zaman ge\u00e7mesine ra\u011fmen ikinci bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015fmedi. Siz hem s\u00fcrece dair hem \u00d6nder Apo\u2019nun durumuna dair neler s\u00f6ylersiniz? Herhangi bir geli\u015fme var m\u0131?<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle 1 May\u0131s\u2019a yak\u0131nla\u015f\u0131yoruz. 1 May\u0131s, d\u00fcnya halklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, d\u00fcnya sosyalizmi m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6zel bir g\u00fcn, \u00f6zel bir tarih. \u0130\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i bayram\u0131 olarak, g\u00fcn\u00fc olarak, geleneksel olarak da asl\u0131nda bir eylem g\u00fcn\u00fc olarak ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir g\u00fcnd\u00fcr. Bu vesileyle 1 May\u0131s \u015fehitlerini, devrim ve emek \u015fehitlerini ve yine 6 May\u0131s Deniz Gezmi\u015f, Yusuf Aslan, H\u00fcseyin \u0130nan yolda\u015flar\u0131, 18 May\u0131s Haki Karer yolda\u015f\u0131, yine zindanda 18 May\u0131s g\u00fcn\u00fcnde d\u00f6rt arkada\u015f bir arada bir fedai eylem ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Heval Ferhat, heval Necmi, heval E\u015fref ve heval Mahmut\u2019u, Mehmet Karasungur yolda\u015f\u0131, yine Hozan Mizgin yolda\u015f\u0131, bu May\u0131s \u015fehitleri \u015fahs\u0131nda t\u00fcm devrim \u015fehitlerini sevgi, sayg\u0131 ve minnetle an\u0131yorum. Tabii ki May\u0131s \u015fehitlerimiz de birle\u015fik m\u00fccadele, sosyalist m\u00fccadele de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem T\u00fcrkiye\u2019de hem de Ortado\u011fu\u2019da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir miras\u0131 ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n T\u00fcrk ve K\u00fcrt halklar\u0131n\u0131n birlikteli\u011fi, birlikte ya\u015fam\u0131, birlikte m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir miras, b\u00fcy\u00fck bir de\u011fer ortaya koymu\u015ftur. Asl\u0131nda ahlaki de\u011ferleri ortaya koymu\u015ftur. En son Deniz Gezmi\u015fler idama giderken son s\u00f6zleriyle zaten bunu s\u00f6ylemi\u015flerdir. Son nefeslerinde K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n karde\u015fli\u011fini hayk\u0131rmalar\u0131 asl\u0131nda PKK m\u00fccadelesinin de gidi\u015fat\u0131na y\u00f6n veren bir i\u00e7erik olmu\u015ftur, \u00e7izgi olmu\u015ftur, ilke olmu\u015ftur. Tabii ki bizler de ba\u015f\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar m\u00fccadelemizde bu ilkeleri esas ald\u0131k. B\u00fct\u00fcn \u015fehitlerimizin ortaya koymu\u015f oldu\u011fu mesaj, i\u00e7erik neyse bunlar\u0131n ya\u015fat\u0131lmas\u0131 ve b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi temelinde m\u00fccadele etmek de bizim g\u00f6revimiz ve borcumuzdur. Ben May\u0131s \u015fehitleri \u015fahs\u0131nda bunlar\u0131 ba\u015fta belirtmek istiyorum.<\/p>\n \u00d6RG\u00dcT OLARAK \u00d6NEML\u0130 VE STRATEJ\u0130K ADIMLAR ATTIK<\/strong><\/p>\n Tabii siz s\u00fcre\u00e7 ve \u00d6nder Apo\u2019nun durumuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak soru sordunuz ve yine ben konuya ba\u015flamadan \u00f6nce \u00d6nder Apo\u2019yu da sayg\u0131 ve sevgiyle selaml\u0131yorum. \u00d6nderli\u011fimiz bundan bir bu\u00e7uk y\u0131l \u00f6nce bir s\u00fcreci ba\u015flatt\u0131. Bar\u0131\u015f ve demokratik toplum s\u00fcreci olarak da ifadelendirdi. Bu bir bu\u00e7uk y\u0131l i\u00e7erisinde asl\u0131nda m\u00fccadele cephemizden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tabii ki \u00e7ok \u00f6nemli ve stratejik tarihi ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. \u00d6nder Apo nas\u0131l bir strateji ortaya koyduysa, buna g\u00f6re nas\u0131l taktik ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 gerekiyorsa, s\u00fcre\u00e7 neyi gerektiriyorsa, sadece g\u00fcncel de\u011fil hem tarihsel hem de konjonkt\u00fcrel olarak Ortado\u011fu ger\u00e7ekli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye ve K\u00fcrt halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortak stratejik ittifak anlam\u0131nda ne gerekiyorsa asl\u0131nda, \u00d6nderlik bunlar\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ortaya koydu, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir perspektif olarak ortaya koydu. Bizler de tabii \u00f6rg\u00fct olarak bu do\u011frultuda hareket etmeyi esas ald\u0131k. Biz ba\u015f\u0131ndan beri bunu s\u00f6yledik. \u00d6nder Apo ne diyorsa bizim i\u00e7in odur.<\/p>\n Fakat biz mesela toplamda s\u00fcre\u00e7leri s\u00fcrekli arkam\u0131za bakarak da de\u011ferlendiriyoruz. Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcre\u00e7te neler oldu mesela, hangi geli\u015fmeler oldu? Y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman sonuca g\u00f6t\u00fcrmeyecek, asla \u00e7\u00f6z\u00fcm olu\u015fturmayacak bir tarz ve nitelikte tart\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, s\u00f6ylemlerin geli\u015ftirildi\u011fini \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde g\u00f6rebiliyoruz. Mesela en son bir meclis komisyonu olu\u015fturulmu\u015ftu, bu meclis komisyonu bir raporu da olu\u015fturmu\u015ftu. Bu konuda ele\u015ftiriler, yetersizlikler de vard\u0131 nihayetinde ama ilk defa K\u00fcrt sorunuyla ilgili olarak b\u00fct\u00fcn partilerin ortakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ve buna g\u00f6re de bu Nisan ay\u0131n\u0131n art\u0131k yasal bir s\u00fcrece, yasal bir bi\u00e7ime kavu\u015fmas\u0131 gerekiyordu. Nisan ay\u0131 bitiyor, bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda herhangi bir ad\u0131m\u0131n at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi bununla birlikte bu s\u00fcreci \u00e7ok teknik ele alan bir yakla\u015f\u0131m\u0131n da geli\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ve bu teknik yakla\u015f\u0131m ger\u00e7ekten s\u00fcreci t\u0131katan esas yakla\u015f\u0131m oluyor.<\/p>\n Hani s\u00fcrekli \u015f\u00f6yle, \u00f6nce onlar silah b\u0131raks\u0131n, sonra biz yasal s\u00fcreci ge\u00e7ece\u011fiz. Mesela bu elbette ki sorunu \u00e7\u00f6zmek isteyen bir kafan\u0131n s\u00f6yledi\u011fi bir \u015fey de\u011fil. \u0130nsan sorunu \u00e7\u00f6zmek istemese b\u00f6yle s\u00f6yler. Ama e\u011fer sorunu \u00e7\u00f6zmek istiyorsa, e\u011fer bir devlet akl\u0131 var ise, iktidar da mesela diyelim ki bu konuda ikna olmu\u015f ve bu do\u011frultuda y\u00fcr\u00fctmek istiyorsa o zaman mesela s\u00fcreci y\u00fcr\u00fctmenin \u00fcslubu farkl\u0131d\u0131r, y\u00f6ntemi farkl\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcrecin kendisini mesela b\u00f6yle stratejik bir s\u00fcre\u00e7 olarak, demokratik Cumhuriyetin kurulu\u015f s\u00fcreci olarak ele al\u0131yorsak elbette ki yakla\u015f\u0131m\u0131n farkl\u0131 olmas\u0131 gerekir. \u00d6rne\u011fin biz PKK\u2019yi feshetti\u011fimiz kongreyi yapt\u0131k. PKK\u2019yi feshetti\u011fimiz kongresi sadece bir partinin kendisini feshetme kongresi de\u011fildi tabii ki. Bu kongrenin feshedilmesiyle birlikte asl\u0131nda hareketimiz neyi ortaya koydu? \u0130\u015fte demokratik Cumhuriyetin kurulu\u015fu ve bu demokratik Cumhuriyet\u2019e kat\u0131l\u0131m kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n Mesela fesih kongremizin b\u00f6yle bir anlam\u0131 vard\u0131. \u00c7ok dar bir mant\u0131kla bak\u0131p i\u015fte \u00f6rg\u00fct kendini feshetti. \u00d6rg\u00fct kendini hangi temelde feshetti? B\u00f6yle bir halklar\u0131n, T\u00fcrkiye ve K\u00fcrt halklar\u0131n\u0131n ortak ya\u015fama temelinde, ortak Cumhuriyeti temelinde kurulacak s\u00fcrece kat\u0131l\u0131m temelinde biz kendimizi feshettik. Heval Bese \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde bir silah yakma t\u00f6reni ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu mesela \u00e7ok teknik, g\u00fcncel, s\u0131\u011f bir kafayla bak\u0131p de\u011ferlendirilecek bir \u015fey de\u011fildi. Neden mesela arkada\u015flar\u0131m\u0131z gidip silah yakt\u0131lar? Bu neyin mesaj\u0131yd\u0131 mesela? Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bu da asl\u0131nda stratejik anlamda kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, silahl\u0131 m\u00fccadeleye son verme kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ortaya koyan ve bu temelde demokratik Cumhuriyete kat\u0131l\u0131m kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden bir eylemdi.<\/p>\n Ve t\u00fcm bu ad\u0131mlara ra\u011fmen yanda\u015f medya son iki g\u00fcnd\u00fcr \u015fu man\u015fetle \u00e7\u0131k\u0131yor. K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019nin \u00d6nder Apo\u2019yu dinlemedi\u011fi, Kandil ile \u0130mral\u0131 aras\u0131nda bir \u00e7eki\u015fmenin oldu\u011fu man\u015fetleriyle \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/strong><\/p>\n Dedi\u011fim gibi mesela bir sorun \u00e7\u00f6zme durumu olsa mesela b\u00f6yle mi yakla\u015f\u0131l\u0131r? Biz d\u00f6n\u00fcp arkam\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu bir bu\u00e7uk y\u0131la bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00d6nder Apo ne demi\u015fse \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz zaten \u00f6yle yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve \u00f6yle de yakla\u015f\u0131r bu konuda herhangi bir sorun yoktur ama sorun nedir? Sorun ortada s\u00fcreci ilerletmek istemeyen, a\u011f\u0131rdan alan ya da geli\u015ftirmek istemeyen bir yakla\u015f\u0131m\u0131n olmas\u0131. Bu kadar tarihi ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131 mesela, bunlar \u00f6yle s\u0131radan ad\u0131mlar de\u011fildi. Ba\u015fka hangi g\u00fc\u00e7 mesela PKK\u2019yi feshettirebilirdi \u00f6rne\u011fin? Ger\u00e7ekten sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015feydi. Gelinen noktada mesela 30 ki\u015filik arkada\u015f grubu silah yakma t\u00f6renini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Ba\u015fka hangi g\u00fc\u00e7 mesela bunu yapt\u0131rabilirdi? \u00d6nder Apo\u2019dan ba\u015fka kim bunu yapt\u0131rabilirdi? Ve bundan sonras\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da mesela bizi kim ikna edecek? Bu s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bizim esas dinledi\u011fimiz, esas onun do\u011frultusunda hareket etti\u011fimiz g\u00fc\u00e7 tabii ki \u00d6nder Apo\u2019dur.<\/p>\n Bu konuda da \u00f6zellikle M\u0130T Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n bu tarz de\u011ferlendirmeleri olmu\u015f. \u0130\u015fte Kandil, Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131 dinlemiyor bi\u00e7iminde bir ifade kullan\u0131lm\u0131\u015f. Bu tabii ki \u00e7ok do\u011fru olmayan bir s\u00f6z diyelim, en hafif deyimle. Do\u011fru olmayan bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Sorun bizim \u00d6nder Apo\u2019yu dinleyip dinlememe sorunu de\u011fildir. Konu bu de\u011fildir. Zaten bu konuda da dinledi\u011fimizi herkes g\u00f6r\u00fcyor. En ba\u015fta da devlet bunu \u00e7ok iyi biliyor. En ba\u015fta da M\u0130T bunu \u00e7ok iyi biliyor. Ama niye b\u00f6yle s\u00f6yleniyor? Bu s\u00fcreci ilerletmek i\u00e7in Meclis herhangi bir ad\u0131m atmazken, devlet herhangi bir ad\u0131m atmazken, iktidar bu s\u00fcreci a\u011f\u0131rdan al\u0131rken, i\u015fte diyelim ki b\u00f6lgede geli\u015fmeler var. Bir d\u00f6nem Suriye\u2019ydi, \u015fimdi \u0130ran\u2019d\u0131. Yar\u0131n bug\u00fcn ne olacak belli de\u011fil. Biz tarihi bir sorunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, hep etraf\u0131m\u0131zda, Ortado\u011fu\u2019daki geli\u015fmelere bakarak m\u0131 kararlar verecek? Devlet b\u00f6yle mi yakla\u015facak? Buna bakarak m\u0131 karar verecek? Bu mesela \u00e7ok yanl\u0131\u015f bir \u015feydir.<\/p>\n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti 21. y\u00fczy\u0131l i\u00e7erisinde bir pozisyon almak istiyor mesela. Belli hedefleri ve ama\u00e7lar\u0131 var. Ama \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f bir K\u00fcrt sorunuyla nas\u0131l ad\u0131mlar atacak? Nas\u0131l ilerleyecek? Nas\u0131l devam edecek? \u00a0\u00a0Bir di\u011feri de dedi\u011fim gibi mesela sorunu \u00e7\u00f6zmek isteyen bir yakla\u015f\u0131m, bir ak\u0131l g\u00fcc\u00fc varsa, o zaman yakla\u015f\u0131mlar da ona g\u00f6re belirlenmeli. Bu kadar dedi\u011fim gibi stratejik bir \u00e7er\u00e7eve ortaya konulmu\u015f. 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye-T\u00fcrk ve K\u00fcrt ili\u015fkisi nas\u0131l olacak, bir konsept ortaya konulmu\u015f. Bunlar \u00e7ok net \u015feyler, gizli sakl\u0131 \u015feyler de de\u011fil. Ama mesela buna giderken \u00d6nder Apo\u2019nun stat\u00fcs\u00fc ne olacak? K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n stat\u00fcs\u00fc ne olacak? Geli\u015fecek \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreciyle birlikte gerillan\u0131n pozisyonu ne olacak? B\u00fct\u00fcn bunlar belirsiz iken \u015f\u00f6yle bir \u015fey belirtmek; diyelim ki bu konuda herhangi bir ad\u0131m atmay\u0131p, gerilla silah b\u0131raks\u0131n, teyit edilsin. Bunlar da tek tek b\u00f6yle teyit edilsin yakla\u015f\u0131m\u0131 ger\u00e7ekten i\u015fi asl\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe s\u00fcr\u00fcklemekten, yoku\u015fa s\u00fcrmekten ba\u015fka bir \u015fey ifade etmez. Bundan kesinlikle vazge\u00e7ilmesi gerekir. Kesinlikle vazge\u00e7ilmesi gerekir.<\/p>\n \u00d6NDER APO \u0130LE 1 AYDIR G\u00d6R\u00dc\u015eME YAPILMAMASI B\u00dcY\u00dcK B\u0130R TEHL\u0130KED\u0130R<\/strong><\/p>\n \u00d6nder Apo\u2019nun bu s\u00fcrecin ilerlemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir pozisyonu var. Bir lider pozisyonu var, bir politik pozisyonu var. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00d6nder Apo pozisyonundad\u0131r, herhangi bir ki\u015fi de\u011fildir. \u00d6nder Apo\u2019nun stat\u00fcs\u00fc, baz\u0131lar\u0131 diyor ya bir ki\u015finin stat\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Bu \u00f6yle de\u011fildir. Bu stat\u00fc iki y\u00fcz y\u0131l boyunca ink\u00e2r edilen, imha edilen K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n asl\u0131nda stat\u00fcs\u00fcn\u00fc ifade eder. Diyelim ki elli y\u0131l\u0131 a\u015fan bir isyan\u0131n \u00f6nderi konumundad\u0131r. \u015eimdi bu isyan\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bu isyan\u0131n kendisini bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bu isyan\u0131n liderinin pozisyonu ne olacak? Stat\u00fcs\u00fc ne olacak? Durumu ne olacak? \u00d6nder mesela bu s\u00fcrece nas\u0131l kat\u0131lacak? B\u00fct\u00fcn bunlar belirsiz. \u00dcstelik de bir ayd\u0131r herhangi bir g\u00f6r\u00fc\u015fme de yapt\u0131r\u0131lm\u0131yor. Bu bi\u00e7imde tabii ki s\u00fcrecin ilerlemesi m\u00fcmk\u00fcn olmaz tabii ki.<\/p>\n Hep diyorlar ya enfekte oluyor, enfekte oluyor. Zaten sorun enfekte olan bir sorundur. Enfekte olmaktan ziyade daha da asl\u0131nda kanserle\u015fen, daha da \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczle\u015fen bir y\u00f6ne do\u011fru gitmesi de bir olas\u0131l\u0131kt\u0131r tabii ki. E\u011fer b\u00f6yle giderse bir olas\u0131l\u0131kt\u0131r. Elbette ki kimse bu s\u00fcrecin olumsuz bir y\u00f6ne gitmesini istemez. Biz de istemeyiz. \u00d6nder Apo da istemez. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir emek verdi bu s\u00fcrece. Ama \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan da tabii ki somut ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekir. \u00d6nder Apo\u2019nun bunu g\u00f6rmesi gerekir. Hareketin bunu g\u00f6rmesi gerekir. Gerillan\u0131n bunu g\u00f6rmesi gerekir. Bizim mesela \u00d6nder Apo\u2019nun fiziken \u00f6zg\u00fcr olmas\u0131, daha \u00f6zg\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fabilir ko\u015fullarda olmas\u0131 bunlar\u0131 g\u00f6rmemiz \u00f6nemli. Buna g\u00f6re \u00d6nderli\u011fin s\u00fcrece y\u00f6n veriyor olmas\u0131 gerekir. Bunlar\u0131 g\u00f6rmemiz gerekir ki buna g\u00f6re de s\u00fcre\u00e7 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ad\u0131mlarla, bunlar pazarl\u0131k de\u011fil. Ama kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirini besleyen, nas\u0131l diyelim, e\u015f g\u00fcd\u00fcml\u00fc, e\u015f zamanl\u0131, i\u015fte \u00f6nce \u015fu olsun bundan sonra bu olsundan ziyade bu \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck s\u00f6ylemidir.<\/p>\n Birlikte birbirini besleyen, daha e\u015fitlik\u00e7i, adil, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 m\u00fczakereye dayal\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla s\u00fcrecin ilerletilmesi tabii ki en do\u011frusu oland\u0131r. Bizim yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z budur. Onun d\u0131\u015f\u0131nda da bu s\u00fcrecin \u00d6nder Apo a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kesinlikle \u00d6nder Apo\u2019nun m\u00fcdahil olaca\u011f\u0131, her bi\u00e7imde m\u00fcdahil olabilece\u011fi bir ko\u015fulun olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Bir ayd\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015fmenin olmamas\u0131n\u0131 ciddi bir tehlike olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Mutlaka \u00d6nder Apo\u2019dan bilgi almam\u0131z laz\u0131m, haber almam\u0131z laz\u0131m, ne oldu\u011funu bilmiyoruz. Bir bu a\u00e7\u0131dan, bir de i\u015fte \u00d6nder Apo\u2019nun ger\u00e7ekten daha \u00f6zg\u00fcr ko\u015fullarda olmas\u0131, stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn mutlaka belirlenmesi bu s\u00fcrecin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acakt\u0131r, biz buna inan\u0131yoruz.<\/p>\n De\u011ferlendirmelerinizde \u00d6nder Apo\u2019nun bu s\u00fcreci nas\u0131l b\u00fcy\u00fck zorluklar i\u00e7erisinde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcnden bahsettiniz. \u00d6nder Apo bu topraklara bar\u0131\u015f\u0131n gelmesi i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck eme\u011fi harcayanlardan biri. Bu nedenle de halklar taraf\u0131ndan s\u00fcrekli en b\u00fcy\u00fck emek sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131, bar\u0131\u015f\u0131n en b\u00fcy\u00fck emek\u00e7isi olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131. 1 May\u0131s\u2019a do\u011fru giderken eme\u011fi nas\u0131l de\u011ferlendirirsiniz? \u00d6nder Apo\u2019nun b\u00f6yle bir eme\u011fi var ama bir de i\u015fte sadece parayla de\u011fer bi\u00e7ilen bir emek var g\u00fcn\u00fcm\u00fczde. Bu anlamda emek nedir? Eme\u011fe dair neler s\u00f6yleyebilirsiniz?<\/strong><\/p>\n Tabii bu \u00e7ok geni\u015f bir konu. Belki de \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketinin, \u00d6nder Apo \u00f6nderli\u011finde geli\u015fen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelemizin, sosyalist m\u00fccadelemizin daha do\u011frusu \u00e7ok \u00f6nemli farklar\u0131ndan bir tanesi de buras\u0131d\u0131r. Eme\u011fe yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imi. Bu bizim hem ya\u015fam\u0131m\u0131zda, ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fimiz i\u00e7erisinde de asl\u0131nda fiili olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ger\u00e7ekliktir. Hem de teorik olarak da \u00d6nderli\u011fin \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu bir ger\u00e7ekliktir. Tabii ki eme\u011fin kaba boyutu vard\u0131r. Bu da ya\u015fam\u0131n realitesidir, bir gere\u011fidir. Toplum ya\u015fam\u0131n\u0131n, insan ya\u015fam\u0131n\u0131n, asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar aleminin, eme\u011fi de sadece insana hapsetmeyelim, mahk\u00fbm etmeyelim. Emek olgusu evrensel bir olgu asl\u0131nda, b\u00fct\u00fcn do\u011fa ve canl\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli. Biz insan a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu i\u015fin bir kaba emek boyutu var. Ama bir de toplumsal k\u00fclt\u00fcr olarak, toplumsal ruhsal alem mi diyelim, manevi ger\u00e7eklik olarak da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortaya \u00e7\u0131kan bir emek olgusu var.<\/p>\n \u0130nsan\u0131n kendisini yaratmas\u0131, toplumsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratmas\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fc yaratmas\u0131, ahlak\u0131n geli\u015fmesi, bir insan\u0131n kendisinde d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi, duygu d\u00fcnyas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi, burada \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir d\u00fcnyay\u0131 yaratmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir emek olgusudur. Bu tabii ki ilk defa hareketimizde ortaya \u00e7\u0131kan bir \u015fey de\u011fildir ama bunun bir teoriye kavu\u015fmas\u0131, \u00f6zg\u00fcr emek olgusu, bunun ayn\u0131 zamanda parayla sat\u0131l\u0131p al\u0131nan veya parayla \u00f6l\u00e7\u00fclen bir de\u011fer olarak de\u011fil de ne kadar topluma hizmet etti\u011fi, ne kadar insana hizmet etti\u011fi, ne kadar do\u011faya hizmet etti\u011fi, evrene ne kadar hizmet etti\u011fi, o eme\u011fin de\u011ferinin bunlarla \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir felsefe diyelim, bir emek felsefesi, bir emek yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00d6nder Apo\u2019da \u00e7ok belirgindir. \u00d6nder Apo kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 da zaten bu de\u011ferler \u00fczerinden yaratt\u0131, geli\u015ftirdi. \u0130\u015fte \u0130mral\u0131 gibi bir ger\u00e7eklik, \u00e7ok a\u011f\u0131r ko\u015fullarda y\u0131llarca tek ba\u015f\u0131na \u00d6nderlik o ko\u015fullarda ya\u015fad\u0131 ve direndi. Biz bunu hep ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir direni\u015f s\u00fcreci olarak da ifade ettik.<\/p>\n Bunun kendisi hem b\u00fcy\u00fck bir fiziksel direni\u015f ve emek ama ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir beyin eme\u011fi var, b\u00fcy\u00fck bir duygu eme\u011fi var ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 da asl\u0131nda bizlerle de payla\u015ft\u0131, savunmalar\u0131yla payla\u015ft\u0131, en son manifestoyla payla\u015ft\u0131 yahut da g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gidip gelen heyetler oldu, avukatlar oldu, onlarla diyaloglarla bunlar\u0131 payla\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte asl\u0131nda \u00d6nder Apo sosyalizme, sadece \u0130mral\u0131 s\u00fcreci a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6ylemiyorum, bir b\u00fct\u00fcn m\u00fccadele tarihimizde reel sosyalist s\u00fcreci ya\u015fad\u0131k, o teoriyle ba\u015flad\u0131k asl\u0131nda, o teoriyle m\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fctt\u00fck, bu m\u00fccadele s\u00fcreci i\u00e7erisinden \u00d6nderlik onu da de\u011ferlendirdi. Yetersizli\u011fi neredeydi, hatas\u0131 neredeydi? 90\u2019l\u0131 y\u0131llarla birlikte reel sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, onunla birlikte orada daha derin bir emek \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi asl\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sadece i\u015f\u00e7ile\u015fme, proletarya, Marksist-Leninist teori esas da buna dayal\u0131 olarak geli\u015ftirilen bir sosyalizmi ifade etti. Elbette ki bunun bir anlam\u0131 vard\u0131 ve bizim de m\u00fccadelemizin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir dayanakl\u0131 mirast\u0131, zaten onun \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcd\u00fck geldik.<\/p>\n EMEK TOPLUMUN HER ANINDA KEND\u0130N\u0130 VAR EDEN B\u0130R OLGUDUR<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcn de bu esaslar \u00fczerinden de\u011fer vererek bunu ilerletmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ama tabii ki eme\u011fi salt maddi bir \u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak asl\u0131nda sosyalist m\u00fccadeleyi de daralt\u0131yor. Ortaya \u00e7\u0131kan sosyalist m\u00fccadelelerde burada da \u00e7ok net olarak g\u00f6rd\u00fck. Emek mesela \u00f6zg\u00fcr bir bi\u00e7imde ya\u015fanmal\u0131. Al\u0131n\u0131p sat\u0131lma meselesi de maa\u015fa dayal\u0131 de\u011fil de ger\u00e7ekten toplumun kendi kendisini birlikte dayan\u0131\u015fmayla, birlikte \u00fcretmeyle, birlikte t\u00fcketmeyle ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir emek olgusu. Bunlar tabii ki genel sosyalist teorinin i\u00e7erisinde olan olgular. Ama bu s\u00fcreci y\u00fcr\u00fct\u00fcrken biz bunu nas\u0131l ele alaca\u011f\u0131z? \u0130\u015f\u00e7ile\u015fmeyi nas\u0131l ele almak gerekiyor? \u00d6zg\u00fcr emek olgusunu bu anlamda nas\u0131l ele almak gerekiyor? \u00c7ok dar kal\u0131plarla ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda eme\u011fi belirli yerlere s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n Ama emek olgusunu bir esnaf\u0131n eme\u011finde de g\u00f6rebiliriz. O da bir emek m\u00fccadelesi veriyordur kendi \u00e7ap\u0131nda de\u011fil mi? Ya da kad\u0131n d\u00fcnyas\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda asl\u0131nda bir \u00e7ocuk do\u011furmas\u0131ndan tutal\u0131m da o \u00e7ocu\u011fu yeti\u015ftirmesine kadar ev i\u00e7inde veya toplum i\u00e7inde vermi\u015f oldu\u011fu maddi ve manevi eme\u011fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bu da b\u00fcy\u00fck bir emek d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ifade ediyor. Asl\u0131nda temel bir emek d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ifade ediyor. Ama \u00f6l\u00e7\u00fcye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman sadece maddi sonu\u00e7lar\u0131na bakmak de\u011fil de yaratt\u0131\u011f\u0131 manevi sonu\u00e7lar, k\u00fclt\u00fcrel sonu\u00e7lar, direni\u015f sonu\u00e7lar\u0131, buraya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman asl\u0131nda emek \u00e7ok yayg\u0131n, ya\u015fam\u0131n her olgusunda var olan bir \u015fey. O zaman sosyalizm de b\u00fct\u00fcn bunlara dayanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n Demokratik toplumcu sosyalizm diyor ya \u00d6nderlik. Bununla da \u00e7ok ba\u011flant\u0131l\u0131. Emek, toplumun, ya\u015fam\u0131n her an\u0131nda kendini var eden bir olgudur. Emeksiz bir hayat yoktur mesela de\u011fil mi? Emeksiz bir hayat asl\u0131nda nas\u0131ld\u0131r? Onu da belki tart\u0131\u015fmak gerekir de\u011fil mi? Emeksiz bir hayat\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 nas\u0131ld\u0131r? B\u00f6yle bir hayat da vard\u0131r. Ama sonu\u00e7lar\u0131 nedir? Bir de emek olgusuyla birlikte eme\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya var. \u015eunu demek istiyorum; eme\u011fi dar kal\u0131plara, \u00e7ok maddi kal\u0131plara koymadan b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden de\u011ferlendirirsek o zaman kad\u0131n da, \u00e7ocuk da, ya\u015fl\u0131 da, b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler var de\u011fil mi? Bunlar\u0131n hepsi emek sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Sadece maddi i\u015f yapmak, fabrikada i\u015f yapmak de\u011fil.<\/p>\n \u0130\u015f\u00e7ile\u015ferek emek harcamak. Bunun en fazla zarar\u0131n\u0131 g\u00f6ren de kad\u0131nlar asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz hep ev i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlardan bahsediyoruz ama di\u011fer alanlarda \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar da ayn\u0131 \u015fekilde emekleri hep g\u00f6r\u00fclmeyendir asl\u0131nda. Kad\u0131n\u0131n eve kapat\u0131lmas\u0131, hapsedilmesi yetmezmi\u015f gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda da ayn\u0131 uygulamalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geliyor. Bu anlamda paray\u0131, eme\u011fi, bunlar\u0131n hepsini ayn\u0131 keseye koymak ne kadar do\u011fru? Ya da \u00d6nder Apo \u00e7al\u0131\u015fmak \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fcr dedi. \u015eu anda \u00f6yle bir sistem i\u00e7erisindeyiz ki \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7o\u011fu insan i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck bir eziyet haline geldi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7teyiz. Bu anlamda ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe bizi g\u00f6t\u00fcrebilecek ya da \u00d6nder Apo\u2019nun da dedi\u011fi ifadeyle insanlara bunu hissettirecek, \u00e7al\u0131\u015fma a\u015fk\u0131n\u0131 geli\u015ftirecek, ger\u00e7ekten sabah kalk\u0131p o i\u015fi yapabilme duygusunu ve hissini geli\u015ftirecek olan hangi \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r?<\/strong><\/p>\n \u015eimdi tabii bunlar dedi\u011fim gibi \u00e7ok \u00f6nemli konular. \u00c7al\u0131\u015fma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fma ve emek zaten bir b\u00fct\u00fcn\u00fc ifade eder. \u015eimdi kapitalist sisteme bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman belki bir b\u00fct\u00fcn uygarl\u0131k tarihine de insan bakabilir ama en son kapitalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirelim. Kapitalizm mesela her \u015feyi paraya ba\u011flam\u0131\u015f. Ya\u015faman\u0131n b\u00fct\u00fcn de\u011ferlerini, insan olgusunu, toplum olgusunu, manevi de\u011ferleri, maddi de\u011ferleri. Madde deyince illa para de\u011fil, maddi olan, fiziki elle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, tuttu\u011fumuz de\u011ferler. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsini paraya ba\u011flam\u0131\u015f. Asl\u0131nda toplum ya\u015fam\u0131n\u0131n, insan ya\u015fam\u0131n\u0131n hatta ekolojik hayvan ya\u015fam\u0131n\u0131n bile yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferleri de\u011fil mi? \u0130\u015fte ormanlar\u0131, a\u011fac\u0131, her \u015feyi. Bu da bir emektir. Bir a\u011fac\u0131n varolu\u015fu mesela \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir eme\u011fi ifade eder. Bunlar\u0131n hepsi emekle kendisini asl\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f.<\/p>\n Do\u011fan\u0131n dengesi i\u00e7erisinde de bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, toplumun kendi dengesi i\u00e7erisinde de. \u015eimdi kapitalizm b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsini paraya ba\u011flam\u0131\u015f. B\u00fct\u00fcn bu emeklerin sonucu e\u015fittir \u015fu kadar para, \u015fu kadar para. Her birinin bir para de\u011feri var asl\u0131nda. Hep b\u00f6yle mi olacak? Biz kapitalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ediyorsak ve kapitalist ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 yozla\u015fmalar var, sonu\u00e7lar var. Ve b\u00fct\u00fcn bunlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ediyorsak ve bu anlamda kendimizi devrimci ve sosyalist olarak ifade ediyorsak o zaman bu denklemi bozmam\u0131z gerekiyor. Emek e\u015fittir para olgusu b\u00fct\u00fcn emek a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6yl\u00fcyorum. Kapitalizm bu denklemi yaratm\u0131\u015f. B\u00fct\u00fcn kap\u0131lar o para. \u0130\u015fte hatta \u00d6nderlik bir yerde parallah demi\u015fti. Kapitalizmin Allah\u2019\u0131 parad\u0131r. Ya da kapitalizmin komutan\u0131 parad\u0131r. \u015eimdi b\u00f6yle bir denklem var. Tabii ki sosyalist teorinin, sosyalist m\u00fccadelenin, sosyalist \u00f6rg\u00fctlerin en ba\u015fta bu denklemi bozmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Toplumun eme\u011fi parayla \u00f6l\u00e7\u00fclemez. Mesela bir kad\u0131n\u0131n, bir annenin eme\u011fi parayla \u00f6l\u00e7\u00fclebilir mi? Hatta \u015fimdi baz\u0131 insanlar bunu da paraya ba\u011fl\u0131yor. Bir anne \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yeti\u015ftiriyor de\u011fil mi? \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirmesi, onun i\u00e7in verdi\u011fi ruhsal emek. B\u00fct\u00fcn zaman\u0131n\u0131 ona veriyor de\u011fil mi? Kendi v\u00fccudundan onu do\u011furuyor, b\u00fcy\u00fct\u00fcyor. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 sen parayla nas\u0131l \u00f6l\u00e7ebilirsin \u00f6rne\u011fin? Parayla \u00f6l\u00e7\u00fclebilecek bir \u015fey de\u011fildir. Ama bunu bile oraya s\u00fcr\u00fcklemeye \u00e7al\u0131\u015fan yakla\u015f\u0131mlar var tabii ki. \u00c7ok pozitivist ve tehlikeli yakla\u015f\u0131mlar. Ama \u015fimdi bunlar g\u00f6r\u00fcnmeyen emekler. Bunu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak i\u00e7in de bak\u0131yoruz, bunu parayla e\u015fitle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan yakla\u015f\u0131mlar da var. Bu da ayr\u0131 bir u\u00e7. S\u00f6z\u00fcm ona e\u015fitlik\u00e7i m\u00fccadele yakla\u015f\u0131m\u0131 olarak bak\u0131l\u0131yor. Bundan ziyade asl\u0131nda tabii ki var olan bir realite var.<\/p>\n HER \u015eEY\u0130N PARA OLDU\u011eU S\u0130STEMDE ZORLU B\u0130R M\u00dcCADELE Y\u00dcR\u00dcT\u00dcL\u00dcYOR<\/strong><\/p>\n Mesela diyelim ki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 vard\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n ezilmi\u015fli\u011fi var, d\u0131\u015flanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 var, g\u00f6r\u00fcnmeyen eme\u011fi var. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n tabii ki g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirilmesi ve kendi \u00f6zg\u00fcr eme\u011fini \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fayabilir ko\u015fullara ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Ama bunu yaparken tersi bir savrulmaya gitmemek laz\u0131m. Onu kesinlikle kapitalist sistemin para tuza\u011f\u0131ndan koparmak gerekiyor. \u015eimdi bu mesela \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. O y\u00fczden tabii ki toplum ya\u015fam\u0131 i\u00e7erisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman her \u015fey parayla. Bir i\u015f\u00e7inin hayat\u0131na bak\u0131yoruz de\u011fil mi? Memurun hayat\u0131na bak\u0131yoruz. Bir emekli insan\u0131n hayat\u0131na bak\u0131yoruz. Ad\u0131m at\u0131yor, para mesela. Ad\u0131m at\u0131yor, para de\u011fil mi? Nefes al\u0131yor, para. Her \u015feyin para oldu\u011fu bir sistem i\u00e7erisinde ger\u00e7ekten \u00e7ok zorlu bir m\u00fccadele. Seni kendine mahkum eden bir ger\u00e7eklik. Ama bizim tabii ki bu zinciri bir yerden k\u0131ran bir yakla\u015f\u0131mla ele almam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n O y\u00fczden i\u015f\u00e7ile\u015fmekten ziyade i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla birlikte m\u00fccadele, \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadele ama \u015funu a\u015fmak gerekiyor. Sistem bu i\u015f\u00e7ile\u015fmeyi yarat\u0131yor. Bir zihniyet yarat\u0131yor. Kendine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale, s\u00fcrekli maa\u015f\u0131yla sisteme kendini ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getiriyorsa bu zinciri bir yerden nas\u0131l kopartabiliriz? Biz toplumlar olarak \u00f6zg\u00fcr eme\u011fimizi nas\u0131l yaratabiliriz? Bu anlamda kom\u00fcnle\u015fme \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Kom\u00fcnle\u015fme hayat\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesini geli\u015ftirebilirsek asl\u0131nda burada bu para sistemini de bir yerde diyelim ki evet yine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun. Kol eme\u011fin, v\u00fccut eme\u011fin, fiziki eme\u011fin var. Kafa eme\u011fin var. Yine emek harc\u0131yorsun. Ama sen onu sadece para i\u00e7in, k\u0131t kanaat ge\u00e7inmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn hayat\u0131n\u0131 ona verme bi\u00e7iminde de\u011fil. Sen toplumunla kom\u00fcnal bir bi\u00e7imde payla\u015farak kendini \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirece\u011fin bir zemini de yaratarak asl\u0131nda bir \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imini olu\u015fturursun.<\/p>\n Ama di\u011feri ne yap\u0131yor? Her ad\u0131m\u0131nda seni kendisine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getiriyor. Her ad\u0131m\u0131nda ona ba\u011f\u0131ml\u0131 hale geliyorsun. Ve sadece bir kesimi zenginle\u015ftirmeye devam ediyor. O \u00e7ok b\u00fcy\u00fck paralar\u0131, sermayeyi kendisinde biriktirirken, tekelle\u015firken milyarlarca insan ya paras\u0131z ya\u015f\u0131yor, ya i\u015fsiz ya\u015f\u0131yor ya da \u00e7ok k\u0131t kanaat ya\u015famak zorunda kal\u0131yor. S\u00fcrekli bir d\u00f6ng\u00fc olarak bu devam ediyor. Sosyalist m\u00fccadelenin bu d\u00f6ng\u00fcy\u00fc bir yerde k\u0131rmas\u0131 gerekiyor. Onun i\u00e7in halklar\u0131n kendisini y\u00f6netmesi, \u00fcretimini ve t\u00fcketimini kendisinin karar verdi\u011fi bir sistem yaratmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Bunun i\u00e7in illaki bir sosyalist devlet kurmak gerekmiyor. B\u00f6yle d\u00f6nemler de ya\u015fand\u0131 sosyalist m\u00fccadelelerde. Tabii ki bunlar da bir miras b\u0131rakt\u0131 ama ele\u015ftirilmesi gereken yanlar\u0131 da miras b\u0131rakt\u0131. \u015eimdi mesela illaki biz bir sosyalist devrim yapt\u0131k, sosyalist devleti kurduk gibi bir zorunluluk yok.<\/p>\n Bir devlet ger\u00e7ekli\u011fi var, bir burjuvazi ger\u00e7ekli\u011fi de var. B\u00fct\u00fcn bunlar varken de toplumlar, emek\u00e7iler, kad\u0131nlar, ezilen kesimler, i\u015fsizler, topraks\u0131zlar, evsizler, b\u00fct\u00fcn bunlar kendi i\u00e7inde dayan\u0131\u015fmayla birlikte eme\u011fini \u00f6zg\u00fcrce kullanarak kendi toplum sistemini kurabilir. Ortak \u00fcretim sistemini kurabilir, kooperatifler kurabilir, k\u00fc\u00e7\u00fck bir kom\u00fcnal ekonomik sistem kurabilir. Mahallesinde kurabilir. Bunun devlet kurmakla do\u011frudan bir ili\u015fkisi yoktur. Sosyalizmin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in, \u00f6zg\u00fcr eme\u011fin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in illaki bir devlet sahibi olmak gerekmiyor. Toplumsal olmak zorunludur. Mutlaka toplumsal ve kom\u00fcnal olmak zorunludur. Bu bi\u00e7imde olursa kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kad\u0131nlar\u0131n eme\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelir. \u0130\u015f\u00e7ilerin de kendisi i\u00e7in, toplumu i\u00e7in, ya\u015fam\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi emek daha anlaml\u0131 ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir hale gelebilir.<\/p>\n Belki de g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 bu kadar eziyet haline getiren sebeplerin en b\u00fcy\u00fcklerinden biri de budur. S\u00fcrekli ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmak. Emek harc\u0131yorsun ama harcad\u0131\u011f\u0131n eme\u011fin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 ba\u015fka bir zenginin, ba\u015fka bir patronun cebini doldurmaya yetiyor. \u00d6nder Apo bunun i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlardan birinin emek\u00e7i ellerin toprakla bulu\u015fmas\u0131 olarak de\u011ferlendirdi. Bu anlamda K\u00fcrdistan\u2019da da b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131 var. Hala bug\u00fcn ekolojik anlamda bir sald\u0131r\u0131 var K\u00fcrdistan\u2019a. Bunu nas\u0131l de\u011ferlendirmek gerekiyor? Ya da nas\u0131l bir \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor halklara, K\u00fcrt halk\u0131na \u00f6zellikle tekrar topraklar\u0131na d\u00f6n\u00fcp ger\u00e7ekten kendi eme\u011finin sahibi olabilmeleri i\u00e7in?<\/strong><\/p>\n \u015eimdi mesela \u015fu anda ger\u00e7ekten kapitalist sistem de\u011ferlendirmesini \u00e7ok daha fazla yapmak gerekiyor. Kapitalist ya\u015fam bi\u00e7imi yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 her a\u00e7\u0131dan geli\u015ftiriyor. Emekten bahsediyoruz. Mesela ilk ba\u015fta eme\u011fine yabanc\u0131la\u015fma. \u0130nsan\u0131n kendi \u00f6z eme\u011fine yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi var. Bu geli\u015ftikten sonra sen kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yabanc\u0131la\u015f\u0131yorsun, topra\u011f\u0131na yabanc\u0131la\u015f\u0131yorsun, do\u011faya yabanc\u0131la\u015f\u0131yorsun. Kendine yabanc\u0131la\u015ft\u0131k\u00e7a asl\u0131nda bir b\u00fct\u00fcn her \u015feye yabanc\u0131la\u015f\u0131r hale geliyorsun. Bunun en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan bir tanesi insan\u0131n giderek kendi topra\u011f\u0131ndan kopmas\u0131. Asl\u0131nda \u00fcretimden ve \u00e7al\u0131\u015fmaktan da kopartan bir durum. Giderek d\u00fcnyaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman fiziki emekten kopu\u015f da art\u0131yor. \u0130nsanlar konformist ya\u015fam, rahat ya\u015fam aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde. G\u00fczel ya\u015fam\u0131, anlaml\u0131 ya\u015fam\u0131 rahat ya\u015famla \u00f6zde\u015fle\u015ftiren bir yakla\u015f\u0131m var. Kapitalist sistem hep bunu dayat\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar paral\u0131, rahat bir ya\u015fam pe\u015finde ko\u015farken \u00e7al\u0131\u015fmaktan uzakla\u015f\u0131yor, kendi topra\u011f\u0131ndan uzakla\u015f\u0131yor, kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden uzakla\u015f\u0131yor.<\/p>\n Ger\u00e7ekten en b\u00fcy\u00fck sava\u015f belki de bu. Hep \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya sava\u015f\u0131 diyoruz. \u0130srail-\u0130ran sava\u015f\u0131, Ukrayna-Rusya sava\u015f\u0131, ba\u015fka sava\u015flar. Bunlar g\u00f6r\u00fcnen sava\u015f bi\u00e7imleri. Ama \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen en b\u00fcy\u00fck sava\u015f\u0131 burada ya\u015fan\u0131yor. \u0130nsan\u0131 \u00fcretimden kopartan, emekten kopartan, \u00e7al\u0131\u015fmaktan kopartan sava\u015f \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir sava\u015ft\u0131r. Bu bir kimliksizliktir asl\u0131nda. Bir varl\u0131k sorunudur. Bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kapitalizm ger\u00e7ekten insanl\u0131\u011f\u0131 bir varl\u0131k sorunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor. Ya\u015fam, ya\u015fam olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fccadele eden, vicdani, ahlaki olarak var olmak isteyen kesimlerin en ba\u015fta bu felsefeyi kendisinde yaratmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Bu milliyet\u00e7ilik de\u011fil, bu yurtseverliktir. Yurdunu sevmek, toplumunu sevmek, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc sevmek bunlar \u00e7ok anlaml\u0131 de\u011ferlerdir. Hi\u00e7bir parayla sat\u0131n al\u0131namayacak de\u011ferlerdir. Ama bug\u00fcn bak\u0131yoruz, K\u00fcrdistan\u2019da da bu \u00e7ok yap\u0131l\u0131yor. Ortado\u011fu\u2019nun her yerinde insanlar tehlikeli yolculuklarla g\u00f6\u00e7 ediyor.<\/p>\n Binlerce insan kayboluyor, \u00f6l\u00fcyor, kimliksizle\u015fiyor. Ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. A\u015fa\u011f\u0131lanarak ya\u015famak zorunda kal\u0131yor. Hepsi de rahat bir ya\u015fam i\u00e7in. Ama b\u00f6yle bir ya\u015fam\u0131n ne anlam\u0131 var? \u0130nsan kendi \u00fclkesinde ya\u015famal\u0131. Kendi topra\u011f\u0131n\u0131 hissederek ya\u015famal\u0131. Topra\u011f\u0131n bereketini hissederek ya\u015famak hi\u00e7bir \u015feyle k\u0131yaslanamaz. Gen\u00e7lik bunlardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumda. Ya sistemin robotla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 emek bi\u00e7imi ya da tamamen emeksiz bir ya\u015fam. \u0130ki u\u00e7 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f bir ya\u015fam var. Bu da kimliksizli\u011fi b\u00fcy\u00fct\u00fcyor. K\u00fcrdistan a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ayn\u0131 zamanda bir s\u00f6m\u00fcrgecilik politikas\u0131d\u0131r.\u00a0 O nedenle gen\u00e7li\u011fin topra\u011f\u0131na sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekiyor. Topra\u011f\u0131n\u0131 korumas\u0131 gerekiyor. Ekolojik sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmesi gerekiyor. Bu sadece ekolojik bir mesele de\u011fil, bir ya\u015fam felsefesidir. \u00dczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n topra\u011fa sahip \u00e7\u0131kacaks\u0131n. Koruyacaks\u0131n. Bunu en ba\u015fta gen\u00e7lik yapmal\u0131d\u0131r. E\u011fer gen\u00e7lik bunu yapmazsa gelecek ya\u015fam yoktur. Kapitalist sistem do\u011fay\u0131 yok ediyor. A\u011fa\u00e7lar\u0131 yok ediyor, suyu yok ediyor, ya\u015fam\u0131 yok ediyor. Gelecek yok ediliyor. Bu durumda insan nas\u0131l ya\u015fayacak?<\/p>\n K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00e7ok can al\u0131c\u0131 bir nokta \u00e7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrtler i\u00e7in her zaman ba\u015fkas\u0131n\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131, ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in daha iyi emek harcayan daha iyi askerlik yapan bir konumda olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylenir, bu yak\u0131\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131r. En son \u0130ran, ABD ve \u0130srail sava\u015f\u0131nda da bunu g\u00f6rd\u00fck. Bu anlamda k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015fler, kendi topra\u011f\u0131n\u0131 savunma, koruma, bu ekolojik sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 eylemler geli\u015ftirme, bunlar K\u00fcrtlerin kendi eme\u011finin sahibi olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n Tabi K\u00fcrtler tarih boyunca emek\u00e7i bir halk olmu\u015ftur ve bu halk tehlikelerle, sald\u0131r\u0131larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Binlerce y\u0131ld\u0131r bu co\u011frafyada bu sald\u0131r\u0131lar olmu\u015ftur. Ama hep kendini de var etmeyi bilmi\u015f bir halkt\u0131r, inkara kar\u015f\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hem ekonomik, hem k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam anlam\u0131nda, hem kimli\u011fini sahiplenme anlam\u0131nda emek vermi\u015f bir halk ama dedi\u011finiz gibi \u00f6zellikle son 200 y\u0131ld\u0131r s\u00f6m\u00fcrge alt\u0131nda kalmas\u0131ndan kaynakl\u0131 eme\u011fine yabanc\u0131la\u015fma durumunu da ortaya \u00e7\u0131kart\u0131yor. Eme\u011fi var ama bu emek kimin i\u00e7in? Kendi \u00f6z kimli\u011fi i\u00e7in mi, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc daha da b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in mi, dilini daha da geli\u015ftirmek i\u00e7in mi? \u00d6nderlik ekme\u011fi yaratm\u0131\u015f bir halk \u015fimdi ekmeksiz kalm\u0131\u015f bir halkt\u0131r diyor. Bu kadar da yoksullu\u011fa mahkum edilmi\u015f bir halk. Yoksulla\u015fman\u0131n oldu\u011fu bir yerde yabanc\u0131la\u015fma da \u00e7ok oluyor.<\/p>\n Yoksulluk bilin\u00e7li bir s\u00f6m\u00fcrge politikas\u0131 olarak da geli\u015ftirilmi\u015f. Ne kadar yoksul b\u0131rak\u0131ld\u0131ysa o kadar da devlete ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirilmi\u015f, o kadar devletin askeri haline getirilmi\u015f, bir kesim de devlete ajan, korucusu haline getirilmi\u015f. S\u00fcrekli K\u00fcrd\u00fcn eme\u011fini kullanan, hep onu yoksulla\u015ft\u0131ran bu temelde de s\u00f6m\u00fcrgeci devlete ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getiren bir politika uygulanm\u0131\u015f. Bu anlamda \u00d6nder Apo\u2019nun \u00d6nderli\u011finin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc en \u00e7ok da bu noktada ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. K\u00fcrd\u00fc kendisiyle tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor, \u00f6z kimli\u011fiyle, \u00f6z eme\u011fiyle tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Senin bir dilin var, senin bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn var, senin tarihin var, senin bir varl\u0131\u011f\u0131n var sen vars\u0131n. O y\u00fczden \u00d6nderlik K\u00fcrtler kendilerini sosyalist temelde var etmek zorundad\u0131r diyor. K\u00fcrt halk\u0131 ancak \u00f6zg\u00fcr emekle kendisini var edebilir. Bu nedenle kendi eme\u011fine sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekiyor. Kendi \u00f6z y\u00f6netimini kurmas\u0131 gerekiyor. Devletlerle birlikte ya\u015fasa da kendi toplumsal sistemini kurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Belediyeler, mahalleler, k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar bunlar\u0131n hepsi asl\u0131nda bu eme\u011fin \u00f6rg\u00fctlenmesidir. Ama daha sistemli bir yap\u0131ya kavu\u015fmas\u0131 gerekir. Bug\u00fcn Rojava\u2019da ya\u015fananlara, bug\u00fcn Bak\u00fbr\u2019da ya\u015fananlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda belediyelerle bu durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Mesela Amed\u2019de halk kendi festivalini d\u00fczenliyor, kendi diliyle alakal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yor, sinema ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yor. Kad\u0131nlar mesela kendi dayan\u0131\u015fma sistemini kuruyor. Bunlar asl\u0131nda \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde K\u00fcrtlerin \u00f6z eme\u011fini bir sistem haline getirmesi demek oluyor. Bu anlamda \u00e7ok \u00f6nemli ve de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. Ama tabi ki daha sistemli bir \u015feye kavu\u015fmas\u0131 gerekiyor. Kom\u00fcnal, konfederal bir sistem i\u00e7erisinde, demokratik toplum dedi\u011fimiz yap\u0131 i\u00e7erisinde. Bunun yan\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretim de \u00f6nemlidir. \u0130nsan ili\u015fkilerinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc de bir emektir. Kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerinin e\u015fitlik temelinde yeniden kurulmas\u0131 da bir emektir. Aile i\u00e7i ili\u015fkilerin demokratikle\u015fmesi de bir emektir. Bunlar da \u00f6zg\u00fcr eme\u011fin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n Emek ve emeksizlik konular\u0131n\u0131 toplumsal sorunlar\u0131n temel kayna\u011f\u0131 olarak ele alabilir miyiz? Son olarak G\u00fclistan Doku\u2019nun ba\u015f\u0131na getirilenlerin biraz a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131, yine Mara\u015f ve Siverek\u2019te ya\u015fanan okul katliamlar\u0131, bunlar bu sistemin, bu devletin bir prototipi, bir \u00f6rne\u011fi asl\u0131nda. Sistem i\u00e7erisinde bir s\u0131n\u0131f, bir klik \u00e7al\u0131\u015fmadan, emeksiz bir \u015fekilde konformist bir ya\u015fam s\u00fcrerken di\u011fer b\u00fcy\u00fck bir kesim de s\u00fcrekli kar\u0131n toklu\u011funa \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda. Bu durum b\u00fcy\u00fck bir kesimde tepki yarat\u0131rken ama b\u00fcy\u00fck bir kesimde de o ya\u015fama bir \u00f6zentiyi geli\u015ftiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu klik kazand\u0131\u011f\u0131 bu kirli g\u00fc\u00e7 sayesinde her t\u00fcrl\u00fc kirli i\u015fi yap\u0131p \u00fczerini kapatabilece\u011fini ve kendisini bu i\u015ften s\u0131y\u0131rabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Fakat di\u011fer kesimde onlar\u0131n tabiriyle \u2018k\u0131sa yoldan k\u00f6\u015feyi d\u00f6nme\u2019 amac\u0131yla \u00e7etele\u015fme, mafyala\u015fma gruplar\u0131 olu\u015fturuyor. Bu durum toplumsal sorunlar\u0131n da bir kayna\u011f\u0131 olarak ifade edilebilir mi?<\/strong><\/p>\n Tabii ki toplumsal sorunlar\u0131n bir\u00e7ok nedeni vard\u0131r ama en temel noktalardan biri emeksizliktir. Emek veren insan de\u011fer bilir. Emek vermeyen insan de\u011fer bilmez. Kapitalist sistem bir kesimi emeksiz zenginle\u015ftirirken di\u011fer kesimi \u00e7al\u0131\u015fmaya mahkum ediyor. Kapitalist sistemdeki bu bir avu\u00e7 kesim, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n, \u00fcretenin eme\u011fini gasp ediyor. Ama \u00f6yle bir sistem yarat\u0131yorlar ki herkes de b\u00f6yle ya\u015fas\u0131n, herkes de onlar gibi zengindir, emeksiz ya\u015f\u0131yorlar, hizmet\u00e7ileri var, herkes onun \u00f6n\u00fcnde kul-k\u00f6le duruyor, b\u00f6yle \u2018ideal\u2019 bir ya\u015fam bi\u00e7imi sunuluyor toplumlara. \u0130nsanlar buna \u00f6zenip emeksiz bir bi\u00e7imde ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ama bunun giderek topluma yay\u0131lmas\u0131 \u00e7ok ciddi tehlikeler ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Mesela 2 okulun \u00e7ocuklar taraf\u0131ndan bas\u0131lmas\u0131 ve katliam ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi. 40 y\u0131ll\u0131k sava\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar var. S\u00fcrekli bir \u015fiddet \u00fcretiyor \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e de \u00fcretecek.<\/p>\n Sava\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bu sonu\u00e7lar var bir de kapitalist sistemin emeksiz, sanal alemde oyunlarla bir ya\u015fam alan\u0131 yarat\u0131yor. Ger\u00e7eklikle hi\u00e7bir ba\u011f\u0131 olmayan, emekle hi\u00e7bir ba\u011f\u0131 olmayan bir sanal alem yarat\u0131l\u0131yor. O \u00e7ocuklar belki sanal olarak onu \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor, bunu \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor ama kan\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor. Toplumdan kopmu\u015f, emekten kopmu\u015f. Bu sava\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 milliyet\u00e7i, \u015fovenist bir kesim, fa\u015fist bir zihniyet var. \u00c7etele\u015fme, mafyala\u015fma, ben ne dersem odur tarz\u0131 tamamen tekle\u015fen erkek tiplemeleri var, kad\u0131nlarda da bu tiplemeleri geli\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015flar. Bunlar da zaten emekten kopmu\u015f, uyu\u015fturucu sat\u0131yor, fuhu\u015f \u00e7eteleri, zenginle\u015fmi\u015f tipler, etraf\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc kad\u0131nlar var, bunlar\u0131 sadece sanal medya ile a\u00e7\u0131klayamay\u0131z ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019de devletin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kirli sava\u015f\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 mafyala\u015fma ve \u00e7etele\u015fmedir.<\/p>\n G\u00fclistan Doku olay\u0131 ve daha bir\u00e7ok olayda da bunu g\u00f6r\u00fcyoruz. Narin G\u00fcran olay\u0131nda da bunu g\u00f6r\u00fcyoruz, Rabia Naz olay\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Aileler bu olaylar\u0131n pe\u015fini b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in isimleri bilinen ve hala davalar\u0131 takip edilenlerdir. Mesela G\u00fclistan Doku\u2019nun cenazesi aran\u0131rken barajdan bir kad\u0131n\u0131n cenazesi \u00e7\u0131k\u0131yor ama kimse o cenazenin pe\u015finde de\u011fil. Bir yerde okudum bu cenaze de asl\u0131nda Dersim\u2019de bir korucunun k\u0131z\u0131d\u0131r deniliyor. K\u0131z\u0131 ona g\u00f6re hareket etmedi\u011fi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ihtimalle katledildi. Ara\u015ft\u0131r\u0131lsa bir\u00e7ok olay var. Kad\u0131n hareketleri ve aileler bu cinayetlerin pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde unutulmuyor, \u00fczeri kapanm\u0131yor. Her ne kadar netle\u015fmese bile en az\u0131ndan g\u00fcndemde oluyor.<\/p>\n TOPLUMSAL \u015e\u0130DDET G\u0130DEREK ARTIYOR<\/strong><\/p>\n Demek istedi\u011fim nokta \u015fudur; \u00d6nder Apo K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan tarihi bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flatt\u0131, ad\u0131mlar att\u0131. Bu \u015fiddet vakalar\u0131, hem okul katliamlar\u0131, hem de Dersim valisi gibi al\u00e7aklar\u0131n, onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 ellerinde silahlarla poz vermi\u015fler, uyu\u015fturucu kullan\u0131yorlar, uyu\u015fturucu partileri veriyorlar, gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131 kullan\u0131yorlar. G\u00fclistan Doku da buna kurban edilmi\u015f bir gen\u00e7 k\u0131zd\u0131r. S\u00f6m\u00fcrgeci, fa\u015fist zihniyetin, mafyala\u015fm\u0131\u015f, \u00e7etele\u015fmi\u015f zihniyetin, devlet i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren zihniyetin ortaya koymu\u015f oldu\u011fu bir ger\u00e7ekliktir. Okul katliam\u0131n\u0131 yapanlardan bir tanesi polis \u00e7ocu\u011fudur. Mesela \u015funun sorulmas\u0131 gerekir; emekli olmu\u015f bir polisin evinde neden 7 tane silah var? Bu polis neden bir \u00e7ocu\u011fu g\u00f6t\u00fcr\u00fcp poligonlarda silah e\u011fitimi veriyor? Bu nas\u0131l bir zihniyettir?<\/p>\n T\u00fcm bunlar devletin s\u00f6m\u00fcrgeci politikalar\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bunun kad\u0131na, \u00e7ocu\u011fa, gen\u00e7 k\u0131zlara yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu sava\u015f\u0131n bedelini bir yandan da bunlar \u00f6d\u00fcyor. Mesela devlet yetkilileri oturup kalk\u0131p \u015funu diyorlar: \u20181 bu\u00e7uk y\u0131ld\u0131r \u00f6l\u00fcmler olmuyor.\u2019 Sava\u015ftan kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmler olmuyor ama bu 1 bu\u00e7uk y\u0131l i\u00e7erisinde bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda toplumsal \u015fiddet oranlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda belki sava\u015fta o kadar insan \u00f6lm\u00fcyor. Bu y\u00fczden de K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7ok \u00f6nemlidir. Toplum bu bi\u00e7imde huzur i\u00e7inde olamaz, adalet i\u00e7inde olamaz. PKK gerillalar\u0131n\u0131n bilmem silahlar\u0131n\u0131 tek tek b\u0131rakacaklar, yetkililer de bilmem ne kadar teyit edecekler, sorunu bu bi\u00e7imde ele almak ger\u00e7ekten \u00e7ok yanl\u0131\u015ft\u0131r. Neden isyan etmi\u015f bu insanlar sen bunu \u00e7\u00f6zmezsen, buradaki milliyet\u00e7ilik, buradaki s\u00f6m\u00fcrgecilik olgusunun yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu zihniyeti, bunun toplumda yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu \u015fiddet k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7\u00f6zmezsen tabi ki Dersim valisinin o\u011flu gibi binlerce \u00e7ocuk, binlerce katil ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Belki okula gidip katliam yapan y\u00fczlerce \u00e7ocuk ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n Bu mesele \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fi s\u00fcrece katil \u00fcretiyor. Bunu devletin hi\u00e7bir zaman unutmamas\u0131 ve bu nedenle acilen \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi gerekir. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Bir \u00fclke kendi i\u00e7 sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zemedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e toplumsal \u015fiddet bu kadar t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece geli\u015fim kaydedemez. Bu y\u00fczden T\u00fcrk devleti hayali yakla\u015f\u0131mlar i\u00e7erisine girmemelidir. Savunma sanayimiz bu kadar geli\u015fmi\u015f, d\u00fcnya lideriyiz falan bunlar ger\u00e7ekli\u011fe denk d\u00fc\u015fen \u015feyler de\u011fildir. Ger\u00e7ek ya\u015fam G\u00fclistan Doku\u2019dur, ger\u00e7ek ya\u015fam katliam yapan \u00e7ocuklar\u0131n durumudur. O nedenle neresinden bakarsak bakal\u0131m K\u00fcrt sorununa ili\u015fkin bu \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn, bu hukuksuzlu\u011fun mutlaka ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Demokratik, e\u015fitlik\u00e7i, adil bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirilmesi, bunun yasal stat\u00fcye kavu\u015fturulmas\u0131, K\u00fcrtlerin ger\u00e7ekten anayasaya tabi bir d\u00fczeye kavu\u015fmas\u0131 \u00f6nemli. K\u00fcrtler yasad\u0131\u015f\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, anayasa da buna g\u00f6re yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu kadar hukuksuzluk var, bu kadar \u015fiddet var. Ama bu noktada do\u011fru bir \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirilirse o zaman ger\u00e7ekten b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7lenen bir T\u00fcrkiye Cumhuriyeti oraya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n Bu \u00e7etele\u015fmelere bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman temelinde 90\u2019l\u0131 y\u0131llardan itibaren K\u00fcrt halk\u0131na, K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019ne kar\u015f\u0131 sava\u015f y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f, faili me\u00e7hul cinayetleri i\u015fleyen insanlar\u0131n isimleri var.<\/strong><\/p>\n Onlar ba\u015frol oyuncusudur. S\u00fcleyman Soylu\u2019dan tutal\u0131m Mehmet A\u011far\u2019a kadar. Mehmet A\u011far\u2019\u0131n o\u011flunun i\u015fledi\u011fi cinayetler de var bunlar\u0131 da biliyoruz, hangi kad\u0131n\u0131 nas\u0131l katletti. Bunlar\u0131n hepsi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Halklar\u0131n ve kad\u0131nlar\u0131n m\u00fccadelesi geli\u015ftik\u00e7e bunlar de\u015fifre oluyor, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Son olarak 1 May\u0131s\u2019a dair bir \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/strong><\/p>\n Tabii ki 1 May\u0131s \u00f6nemli bir tarihtir. Bu anlamda t\u00fcm emek\u00e7ileri, m\u00fccadele eden halklar\u0131 alanlara \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yorum. Ayn\u0131 zamanda s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir dura\u011fanla\u015fma ve t\u0131kanma yans\u0131yor. Bunun gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da halklar\u0131m\u0131z\u0131n buna dur demesi, m\u00fcdahale etmesi gerekir. S\u00fcreci sahiplenen geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bar\u0131\u015f\u0131n, demokrasinin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da m\u00fccadelenin y\u00fckseltilmesi \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemli. Konu sadece devlete b\u0131rak\u0131lacak bir konu de\u011fil. Bu konunun toplum taraf\u0131ndan sahiplenilmesi \u00e7ok stratejik bir \u00f6neme sahip. Bu a\u00e7\u0131dan hem K\u00fcrt halk\u0131 hem de T\u00fcrkiye halklar\u0131 s\u00fcrekli bir m\u00fccadele\u00a0 i\u00e7erisinde olmal\u0131. Taleplerle sokakta olabilmeli.<\/p>\n Bir di\u011fer \u00f6nemli konu da \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fclen kad\u0131n cinayetleri. Bunlar \u00f6zellikle de devlet taraf\u0131n \u015fimdiye kadar korunup kolland\u0131. Kad\u0131n m\u00fccadelesi ne kadar geli\u015fiyorsa, kad\u0131nlar ne kadar bir olay\u0131n pe\u015fini b\u0131rakm\u0131yorsa ve bunun \u00fczerinden m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcyorsa, \u00f6zellikle de katledilen kad\u0131nlar\u0131n aileleri ne kadar ciddi ve istikrarl\u0131 bir bi\u00e7imde m\u00fccadele ediyorsa, pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcyorsa bu olaylar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor, failler de\u015fifre ediliyor, mahkum ediliyor. Bu nedenle de kad\u0131n m\u00fccadelemizin bu eksende daha da odaklanmas\u0131, g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekiyor. Bu vesileyle bunu da daha fazla g\u00fc\u00e7lendirmemiz ve m\u00fccadeleyi b\u00fcy\u00fctmemiz \u00f6nemlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel bir programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu, \u00d6nder Apo\u2019nun ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecinin geldi\u011fi a\u015fama, T\u00fcrkiye ve K\u00fcrdistan\u2019da ya\u015fanan toplumsal \u015fiddet ve katliamlara ili\u015fkin \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerde bulundu. Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcreci y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine ra\u011fmen \u00d6nder Apo ile 1 ayd\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lmamas\u0131n\u0131n tehlikeli bir durum oldu\u011funu belirten […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1945,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"class_list":["post-1944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-roportajlar"],"acf":[],"yoast_head":"\n