{"id":1963,"date":"2026-06-03T17:34:58","date_gmt":"2026-06-03T14:34:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/?p=1963"},"modified":"2026-06-03T17:34:58","modified_gmt":"2026-06-03T14:34:58","slug":"cigdem-dogu-savas-durdu-ama-mucadelemiz-devam-ediyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963","title":{"rendered":"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor"},"content":{"rendered":"

Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu, g\u00fcndeme ili\u015fkin \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerde bulundu.<\/p>\n

Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecinin geldi\u011fi a\u015famaya ili\u015fkin konu\u015fan Do\u011fu, \u00d6nder Apo\u2019nun s\u00fcreci ilerletmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etti\u011fini vurgulad\u0131. Bu konuda AKP iktidar\u0131nda ciddi yetersizlikler oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u011fu, s\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam etmesi i\u00e7in \u00f6zellikle kad\u0131nlara ve gen\u00e7lere \u00f6nemli bir rol d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etti.<\/p>\n

B\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7te CHP ba\u015fta olmak \u00fczere muhalefet g\u00fc\u00e7lerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n kabul edilemez oldu\u011funu belirten Do\u011fu, iktidar\u0131n bu sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ortak bir tutum sergilenmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekti. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ve T\u00fcrkiye halklar\u0131n\u0131n bu anlamda ortak tutum sergilemesinin s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli oldu\u011funa de\u011finen Do\u011fu, CHP\u2019ye d\u00f6n\u00fck b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n sergilenmesinin iktidar\u0131n bu s\u00fcreci ne kadar samimi ele ald\u0131\u011f\u0131na dair \u015f\u00fcpheleri b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydetti.<\/p>\n

Suriye\u2019de devam eden entegrasyon s\u00fcrecinde HT\u015e h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan YPJ\u2019nin stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn kabul edilmemesine tepki g\u00f6steren Do\u011fu, \u201cYPJ kendi asl\u0131nda stat\u00fcs\u00fcn\u00fc yaratm\u0131\u015ft\u0131r, kendi kimli\u011fini yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Fiili olarak ortaya \u00e7\u0131kan b\u00f6yle bir irade vard\u0131r. Bunu geriletmek, bunu yok saymak Suriye h\u00fck\u00fcmetinin haddine de\u011fildir. Onlar bunun karar\u0131n\u0131 veremezler. Rojava s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde YPJ\u2019nin bunun m\u00fccadelesini vermesi \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Ama Ortado\u011fu\u2019daki kad\u0131nlar olarak, hem K\u00fcrdistan\u2019\u0131n t\u00fcm par\u00e7alar\u0131ndaki K\u00fcrt kad\u0131nlar hem Ortado\u011fu kad\u0131nlar\u0131 hem de d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131 olarak tabii ki YPJ\u2019yi yaln\u0131z b\u0131rakmamam\u0131z gerekir. YPJ nas\u0131l k\u0131zg\u0131n sava\u015f i\u00e7erisinde b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar ad\u0131na bir m\u00fccadele verdiyse ve o anlamda b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar\u0131n onurlu kimli\u011fini ortaya koyduysa, elbette \u015fimdi de b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131 YPJ\u2019yi kendi onuru olarak, kendi kimli\u011fi olarak, kendi varl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmeli ve sahip \u00e7\u0131kmal\u0131\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu\u2019nun de\u011ferlendirmeleri \u015fu \u015fekilde:<\/p>\n

Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcreci devam ediyor. Duraksad\u0131\u011f\u0131na, t\u0131kand\u0131\u011f\u0131na ya da yava\u015f ilerledi\u011fine dair ele\u015ftiriler, yorumlar \u00e7ok geli\u015fti. Bu s\u00fcre\u00e7te iktidar\u0131n da yol haritas\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylendi. Yedi maddelik bir yol haritas\u0131 da yay\u0131nland\u0131. Siz s\u00fcrecin geldi\u011fi a\u015famay\u0131, geli\u015fmeleri nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Sorunuza cevap vermeden \u00f6nce bulundu\u011fu ko\u015fullar, zorlu ko\u015fullar i\u00e7erisinde direnerek asl\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fan, sonuna kadar \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in elinden gelen \u00e7abay\u0131 en yo\u011fun ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir bi\u00e7imde geli\u015ftiren \u00d6nder Apo\u2019yu sevgiyle ve sayg\u0131yla selaml\u0131yorum.<\/p>\n

S\u00fcre\u00e7le ilgili \u00e7ok tart\u0131\u015fmalar var. Bizler de de\u011ferlendirmelerde bulunduk. En son iki ay\u0131n ard\u0131ndan \u00d6nder Apo ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler de yap\u0131ld\u0131. \u00d6nderlik de bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde t\u0131kanan s\u00fcreci a\u00e7mak a\u00e7\u0131s\u0131ndan yo\u011funla\u015fmalar\u0131n\u0131 ifade etti. Asl\u0131nda s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bir t\u0131kanma vard\u0131. \u015eu an a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00d6nderlik ile g\u00f6r\u00fc\u015fme oldu. Ondan sonra Devlet Bah\u00e7eli\u2019nin belirtti\u011fi baz\u0131 hususlar oldu. Sonra iktidar cephesi taraf\u0131ndan dile getirilen hususlar oldu. Daha \u00e7ok iyi niyet beyan\u0131 m\u0131 diyelim? Bu s\u00fcreci t\u0131katmak istemiyoruz mealinde okunabilecek, s\u00fcre\u00e7 t\u0131kanmam\u0131\u015ft\u0131r, s\u00fcre\u00e7 devam ediyor ve benzeri de\u011ferlendirmeler ve iyi niyet beyanlar\u0131 s\u00f6z konusu oldu.<\/p>\n

Ama realiteye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bu iyi niyet beyanlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hen\u00fcz h\u00e2l\u00e2 somut bir ad\u0131m ortada yoktur. \u015e\u00fcphesiz bunlar da \u00f6nemsizdir demiyorum. Bunlar da \u00f6nemlidir s\u00fcreci ilerletmek, geli\u015ftirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Olumsuz, tersi bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7erisinde olmaman\u0131n tabii ki bir anlam\u0131 var ama \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in yeter mi diye sorarsak; 100 y\u0131ll\u0131k bir K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck, sava\u015f ger\u00e7ekli\u011fi, buna kar\u015f\u0131 bir bar\u0131\u015f ger\u00e7ekli\u011fini, karde\u015flik hukukunu ortaya koymak a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli midir diye sorulsa, tabii ki yeterli de\u011fildir. \u00d6nemli olan bundan sonras\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir e\u015fi\u011fe gelinmi\u015fti zaten. Bir e\u015fi\u011fe gelinmi\u015fti, tam da o e\u015fi\u011fe gelindi\u011finde bir duraksama ve giderek de bir t\u0131kanma durumu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nder Apo zaten \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyor, bulundu\u011fu ko\u015fullar i\u00e7erisinde ger\u00e7ekten \u00d6nderlik \u00e7ok muazzam bir \u00e7aba g\u00f6steriyor ki bunu da bir direni\u015f olarak ele almak laz\u0131m. Direni\u015f ger\u00e7ekli\u011finin bir de b\u00f6yle bir yan\u0131 var.<\/p>\n

Bar\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn geli\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu kadar k\u0131s\u0131tl\u0131 ko\u015fullar i\u00e7erisinde, asl\u0131nda tecrit ko\u015fullar\u0131 i\u00e7erisinde muazzam bir bar\u0131\u015f eme\u011fi, bar\u0131\u015f enerjisini ortaya \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Umut ilkesini bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu tabii ki \u00e7ok \u00f6nemli. S\u00fcrecin ilerlemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha nas\u0131l ad\u0131mlar atmak gerekir, neler yapmak gerekir; bu y\u00f6nl\u00fc ger\u00e7ekten \u00d6nderlik \u00e7ok kafa patlat\u0131yor. “Baz\u0131 geceler ben uyuyam\u0131yorum” diyor; o kadar yo\u011fun bir duyarl\u0131l\u0131kla, sorumlulukla ele ald\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik. Bu kadar a\u011f\u0131r ve zorlu bir sorun, bu b\u00f6yle \u00e7ok d\u00fcz bir yolda gider gibi gitmez ilerlemez. Bu diyalekti\u011fi de \u015f\u00fcphesiz biliyoruz, bunun bilincindeyiz. Fakat bu kadar zorlu bir yol, bu zorlu yolun ilerleyi\u015fini sa\u011flamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan da anlay\u0131\u015f \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n

Bu i\u015fi toplumsalla\u015ft\u0131rmak \u00e7ok \u00f6nemli. Bar\u0131\u015f dedi\u011fimiz \u015fey, \u00f6yle sadece \u00fcstte bir kesimin karar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015febilecek bir \u015fey de\u011fildir. Bu kesinlikle halklar\u0131n, halk\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zellikle de fiili olarak i\u00e7inde oldu\u011fu, iradesini ortaya koydu\u011fu, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olarak i\u015flemek zorunda.<\/p>\n

Sosyolojik olarak da mesela bu s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, mesela burada bir\u00a0kat\u0131lamama durumu var asl\u0131nda. S\u00fcre\u00e7 o anlamda b\u00fct\u00fcn kesimlerin kendisini katabildi\u011fi, g\u00f6r\u00fc\u015flerini ortaya koyabildi\u011fi, hatta mesela bir karar d\u00fczeyinde, politika yapma d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m g\u00f6sterebildi\u011fi bir d\u00fczeyde de\u011fil. Bu bizce bu s\u00fcrecin en zay\u0131f yan\u0131n\u0131 te\u015fkil ediyor. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ifade ediyor. Bununla birlikte \u00f6zellikle iktidar cephesinden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, iktidar da bu s\u00fcreci alabildi\u011fine b\u00f6lgesel konjonkt\u00fcrle ele alma durumu, d\u00fcnyadaki geli\u015fmeler, alabildi\u011fine b\u00f6yle pragmatik s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131na bakarak g\u00f6nderme durumu. Bu da s\u0131\u011fla\u015ft\u0131ran, s\u00fcreci s\u0131\u011f ele alan, pragmatist ele alan, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re bar\u0131\u015f\u0131 asl\u0131nda kendi parti \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re durumu ele alan ve ona g\u00f6re s\u00fcre\u00e7leri de\u011ferlendiren bir yakla\u015f\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu.<\/p>\n

Burada \u015funu da belirtmek gerekiyor asl\u0131nda. \u00d6nder Apo, DEM Parti heyetiyle yapt\u0131\u011f\u0131 son g\u00f6r\u00fc\u015fmede \u015fu de\u011ferlendirmede de bulunmu\u015ftu; \u2018B\u00fcy\u00fck bir \u00f6fkeyle y\u00fckl\u00fc toplumlar\u0131 b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnce ve b\u00fcy\u00fck etik de\u011ferler olmadan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Toplum hayat\u0131n her d\u00fczeyinde etik, siyasal, hukuksal ve ekonomik a\u00e7\u0131lardan b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131\u015fma ya\u015f\u0131yor. Bunun i\u00e7in s\u00fcre\u00e7te acele etmek gerekiyor.\u2019 Burada \u00d6nder Apo\u2019nun asl\u0131nda \u015fu kayg\u0131lar\u0131n\u0131 dile getirmek gerekiyor. \u00d6nder Apo daha \u00f6nceki de\u011ferlendirmelerinde de “parti akl\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f bir devlet akl\u0131na ihtiya\u00e7 var” demi\u015fti. \u00d6nder Apo\u2019da asl\u0131nda bu yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. \u00d6nder Apo toplumsal kayg\u0131larla yakla\u015f\u0131yor. Siz de de\u011ferlendirmenizde ifade ettiniz. Baz\u0131 geceler uyuyamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Asl\u0131nda bunun en b\u00fcy\u00fck sebebi de bu galiba. O parti akl\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p devlet akl\u0131na ya da toplum akl\u0131na ula\u015fabilmek.<\/strong><\/p>\n

Tabii ki bu \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta. Bu kadar hep belki s\u00f6yl\u00fcyoruz ama ne kadar s\u00f6ylesek belki de az kal\u0131r. \u00c7ok a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015f bir sorunsall\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. T\u00fcrkiye \u00e7ok ciddi bir \u015fekilde demokrasinin olmad\u0131\u011f\u0131 bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Bu insanlar\u0131n direkt ekonomik hayat\u0131n\u0131, sosyal ya\u015fam\u0131n\u0131 etkiliyor. Aile i\u00e7indeki ya\u015fam\u0131 etkiliyor. Her \u015feyi etkiliyor. Ekolojiyi etkiliyor. Bir\u00e7ok \u015feyi etkileyen bir d\u00fczeye gelmi\u015f durumda.<\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ilk geli\u015fiminden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bu K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zememesi ger\u00e7ekli\u011fi bir y\u00f6netim bi\u00e7imini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f. Bir iktidar \u015fekillenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f. Bir anayasa \u015fekillenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f. K\u00fcrts\u00fcz veya K\u00fcrt iradesini g\u00f6rmeyen ger\u00e7eklik \u00f6yle bir yere s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f, ki o s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde birazc\u0131k demokratik a\u00e7\u0131l\u0131m yapsa, birazc\u0131k halklar\u0131n m\u00fccadelesi, i\u015f\u00e7ilerin m\u00fccadelesi geli\u015fse -sadece ulusal m\u00fccadele a\u00e7\u0131s\u0131ndan demiyorum- birazc\u0131k kad\u0131nlar\u0131n m\u00fccadelesi geli\u015fse muazzam bir \u015fey olur. Mesela T\u00fcrkiye tarihinde ne zaman ki birazc\u0131k b\u00f6yle demokratik halklar\u0131n m\u00fccadelesi geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f, ard\u0131ndan mutlaka darbeler gelmi\u015f.<\/p>\n

Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ve anayasas\u0131 iktidar\u0131 tamamen K\u00fcrd\u00fc yasa d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakan, K\u00fcrd\u00fc kimlik d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakan bir \u015feye g\u00f6re \u015fekillenmi\u015f ve bu bir antidemokratik \u015fekilleni\u015fe yol a\u00e7m\u0131\u015f. K\u00fcrt bir demokrasi m\u00fccadelesi ve ad\u0131m\u0131 bir bak\u0131yorsun ki orada \u015feye yol a\u00e7\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla bu kadar a\u011f\u0131r bir problem kar\u015f\u0131s\u0131nda, sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda ve her yere de sirayet etmi\u015f bir ger\u00e7eklik kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6yle g\u00fcncel politikalarla yakla\u015fmak bu sorunun tabii ki \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne hizmet etmez. O nedenle \u00d6nderli\u011fin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n de\u011ferini gerekti\u011fi kadar anlamayan bir iktidar m\u0131 diyelim devlet akl\u0131 m\u0131, bir devlet ger\u00e7ekli\u011fi mi diyelim; T\u00fcrkiye kamuoyu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ger\u00e7ekten yeterince bu akl\u0131n de\u011feri bizce g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada sorunu hem K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fan ama sadece K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunu \u00e7\u00f6zm\u00fcyor. B\u00fct\u00fcn halklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan asl\u0131nda sorunu demokratikle\u015fme i\u015fte, herkes i\u00e7in demokrasi. Herkes i\u00e7in demokrasi, evet K\u00fcrtler i\u00e7in de demokrasi.<\/p>\n

K\u00fcrtler de mesela bu anayasan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131n. K\u00fcrtler de demokratik ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7erisinde kendi kimlikleriyle kendilerini ifadelendirsin. Ve b\u00fct\u00fcn halklar da b\u00f6yle. Bu tabii ki dar milliyet\u00e7ilik de\u011fil de bu mikro milliyet\u00e7ilik deniliyor. \u00c7e\u015fitli tabirler de kullan\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte herkesin kendi kimli\u011fiyle kendisini ifadelendirmesi mutlaka par\u00e7a par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnmeyi ifade etmez. Tam tersine. Bu kadar demokratik ve geni\u015f ufuklu bir devlet sistemi, bir y\u00f6netim sistemi ortada varsa, bu asl\u0131nda herkesin de can\u0131 g\u00f6n\u00fclden kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r, bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fidir. \u015eimdi \u00d6nderlik bunu alabildi\u011fine geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Burada s\u00fcrecin t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 yerden a\u015fmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l bir akl\u0131 devreye koymak laz\u0131m? Sizin dedi\u011finiz gibi i\u015fte orada bir sosyolojik ak\u0131l var. Orada bir politik ak\u0131l var. Orada tarihsel bir ak\u0131l var. Sadece g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n \u015feyine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Bir tarihsel ufuk mu diyelim, tarihsel perspektif mi; bununla ele alan bir yakla\u015f\u0131m var. Bunun de\u011ferinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 \u015fu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n

\u00d6NDERL\u0130\u011e\u0130N YAKLA\u015eIMLARINI ESAS ALARAK S\u00dcREC\u0130 \u0130LERLETMEYE \u00c7ALI\u015eIYORUZ<\/strong><\/p>\n

Bunu ne kadar h\u0131zla kavrarsa devlet, toplumlar, demokratik g\u00fc\u00e7ler, devrimci g\u00fc\u00e7ler h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde kavran\u0131rsa o kadar asl\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn toplumsal iradesi ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn toplumsal iradesi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a da elbette ki o zaman i\u015fte diyelim ki \u00e7ok pragmatik yakla\u015fmak isteyen, farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 olan, farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re s\u00fcreci \u015fekillendirmek isteyen g\u00fc\u00e7ler de istedikleri gibi hareket edemezler. Bu bir politik m\u00fccadeledir. Diyelim ki sava\u015f durmu\u015f durumda. Evet, biz mesela belli kararlar da ald\u0131k \u00f6rg\u00fctsel olarak. Sava\u015f durmu\u015f durumda ama elbette ki biz m\u00fccadele eden bir g\u00fcc\u00fcz. M\u00fccadele ediyoruz. Tabii ki politik bir g\u00fcc\u00fcz bu anlamda da. Elbette ki mesela nerede yanl\u0131\u015f varsa i\u015fte diyelim ki iktidar g\u00fc\u00e7leri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00f6yle hani s\u00fcrece yayan, oyalayan i\u015fte dedi\u011fim gibi hele bakal\u0131m b\u00f6lgede ne oluyor, ne bitiyor, bu s\u00fcrecin b\u00f6yle oyalayarak daha da nas\u0131l g\u00f6t\u00fcrebiliriz bi\u00e7imindeki bir yakla\u015f\u0131m tabii ki kabul edilemez. Ama \u00f6te yandan hani sorunu sadece iktidar g\u00fcc\u00fcyle ifade etsek o da yeterli olmuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc dedi\u011fim gibi, bu i\u015fin bir de muhalefet yan\u0131 var, bir de bu i\u015fin sivil toplum yan\u0131 var. En geni\u015f toplumsal kesimler dedi\u011fimiz.<\/p>\n

Burada o cepheye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da, bu sorunu \u00e7\u00f6zmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve genel anlamda T\u00fcrkiye\u2019yi demokratikle\u015ftirme, Cumhuriyeti demokratikle\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan o toplumsal iradeyi ortaya koyma, bunun \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc geli\u015ftirme, bunun g\u00fcndemlerini yaratma boyutuyla bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tabii ki \u00e7ok ciddi bir yetersizlik ve zay\u0131fl\u0131k var. \u015eimdi bizce en \u00f6nemli yan da budur. Buray\u0131 daha fazla g\u00fc\u00e7lendirmemiz gerekiyor ki, burada da en \u00f6nc\u00fc rol oynamas\u0131 gereken g\u00fc\u00e7 de tabii ki kad\u0131nlar ve gen\u00e7lerdir. Bu cepheden de bu s\u00fcreci iyi \u00f6rmek, iyi tart\u0131\u015fmak, g\u00fcndemler olu\u015fturmak ve o politik iradeyi ortaya koymak \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131dan ba\u015fa d\u00f6nersek, \u00f6yle \u00e7ok somut ad\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ok geli\u015fmeler olmu\u015f diyebilece\u011fimiz bir durumda de\u011filiz. Ama b\u00f6yle s\u00fcreci de ilerletmek isteyen \u00d6nderli\u011fin de b\u00f6yle bir iradesi ve \u00e7abas\u0131 vard\u0131r. Biz de tabii ki \u00d6nderli\u011fin yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 esas alarak geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Di\u011ferleri biraz b\u00f6yle iyi niyet beyanlar\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

Siz de bu s\u00fcrecin demokratik ad\u0131mlarla beraber ilerletilmesi gerekti\u011finden de bahsettiniz asl\u0131nda. \u00d6nderi Apo\u2019nun stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bunun yasal bir g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya da halk asl\u0131nda devletten demokratik ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 beklerken CHP\u2019nin 38. kurultay\u0131 iptal edildi ve mutlak butlan karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Bunu s\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlarda b\u00fcy\u00fck bir umutsuzluk da yarat\u0131yor. Bir yandan devletin atmas\u0131 gereken ad\u0131mlar ve di\u011fer taraftan demokrasinin \u00f6n\u00fcne b\u00f6yle set \u00e7ekilmesi. Bunu s\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? Ayr\u0131ca CHP bundan sonra neler yapabilir? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fu de\u011ferlendirme de \u00e7ok yap\u0131ld\u0131. T\u00fcm bunlar asl\u0131nda CHP\u2019nin Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecine aktif olarak kat\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in de \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, planlanm\u0131\u015f bir s\u00fcre\u00e7. Fakat CHP bu s\u00fcre\u00e7ten \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in ne yapabilir? Sadece kendi i\u00e7 sorunlar\u0131yla m\u0131 ilgilenmeye devam edecek? Bu s\u00fcreci nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok ciddi bir demokrasi sorunu var. Demokrasisizlik var. Tabii b\u00f6yle trajik ba\u011flant\u0131lar da var. Belki de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ilk partisidir de\u011fil mi? \u0130lk partisi CHP, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn de kurdu\u011fu bir parti konumundad\u0131r. Ve asl\u0131nda CHP\u2019nin politikalar\u0131yla da \u015fekillenen antidemokratik bir Cumhuriyet ger\u00e7ekli\u011fi var. \u0130lk ba\u015f\u0131ndan itibaren b\u00f6yle ilerledi, bug\u00fcne kadar da geldi. \u015eimdi tabii CHP bu ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi. Gelmi\u015f oldu\u011fumuz durumda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman demek ki \u015f\u00f6yle bir \u015fey; bir yerde bir antidemokratik ger\u00e7eklik varsa kimse \u015funu dememeli, bu beni ilgilendirmiyor, bu beni ba\u011flamaz dememeli. Y\u00fczy\u0131l\u0131 ge\u00e7en bir s\u00fcre i\u00e7erisinde CHP\u2019nin iktidar oldu\u011fu d\u00f6nemler oldu, olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemler oldu. Ama b\u00fcy\u00fck oranda anti-K\u00fcrt devletin anti-K\u00fcrt anayasan\u0131n yine bu bi\u00e7imde \u015fekillenmesinde rol oynayan bir parti olarak Cumhuriyet\u2019in bu bi\u00e7imde \u015fekillenmesine \u00f6nemli bir pay\u0131 ve katk\u0131s\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Y\u0131llarca mesela K\u00fcrtlere, halklara, i\u015f\u00e7ilere, k\u00f6yl\u00fclere, kad\u0131nlara ezilen b\u00fct\u00fcn kesimlere d\u00f6n\u00fck tabii ki devletin \u00e7ok ciddi sald\u0131r\u0131lar\u0131 oldu\u011fu, antidemokratik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 oldu\u011fu bunlar herkes taraf\u0131ndan bilinen hususlard\u0131r. \u00c7ok\u00e7a da tarih kitaplar\u0131nda bunlar da yaz\u0131l\u0131r. G\u00fcncel olarak da zaten bunlarla da kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geliyoruz. \u015eimdi CHP toptan bu sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde. Ger\u00e7ekten de b\u00f6yle hi\u00e7bir yerde g\u00f6r\u00fclmedik bir bi\u00e7imde, \u00e7o\u011fu ger\u00e7ekten belki de ulus devletlerin, devletlerin kendi hukuklar\u0131n\u0131 b\u00f6yle tamamen \u00e7i\u011fneme temelinde, tamamen ayaklar alt\u0131na alma temelinde, hem ahlaki hem de hukuki tamamen b\u00f6yle antidemokratik, asl\u0131nda diktat\u00f6ryal bir yakla\u015f\u0131mla bir partinin kendi i\u00e7 dengelerine m\u00fcdahale etme. \u015eu olabilir; mesela diyelim ki \u00e7e\u015fitli kademelerde insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar olabilir, farkl\u0131 durumlar olabilir, bunlar tabii ki kendi partileri taraf\u0131ndan da de\u011ferlendirilebilir, hukuk da bunlar\u0131 de\u011ferlendirebilir.\u00a0Ama mesela burada g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki \u00e7ok ciddi i\u00e7e d\u00f6n\u00fck bir m\u00fcdahale var asl\u0131nda. Bu tabii ki kabul edilemez bir durum ve bir de \u015f\u00f6yle s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecinin ilerlemesi ve gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131za elbette ki kabul edilemez. Bu s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131n\u0131 pozitif bir etki yaratma temelinde de\u011fil de tamamen negatif bir etki yaratma bi\u00e7iminde bir etkisi var. Bu anlamda kabul edilemez bir durum. Hem bir partiye yakla\u015f\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru de\u011fildir ve antidemokratiktir, hem de i\u015fte biz bir demokratik s\u00fcreci geli\u015ftirmek istiyoruz, bir bar\u0131\u015f s\u00fcrecini geli\u015ftirmek istiyoruz. Tam da b\u00f6yle bir s\u00fcreci geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir partiye, \u00fcstelik de bu parti T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ilk kurulu\u015f partisidir, ilk kurucu partisidir. B\u00f6yle bir partiye tabii ki b\u00f6yle bir sald\u0131r\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi do\u011fru de\u011fildir, antidemokratiktir ve s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da elbette ki kayg\u0131lara, \u015f\u00fcphelere yol a\u00e7\u0131yor. K\u00fcrt cephesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hani K\u00fcrt sosyolojisi de diyebiliriz, buradan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hani s\u00fcrekli zaten ba\u015f\u0131ndan itibaren halk\u0131m\u0131z\u0131n hep ku\u015fkular\u0131 vard\u0131.<\/p>\n

CHP\u2019YE Y\u00d6NEL\u0130K SALDIRILARA KAR\u015eI ORTAK TUTUM SERG\u0130LEMEK \u00d6NEML\u0130<\/strong><\/p>\n

Ger\u00e7ekten AKP \u015fimdiye kadar hep b\u00f6yle oyalay\u0131c\u0131 yakla\u015ft\u0131. Hep yapaca\u011f\u0131m edece\u011fim dedi ama yapmad\u0131. K\u00fcrt halk\u0131nda ve T\u00fcrkiye devrimci demokratik kamuoyunda b\u00f6yle tarihsel bir haf\u0131za da var. O nedenle zaten hep ku\u015fkulu bak\u0131lan bir \u015fey var. Tabii ki biz Hareket olarak da bir yandan bu s\u00fcreci geli\u015ftirmek istedik ama bir yandan da hep b\u00f6yle ku\u015fkulu yanlar var. Buna g\u00f6re de ele alan bir tutumumuz oldu. \u015eimdi b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u00fczerinden tam da s\u00fcre\u00e7 yeni bir e\u015fi\u011fe gelmi\u015fken, bir yandan da iyi niyet beyanlar\u0131 var i\u015fte. S\u00fcre\u00e7 t\u0131kanmam\u0131\u015ft\u0131r, ilerliyor, iyi ilerliyor vs. b\u00f6yle de s\u00f6zler de kullan\u0131ld\u0131. Yine Devlet Bah\u00e7eli\u2019nin baz\u0131 i\u015fte a\u00e7\u0131klamalar\u0131 oldu. Koordinat\u00f6rl\u00fck konusunda hani ele\u015ftirilerimiz olmakla birlikte. Hani o da diyelim ki o bi\u00e7imde bir tutumunu ortaya koydu.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda CHP\u2019ye y\u00f6nelik b\u00f6yle bir tutum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla madem ki mesela bir demokratik s\u00fcre\u00e7 geli\u015ftirilmek isteniyor, madem ki i\u015fte bar\u0131\u015f diyorsak; herkesle bar\u0131\u015f…\u00a0Ba\u015fta K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme ve K\u00fcrtlerle bar\u0131\u015fmak ama bir b\u00fct\u00fcn toplumsal bir bar\u0131\u015f. B\u00f6yle bir s\u00fcrecin i\u00e7erisinde CHP\u2019ye d\u00f6n\u00fck b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n sergilenmesi tabii ki iktidar\u0131n bu s\u00fcreci ne kadar samimi ele ald\u0131\u011f\u0131na dair \u015f\u00fcpheleri b\u00fcy\u00fcten bir yakla\u015f\u0131m oluyor. Dolay\u0131s\u0131yla bir de CHP\u2019nin kendi i\u00e7 dinamikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da geli\u015fim s\u00fcreci a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u015fu \u00f6nemli bir husus. Ba\u015f\u0131nda K\u00fcrt olgusu, K\u00fcrt ger\u00e7ekli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda anti-K\u00fcrt bir pozisyon i\u00e7erisindeyken, geldi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde bunu a\u015fma yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131, buna dair ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 vermesi. T\u00fcmden a\u015ft\u0131 denilemez ama CHP\u2019nin bu bi\u00e7imde bir yakla\u015f\u0131m sergilemesi tabii ki \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemliydi. Bunun daha fazla ilerletilmesi ve geni\u015flemesi K\u00fcrt halk\u0131yla birlikte hareket edebilen, bu konuda bar\u0131\u015f\u0131 sadece devletle, iktidarla, iktidar g\u00fc\u00e7leriyle de\u011fil; ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019nin bu kadar k\u00f6kl\u00fc bir partisi var, bu bi\u00e7imde bu s\u00fcreci muhalefetle de i\u015fte CHP ba\u015fta olmak \u00fczere birlikte y\u00fcr\u00fctebilmek de \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemliydi. Ama b\u00f6yle bir m\u00fcdahalenin yap\u0131lmas\u0131, bu anlamda oray\u0131 da zay\u0131flat\u0131yor.<\/p>\n

Muhalif g\u00fc\u00e7leri zay\u0131flatan, toplumsal di\u011fer g\u00fc\u00e7leri de zay\u0131flatan bir tabii ki olumsuz rol oynuyor. Buna kar\u015f\u0131 da do\u011fru ve ortak bir m\u00fccadelenin verilmesi daha fazla b\u00f6yle d\u00fcnyada \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekten bir partinin binas\u0131na b\u00f6yle balyozlarla girilerek bir m\u00fcdahalenin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, tabii ki i\u00e7 kanat a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00e7irkin ve kabul edilmeyecek bir durum. Bunun cevab\u0131n\u0131, inan\u0131yorum ki zaten CHP\u2019nin kendi taban\u0131 verecektir. Ama di\u011fer boyutuyla demokratik g\u00fc\u00e7lerin de tabii ki kabul etmemesi gereken, ortak bir m\u00fccadele boyutuyla K\u00fcrt ve T\u00fcrkiye halklar\u0131n\u0131n her boyutta ortak m\u00fccadelesini geli\u015ftirmenin yollar\u0131n\u0131 aramak, bunlar\u0131 geli\u015ftirmek, bu konuda dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisinde olmak bu s\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. CHP\u2019ye kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bu sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda da o ortak tutumunu sergilemek, bu s\u00fcrecin gidi\u015fat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir. Ama genel demokratikle\u015fme boyutu da \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahiptir.<\/p>\n

Bu sald\u0131r\u0131lar\u0131 sadece iktidar\u0131n bir partiye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131 olarak m\u0131 ele almak ya da iktidar\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 olarak m\u0131 g\u00f6rmek gerekiyor? \u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6ncesinden Tom Barrack\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 vard\u0131. Yine en son Antalya\u2019da bir forumda yapm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131klama vard\u0131. Ortado\u011fu i\u00e7in ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri, nas\u0131l bir dizayn d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerine dair a\u00e7\u0131klamalar\u0131 vard\u0131. Diktat\u00f6ryal rejimleri destekleyen a\u00e7\u0131klamalard\u0131 asl\u0131nda. T\u00fcm bunlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda bunun sadece AKP yakla\u015f\u0131m\u0131, iktidar yakla\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011funu ya da bunu a\u015fan bir yakla\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011funu asl\u0131nda t\u00fcm Ortado\u011fu\u2019ya uygulanmak isteyen bir plan\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek do\u011fru olur mu?<\/strong><\/p>\n

Evet. \u00c7ok somut verilere dayanarak bilgi deniliyor ya; \u00e7ok somut bilgilere dayanarak de\u011fil ama\u00a0 sizin de belirtti\u011finiz baz\u0131 g\u00f6stergeler, yakla\u015f\u0131mlar var. Hani bir de mevcut kapitalist sistemin gelmi\u015f oldu\u011fu bir d\u00fczey var. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda gelmi\u015f oldu\u011fu bir d\u00fczey. Onu \u00d6nderlik bir ara vah\u015fi kapitalizm olarak da isimlendirdi. \u015eimdi bu kapitalizm b\u00f6yle k\u00fcreselle\u015fen kapitalizm, emperyal g\u00fc\u00e7ler, asl\u0131nda o eskinin ulus devlet ger\u00e7ekli\u011fi sistemi, onun parti yap\u0131lanmas\u0131d\u0131r, onun iktidar \u015fekillenmesidir, onu da giderek a\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc o k\u00fcreselle\u015fen sermaye ve kapital ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6n\u00fcnde bir engel te\u015fkil etti\u011fi i\u00e7in, onu bir \u015fekilde t\u00f6rp\u00fcleme, a\u015fma, a\u015f\u0131nd\u0131rma, y\u0131pratma ve benzeri… Biz ulus devlet ger\u00e7ekli\u011fini do\u011fru buldu\u011fumuz i\u00e7in s\u00f6ylemiyorum ama mevcut realitede mevcut kapitalist g\u00fc\u00e7ler i\u00e7erisinde de b\u00f6yle bir \u00e7eli\u015fki durumu var. Dolay\u0131s\u0131yla gelmi\u015f oldu\u011fumuz d\u00fczeyde \u00f6zellikle i\u015fte Gazze Sava\u015f\u0131 ile birlikte de ba\u015flayan Ortado\u011fu\u2019ya \u00e7ok ciddi bir m\u00fcdahale ger\u00e7ekli\u011fi var. Mevcut durumda \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015f ve asl\u0131nda bir \u015fekilde kaynayan bir durumda Ortado\u011fu.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte, elbette bir ge\u00e7mi\u015fin o ulus devlet hukukunu, stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, y\u00f6netim anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131, parti ger\u00e7ekliklerini hani kendine g\u00f6re tam demokrasi demesek de, -t\u0131rnak i\u00e7inde- bir hukuk ve demokratik \u015feyi belli s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131. Belli \u00e7izgileri ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 olan bir realitesi vard\u0131. Asl\u0131nda bak\u0131yoruz ki, mevcut k\u00fcreselle\u015fen kapitalist sistem onu da a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Var olan o eski ger\u00e7ekli\u011fi de a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir yakla\u015f\u0131m\u0131 var. Tabii \u015f\u00f6yle de yorumlanabilir. Direkt onlar b\u00f6yle y\u00f6nlendiriyor bi\u00e7iminde demesek bile bir konsept belirleniyor Ortado\u011fu \u00fclkelerinde. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019nin tabii ki belirleyici bir konumu, pozisyonu var. Buralarda baz\u0131 \u015feyler deneyimleniyor. Bir laboratuvar gibi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek; sadece T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan demiyorum, Ortado\u011fu geneli a\u00e7\u0131s\u0131ndan da baz\u0131 \u015feyler deneyimleniyor. Bilemiyorum tabii \u00e7ok belki b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya tarihine o kadar h\u00e2kim de\u011filiz fakat bilebildi\u011fimiz kadar\u0131yla bir parti bu bi\u00e7imde mesela kendi partinin hani kurultay\u0131na kadar kendi i\u00e7 dengelerine kadar bir m\u00fcdahale tarz\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fey.<\/p>\n

Hani bir partiyi kapatabilirsin, bu da istisnad\u0131r mesela. Antidemokratik bir uygulama olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de bu konuda \u00f6zellikle K\u00fcrt iradesini temsil eden partiler, bununla \u00e7ok\u00e7a kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f asl\u0131nda. Ama bir de her partinin bir sosyolojik ger\u00e7ekli\u011fi vard\u0131r; bir konferans\u0131n\u0131 yapar, kurultay\u0131n\u0131 yapar, se\u00e7imler yapar, \u015funu se\u00e7er bunu se\u00e7mez. Bunlar o partinin kendi sosyolojik ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7erisinde kendi taban\u0131nda olup biten \u015feylerdir. Oraya hast\u0131r. \u015eimdi ama buraya kadar m\u00fcdahale eden bir ger\u00e7eklik, bilebildi\u011fim kadar\u0131yla yeni bir durumdur. Diyelim ki o bir muhalefet g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Diyelim ki demokratik bir sistem var ise onun muhalefeti de olacak, kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcs\u00fc de olacak. Tabii ki bir toplumlar ger\u00e7ekli\u011fi var, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler var. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar kendisi se\u00e7ecek. \u015eunu se\u00e7ecek, bunu se\u00e7ecek ama o se\u00e7ecek. O onun iradesidir. Ama buraya kadar i\u015fte benim kar\u015f\u0131mda muhalefet edecek ki\u015fiyi de ben belirlerim diyen yakla\u015f\u0131m da AKP\u2019ye nasip oldu herhalde.<\/p>\n

AKP\u2019ye nasip oldu ama dedi\u011finiz gibi bu sadece Erdo\u011fan\u2019\u0131n akl\u0131, sadece AKP akl\u0131 demek de belki yetersiz kalabilir. Somut bilgilerle belki b\u00f6yle destekleyemeyiz ama yorumlar olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman burada antidemokratizmin bu kadar derinle\u015fti\u011fi bir sistem ger\u00e7ekli\u011fine do\u011fru gidiyor. Kapitalist modernite buraya do\u011fru belki daha da \u00f6tesine de gidebilecek durumlarla da kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelebiliriz. Bu nedenle bu \u00e7ok tehlikeli bir \u015fey. Sadece bu s\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, sadece CHP a\u00e7\u0131s\u0131ndan, sadece T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil asl\u0131nda bir b\u00fct\u00fcn Ortado\u011fu halklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da tehlikeli bir \u015fey. Bir b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 bekleyen bir yeni bir model var i\u015fte. Yeni dedi\u011fim, tabii ki olumsuz anlamdad\u0131r. Olumsuz anlamda kapitalist modernitenin sundu\u011fu, ortaya \u00e7\u0131kartmak istedi\u011fi bir model var. Bunun \u00f6n i\u015faretleri olarak da insan ele alabilir. Bu a\u00e7\u0131dan da tabii ki tehlikelidir, bunun \u00f6n\u00fcnde mutlaka durmak gerekiyor.<\/p>\n

\u00d6nder Apo, daha \u00f6nceki de\u011ferlendirmelerinde de hep demokrasiyi \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131. Fakat bu son ba\u015flayan s\u00fcrece bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman hemen hemen b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fme sonras\u0131nda heyetin aktard\u0131klar\u0131nda demokrasi vurgusu \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. Bu Cumhuriyet\u2019in demokratikle\u015fmesinden asl\u0131nda bahsetti s\u00fcrekli bu vurguyu \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131. \u015eimdi sizin de ifade etti\u011finiz gibi balyozlarla demokrasiyi getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir iktidarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bu mevcut durumda demokrasiyi nas\u0131l koruyabiliriz? Halk olarak, toplum olarak, K\u00fcrtler olarak nas\u0131l demokrasinin g\u00fcvencesi olabiliriz? \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut iktidar\u0131n, mevcut devletin demokrasiyi getirmeyece\u011fi ya da demokrasiyi geni\u015fletece\u011fi, koruyaca\u011f\u0131 bir durum yok g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla. Fakat halk bunun nas\u0131l geli\u015ftiricisi olabilir, neler yapabilir bu anlamda?<\/strong><\/p>\n

Burada \u00e7ok ciddi bir paradigmasal de\u011fi\u015fime ihtiya\u00e7 var. Ba\u015fta onu s\u00f6ylemek laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fil, b\u00f6yle bir devlet gelene\u011fi var, devlet\u00e7i bir k\u00fclt\u00fcr var. \u00d6zellikle de topluma sindirilmi\u015f, yedirilmi\u015f. Bask\u0131yla, katliamla, bunu ben sadece K\u00fcrt halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6ylemiyorum. Genel anlamda bu co\u011frafyada, Anadolu co\u011frafyas\u0131nda b\u00f6yle uzunca y\u0131llara dayanan, binlerce y\u0131llara dayanan bir devlet gelene\u011fi var, T\u00fcrk devlet gelene\u011fi var. Bu devlet gelene\u011fi iktidar\u0131 \u00f6yle \u015fekillendiriyor ki, herkes biraz hep iktidara bakan pozisyondad\u0131r. Hep b\u00f6yle devlete bakan pozisyondad\u0131r. Bu mesela \u00e7ok ciddi bir demokrasisizli\u011fi ifade ediyor. Bence oradan ba\u015flamak laz\u0131m. Halklar\u0131n kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc tan\u0131mas\u0131, demokrasi benim irademden ge\u00e7er, demokrasi benim karar g\u00fcc\u00fc olmamdan ge\u00e7er diyen bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 laz\u0131m. Burada tabii ki devleti t\u00fcmden inkar eden, devlet ger\u00e7ekli\u011fini yok sayan, o da mesela ayr\u0131 bir u\u00e7 oluyor. B\u00f6yle bir realite var ama bu realite ile nas\u0131l demokratik bir denge ile birlikte ya\u015fayabiliriz? Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta.<\/p>\n

\u015eimdi mesela bizim co\u011frafyam\u0131z, \u00f6zellikle Ortado\u011fu toplumlar\u0131nda hep bu var. Bu k\u00fclt\u00fcrden \u00e7ok uzak. Mesela \u015fimdi demokrasi deyince ilk akla gelen \u015fey nedir? \u0130\u015fte diyelim ki zaman\u0131nda se\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131, oy sand\u0131klar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, se\u00e7imlerde gidip insanlar\u0131n i\u015fte istedi\u011fi partiye rahatl\u0131kla oy veriyor olup olmamas\u0131 vs. Mesela bu demokrasi deyince ilk yerden mesela bu i\u015fte temsili demokrasi deniliyor buna zaten. Devletle ba\u011fda\u015ft\u0131rarak devlete g\u00f6nderece\u011fi temsilcilerini se\u00e7mesi. Bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan bir durum. Ama onun \u00f6tesinde mesela bu devlet senin ekonomini belirliyor. Bu devlet senin ya\u015fam\u0131n\u0131 belirliyor. Bu devlet senin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirliyor. Bu devlet mesela senin \u00e7ocu\u011funun nas\u0131l okudu\u011funu ona verdi\u011fi akl\u0131 belirliyor asl\u0131nda. \u00c7ocu\u011funa bir ak\u0131l veriyor. B\u00f6yle nas\u0131l desek ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn detaylar\u0131na inerek mesela belirleyici bir pozisyon kazanm\u0131\u015f bir devlet ger\u00e7ekli\u011fi var. \u015eimdi mesela anti demokrasi zaten burada ba\u015fl\u0131yor. Ama diyelim ki o toplum da ona teslim etmi\u015f. Aile de \u00e7ocu\u011funu devlete teslim etmi\u015f bu bi\u00e7imiyle. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devlete teslim etmi\u015f. E\u011fitimini devlete teslim etmi\u015f. \u015eimdi bu ne kadar demokratik?<\/p>\n

Bir yol yapacak mesela, kendi mahallesinin yoludur; bunu devlete teslim etmi\u015f. Yahut da i\u015fte bug\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019da da var, T\u00fcrkiye\u2019de de var. Son s\u00fcre\u00e7lerde mesela binlerce y\u0131ld\u0131r o halk o co\u011frafyada o g\u00fczelim co\u011frafyada g\u00fczelce ya\u015fam\u0131\u015f. \u015eimdi birden baz\u0131 \u015firketler geliyor oraya, kendi maden \u015firketini konduruyor. Karar verici odur. Devlet ona onay vermi\u015f. \u015eirket de gelmi\u015f, onun ya\u015fam alan\u0131na girmi\u015f, yerle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve kirletmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve zehirlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu kadar ya\u015fam\u0131n her yerine m\u00fcdahale eden merkezi bir devlet sistemi y\u00f6netim bi\u00e7imi s\u00f6z konusu. Burada mesela demokrasi yok. Demokrasi o zaman nerede ortaya \u00e7\u0131kar? Yerelle\u015ferek. Yereldeki toplumun kendi iradesini ortaya koymas\u0131, yereldeki toplumun kendi kabullerini ortaya koymas\u0131, kendi retlerini ortaya koymas\u0131. Ben burada maden istemiyorum diyebilmesi mesela. Bunun i\u00e7in g\u00fcnlerce evet eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi mesela son s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekten bu anlamda \u00e7ok olumlu eylemler de oldu. Hani ben sadece bu a\u00e7\u0131dan da demiyorum.<\/p>\n

B\u0130R DEVLET GER\u00c7EKL\u0130\u011e\u0130 B\u0130R DE YEREL DEMOKRAS\u0130 GER\u00c7EKL\u0130\u011e\u0130 VAR<\/strong><\/p>\n

Mesela \u00f6rne\u011fin o g\u00fcn Bilgi \u00dcniversitesi kapat\u0131ld\u0131, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesiyle bir g\u00fcn kapat\u0131ld\u0131. Birka\u00e7 g\u00fcn sonra tekrardan a\u00e7\u0131ld\u0131. \u00d6\u011frenciler, profes\u00f6rler, demokratik kesimler bir diren\u00e7 g\u00f6sterdi. Bir hak m\u00fccadelesi i\u00e7erisine girdi ve tekrar \u00fcniversiteyi a\u00e7t\u0131lar. Mesela bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Onu devletin iradesine b\u0131rakmad\u0131. Mesela bu demokratik bir m\u00fccadele ve kazan\u0131md\u0131r. Bunlar \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n

\u0130\u015fte bunu e\u011fitim alan\u0131ndan tutal\u0131m sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda… Mesela insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na m\u00fcdahale eden ve kendine g\u00f6re kararlar alan de\u011fil mi? Ve politikalar\u0131n\u0131 tamamen devlet belirliyor. Niye toplum kendi yerelinde sa\u011fl\u0131k politikas\u0131n\u0131 kendisi belirlemesin? Bu daha iyi bir \u015fey de\u011fil midir? Bu devletin de\u00a0 y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifleten bir ger\u00e7eklik de\u011fil midir? Toplum da kendi yerelinde, mesela Marmara b\u00f6lgesindeki insanlar… En genel anlamda b\u00f6lgesel ger\u00e7eklik olarak s\u00f6yl\u00fcyorum. \u0130\u015fte diyelim ki K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir co\u011frafya var.\u00a0Oradaki insanlar mesela kendi yerelinde bunu yapabilirler. Bir Karadeniz\u2019in kendine has bir b\u00f6lgesel yerel ger\u00e7ekli\u011fi var. Bir Akdeniz \u00f6yledir. Hani bunlar art\u0131r\u0131labilir de eksiltilebilir de, hi\u00e7 sorun de\u011fil. Ama \u00f6nemli olan yerel demokrasinin geli\u015fmesi. O yerel demokraside toplumun mesela politika \u00fcretmesi, karar al\u0131c\u0131 olmas\u0131. Bunun s\u0131n\u0131rlar\u0131 da bellidir. Bir merkezi devlet vard\u0131r, bir de yerel demokrasi ger\u00e7ekli\u011fi vard\u0131r. \u0130\u015fte \u00d6nderlik buna demokratik toplum diyor zaten. Demokratik toplum dedi\u011fimiz mesela o da kendisinin kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 ilgilendiren hususlarla ilgili diyelim ki belli d\u00fczeylerde karar al\u0131c\u0131d\u0131r, uygulay\u0131c\u0131d\u0131r. Belli d\u00fczeylerde, bunlar anayasa taraf\u0131ndan da zaten belirlenir s\u0131n\u0131rlar\u0131, belli d\u00fczeylerde anayasada belirlenir. Merkezi devletin rol\u00fc nedir, neleri yapacak, nereye kadar yapacak? Bunlar T\u00fcrkiye halklar\u0131 taraf\u0131ndan, K\u00fcrt halk\u0131 taraf\u0131ndan, kad\u0131nlar taraf\u0131ndan, kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da mesela bunlar \u00e7ok \u00f6nemli hususlard\u0131r. Kad\u0131nlar mesela diyelim ki kendileriyle ilgili kararlar\u0131 nas\u0131l alacak? Bu da demokrasinin \u00e7ok \u00f6nemli bir yan\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u015eimdiye kadar devletler karar alm\u0131\u015f. \u015eimdiye kadar erkekler hep kad\u0131nlar i\u00e7in karar al\u0131c\u0131 olmu\u015f. Aileden ba\u015flam\u0131\u015f, okuldan i\u015fte diyelim ki evlenmi\u015f, evlili\u011fi i\u00e7erisinde b\u00f6yle. B\u00fct\u00fcn bir hayat\u0131 hep b\u00f6yle erkeklerin karar al\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mesela geli\u015fmi\u015f. Burada da mesela muazzam bir antidemokratik ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi var. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131nlar\u0131n da hani b\u00fct\u00fcn buralarda karar al\u0131c\u0131 olmas\u0131, \u00f6zellikle de kendisiyle ilgili hususlarda karar al\u0131c\u0131 olmas\u0131. Bunlar\u0131n hepsi mesela demokrasinin temel ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu y\u00fczden de s\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hep bunu de\u011ferlendiriyoruz. S\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda s\u00fcrecin geli\u015fiminde mesela halklar\u0131n iradesi, tart\u0131\u015fmas\u0131, bar\u0131\u015f iradesini ortaya koymas\u0131 \u00f6zellikle de analar\u0131n bu konuda, ister bar\u0131\u015f analar\u0131 olsun, bar\u0131\u015f analar\u0131 bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck i\u00e7erisinde, isterse de o \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck i\u00e7erisinde de\u011fil ama bir anad\u0131r. Her anan\u0131n bir iradesi vard\u0131r tabii ki. \u00c7ocuklar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n gelece\u011fiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak bir iradesi vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n da bir demokratik kanala akmas\u0131, bir irade g\u00fcc\u00fc. Niye mesela analar bir karar g\u00fcc\u00fc olmas\u0131n de\u011fil mi? Kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n gelece\u011fiyle ilgili, bar\u0131\u015fla ilgili en ba\u015fta karar verici olmas\u0131 gereken ki\u015filer analard\u0131r.<\/p>\n

Mesela bunlar\u0131n her birinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, farkl\u0131l\u0131klar, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n bir politik g\u00fcce ula\u015fmas\u0131, ortak karar veren bir pozisyonda olmas\u0131, yerelden b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n mesela birbiriyle \u00f6r\u00fclerek b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi tabii ki \u00e7ok \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de olmayan, asl\u0131nda bir\u00e7ok devlette de yok ama T\u00fcrkiye\u2019de bu daha a\u015f\u0131r\u0131 merkezi bir noktadad\u0131r. Bunun mesela a\u015f\u0131lmas\u0131 kesinlikle buradan. O zaman biz kaderimizi sadece iktidara teslim etmeyece\u011fiz. O zaman biz kaderimizi sadece devlete teslim etmeyece\u011fiz, i\u015fte deyin ki bir kesim olumlu yakla\u015f\u0131yor, bir kesim olumsuz yakla\u015f\u0131yor. O zaman biz kaderimizi i\u015fte bu olumlu, olumsuz bunlara teslim etmeyece\u011fiz. Neden? Toplumun bir iradesi vard\u0131r. Halk\u0131n bir iradesi vard\u0131r. O belirleyici bir pozisyon kazanacakt\u0131r.<\/p>\n

Yerel y\u00f6netimlerin ve yerel demokrasinin asl\u0131nda geli\u015fmesi demokrasinin teminat\u0131 olur diyebiliriz o zaman.<\/strong><\/p>\n

Tabii, kesinlikle b\u00f6yledir. Bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 g\u00fcncelde de \u015funu da \u015f\u00f6yle ba\u011flayabiliriz. Hani biraz \u00f6nce CHP sorusu da soruldu. Daha \u00f6ncesinden HDP\u2019nin, DEM Parti\u2019nin belediyelerine kayyum atanm\u0131\u015ft\u0131 zaten. Buradan ba\u015flayarak ilerleyen bir sald\u0131r\u0131 s\u00fcreci vard\u0131 yerel demokrasiye d\u00f6n\u00fck olarak. Ge\u00e7en y\u0131ldan bu yana CHP\u2019nin belediyelerine d\u00f6n\u00fck yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar var. Buradan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda asl\u0131nda merkezi y\u00f6netimin yerel demokrasiye, yerel iradeye y\u00f6nelik \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc sald\u0131r\u0131lar\u0131 var. Baz\u0131lar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131yor, baz\u0131lar\u0131na kayyum at\u0131yor, baz\u0131lar\u0131n\u0131 direkt AKP\u2019ye, parti de\u011fi\u015ftirerek oran\u0131n \u00fcyesi haline gelmeye ba\u015fl\u0131yor. Bir\u00e7ok yol y\u00f6ntemle asl\u0131nda yerelin iradesine m\u00fcdahale eden bir tutum var.<\/p>\n

\u0130nan\u00e7s\u0131zl\u0131k da yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor asl\u0131nda. \u0130nsanlar hep biz se\u00e7ime gidiyoruz fakat se\u00e7imden sonra devlet kimi istiyorsa onu iktidara getiriyor, onu y\u00f6netime getiriyor \u015feklinde bir yakla\u015f\u0131m a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Ve bu halkta hem se\u00e7imlere hem de demokrasiye olan inanc\u0131 da b\u00fcy\u00fck oranda zedeliyor.<\/strong><\/p>\n

Tabii toplumun iradesini k\u0131r\u0131yor asl\u0131nda. Toplumun se\u00e7me ve se\u00e7ilme iradesini k\u0131ran bir yakla\u015f\u0131m.\u00a0<\/strong>Temsili demokrasiyi orayla s\u0131n\u0131rl\u0131 ele almayal\u0131m ama bu da \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Oradaki iradeyi de sen bu bi\u00e7imde k\u0131rarsan, zaten o temsili dedi\u011fin demokrasi de ortada kalm\u0131yor. Ama onu da a\u015fan tabii ki bir yerel demokratik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de olu\u015fmas\u0131 \u00f6nemli.<\/p>\n

De\u011ferlendirmeleriniz aras\u0131nda asl\u0131nda devletin bir politika olarak uygulad\u0131\u011f\u0131 JES projelerine ve maden \u015firketlerinin projelerine de de\u011findiniz. Son zamanlarda \u00f6zellikle K\u00fcrdistan\u2019da b\u00fcy\u00fck bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. K\u00fcrt halk\u0131 daha \u00f6ncesinden sava\u015f\u0131n s\u0131cak devam etti\u011fi s\u00fcre\u00e7lerde s\u00fcrekli ormanlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131ndan, K\u00fcrdistan da\u011flar\u0131n\u0131n, k\u00f6ylerin yak\u0131lmas\u0131ndan muzdaripti, \u015fikayet\u00e7iydi.<\/strong>\u00a0<\/strong>Fakat b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flad\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te de JES projeleri ve \u015firketler, maden \u015firketleri bir rant projelerine ba\u015flad\u0131lar. Siz bunu nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? Ayr\u0131ca buna kar\u015f\u0131 m\u00fcthi\u015f de bir direni\u015f var tabii ki de onu da g\u00f6rmek gerekiyor. Hem bu direni\u015fi hem de bu sald\u0131r\u0131lar\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirmek gerekiyor?<\/strong><\/p>\n

Dedi\u011finiz gibi mesela sava\u015f s\u00fcrecinde ormanlar yak\u0131l\u0131yordu bilin\u00e7li bir \u015fekilde.\u00a0<\/strong>Ormanlar yak\u0131l\u0131yordu, a\u011fa\u00e7lar kesiliyordu. \u015eimdi a\u011fa\u00e7 kesimi s\u00fcreci h\u00e2l\u00e2 da devam ediyor. Bu bi\u00e7imde bir K\u00fcrdistan do\u011fas\u0131na d\u00f6n\u00fck bir sald\u0131r\u0131 ve sava\u015f vard\u0131 asl\u0131nda.\u00a0<\/strong>Sava\u015f fiili olarak durmu\u015f. Sava\u015f eski bi\u00e7imiyle durmu\u015f ama yeni bi\u00e7imde devam ediyor. \u015eimdi o y\u00fczden mesela belki de sava\u015f kavram\u0131n\u0131 da ger\u00e7ekten yeniden tart\u0131\u015fmak gerekiyor.\u00a0<\/strong>Mesela diyelim ki bir maden oca\u011f\u0131n\u0131n bir do\u011faya verdi\u011fi zarar\u0131 insan sava\u015ftan ayr\u0131 de\u011ferlendirebilir mi? Sava\u015f\u0131n verdi\u011fi zarardan, onun yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeyden insan farkl\u0131 olarak ele alabilir mi? O alt\u0131n madenleridir, bilmem i\u015fte o JES projeleridir. T\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc projeler var. \u015eirketlerin b\u00f6yle halklara kar\u015f\u0131 do\u011faya kar\u015f\u0131 bir sava\u015f niteli\u011finde asl\u0131nda sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik var.\u00a0<\/strong>O y\u00fczden sava\u015f bir bi\u00e7imde devam ediyor da diyebilir insan. Farkl\u0131 bir bi\u00e7imiyle. O y\u00fczden buna kar\u015f\u0131 da bir bar\u0131\u015f m\u00fccadelesi y\u00fcr\u00fctmek laz\u0131m.\u00a0<\/strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011faya kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc de yok. Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ger\u00e7ekten de yok. S\u00fcrekli diyelim ki i\u015fte b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor b\u00fct\u00fcn bunlar.<\/p>\n

Kapitalizmin mesela do\u011faya verdi\u011fi zarar, insan\u0131n bu kadar t\u00fcketici bir varl\u0131k haline gelmesinin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lar. Bunlar hani \u00e7ok\u00e7a de\u011ferlendirdi\u011fimiz hususlar tekrarlamak istemiyorum ama muazzam bir a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck var.\u00a0<\/strong>Bu a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck b\u00f6yle dedi\u011fim gibi i\u015fte ge\u00e7mi\u015fteki o i\u015fte kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya cepheden sava\u015f \u015feyi silahlarla y\u00fcr\u00fcyen sava\u015f ger\u00e7ekli\u011fi durmu\u015f ama mesela burada belki de o sava\u015ftan daha fazla zarar veren bir sava\u015f durumu var. Bi\u00e7imi de\u011fi\u015fmi\u015f ama farkl\u0131 bi\u00e7imde bir ekolojik sava\u015f var asl\u0131nda.\u00a0<\/strong>Ekolojik k\u0131r\u0131m var. Bu kavramlar \u00e7ok \u00f6nemli. Asla s\u0131radan \u00f6yle normal ele al\u0131nacak bir bi\u00e7imde ele al\u0131nmamal\u0131.\u00a0<\/strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten do\u011faya verdi\u011fi zarar zaten birinci su\u00e7tur. Ama bir de bunun etraf\u0131nda oradaki toplumun ya\u015fam\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir zarar veriyor.\u00a0<\/strong>O toplumun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok ciddi bir zarar veriyor. O toplumun gelece\u011fine d\u00f6n\u00fck \u00e7ok ciddi zararlar veriyor. Mesela d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman en basitinden insanlar\u0131n soludu\u011fu hava, i\u00e7ti\u011fi su, \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc toprak, ne bileyim tar\u0131m yap\u0131yor de\u011fil mi? B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi zehirleniyor zaten.\u00a0<\/strong>Giderek insan bu \u00fcretim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

\u0130kincisi orada bir sosyalite var, bir toplumsal ya\u015fam var, sosyal ya\u015fam var. Hani kom\u00fcn demesek bile ama kom\u00fcnaliteye yak\u0131n daha dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi var. Ne yap\u0131yor? Bunu ortadan kald\u0131r\u0131yor. Ve giderek bu s\u00fcreklile\u015ftik\u00e7e s\u00fcreklile\u015ftik\u00e7e zaten insanlar ya\u015fayamaz hale geliyor. Soluk alamaz hale geliyor. Tar\u0131m yapamaz hale geliyor. Hayvanlar\u0131n\u0131 otlatamaz hale geliyor. \u0130nsanlar sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fayamaz hale geliyor. Stres art\u0131yor. Velhas\u0131l art\u0131k ne oluyor? Mesela kendi topraklar\u0131ndan g\u00f6\u00e7mek zorunda kal\u0131yorlar. \u0130\u015fsiz kal\u0131yorlar, a\u00e7 kal\u0131yorlar, hasta d\u00fc\u015f\u00fcyorlar, ya\u015fayamaz hale geliyorlar. Hayvanlar yine \u00f6yle, o ortam i\u00e7erisinde ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan mesela \u00e7ok ciddi tabii ki sorunlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. K\u0131r\u0131m. \u015eimdi dolay\u0131s\u0131yla hem do\u011fan\u0131n ya\u015fam\u0131na kar\u015f\u0131 ama hem de toplumun ya\u015fam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7ok ciddi bir \u015fey. O nedenle bunu da biz bir soyk\u0131r\u0131m politikas\u0131 olarak da K\u00fcrdistan\u2019da uygulanan bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n hepsini soyk\u0131r\u0131m politikas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendiriyoruz. Bunun i\u00e7in de sava\u015f niteli\u011findedir. Silahla \u00f6ld\u00fcrm\u00fcyor ama zehirle \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Silahla mesela diyelim ki g\u00f6\u00e7 ettirmiyor, eskiden k\u00f6yleri yak\u0131yorlard\u0131. \u0130\u015fte diyelim ki bask\u0131yla, zul\u00fcmle, her t\u00fcrl\u00fc i\u015fkenceyle insanlar g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kal\u0131yorlard\u0131. Bu sefer b\u00f6yle yapm\u0131yor ama i\u015fte bunlar yoluyla bunu yap\u0131yor.<\/p>\n

EKOLOJ\u0130K M\u00dcCADELE DEMOKRAS\u0130N\u0130N \u00c7OK C\u0130DD\u0130 B\u0130R YANINI TEMS\u0130L EDER<\/strong><\/p>\n

Bunun mesela soyk\u0131r\u0131mdan ne fark\u0131 var? O y\u00fczden hem K\u00fcrt halk\u0131na hem de genel anlamda tabii ki T\u00fcrkiye halklar\u0131na kar\u015f\u0131 uygulanan b\u00f6ylesi politikalar \u00e7ok yo\u011fundur. O zaman buradaki o k\u0131r\u0131m politikalar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek ona d\u00f6n\u00fck olarak da \u00e7ok ciddi politika olu\u015fturmam\u0131z gerekiyor. Ekolojik politikalar\u0131n ortaya konulmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tabii ki bu anlamda dedi\u011finiz gibi ortaya \u00e7\u0131kan direni\u015fler var. Gimgim\u2019da mesela \u00e7ok \u00f6nemli direni\u015fler oldu. \u00c7e\u015fitli yerlerde mesela buna d\u00f6n\u00fck eylemler oldu, Dersim\u2019de oldu. Farkl\u0131 \u015fehirlerde eylemsellikler oldu. Ciddi bir duyarl\u0131l\u0131k b\u00f6yle g\u00fcnbeg\u00fcn ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7ok anlaml\u0131d\u0131r. \u00c7ok \u00f6nemlidir. Bu anlamda bu direni\u015fin zaten hem s\u00fcreklile\u015fmesi hem de derinle\u015fmesi laz\u0131m. B\u00fct\u00fcn bir toplum \u015fu kesim bu kesim demeden mesela diyelim ki \u00f6rnek orada bir maden \u015firketi yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

O maden \u015firketinin verdi\u011fi zarar, zehirlenme sadece \u00f6rne\u011fin i\u015fte diyelim ki \u00f6rnek olarak s\u00f6yl\u00fcyorum, sadece CHP\u2019lilere zarar vermiyor. Sadece DEM Partililere zarar vermiyor. AKP\u2019lilerin orada ya\u015fayan insanlar mesela AKP\u2019lidir AKP\u2019ye oy veriyor. Onlara da zarar veriyor. Onlara da etkiliyor. \u015euna zarar vereyim buna zarar vermeyeyim diye ay\u0131rt etti\u011fi bir \u015fey yoktur. Pusulas\u0131 yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla ekolojik sorunlar ve ekolojik y\u0131k\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131nda ger\u00e7ekten herkesin el birli\u011fiyle bir m\u00fccadele etmesi gerekiyor. Burada da siz parti akl\u0131n\u0131 a\u015fmak dediniz. \u00c7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015feydi. \u00c7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn geli\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l parti akl\u0131n\u0131 a\u015fmak gerekiyorsa ekolojik k\u0131r\u0131m\u0131, ekolojik sald\u0131r\u0131lar\u0131 a\u015fmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan da parti akl\u0131n\u0131 a\u015fmak gerekiyor. Hi\u00e7 bu AKP\u2019liymi\u015f bu bilmem neymi\u015f demeden o toplumdaki b\u00fct\u00fcn kesimlerin b\u00f6yle el birli\u011fi i\u00e7erisine girmesi laz\u0131m. Bu bence \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Buradan yola \u00e7\u0131karak da mesela o \u015firketim oraya zarar vermesini, senin ya\u015fam\u0131na zarar vermesini engellemek gerekiyor.<\/p>\n

O do\u011faya, o hayvanlara zarar vermesine izin vermemek laz\u0131m. Bu bence \u00e7ok \u00f6nemli. Bu da neyi gerektirir? Bu ekolojik bir politikay\u0131, asl\u0131nda demokratik ekolojik bir politikay\u0131 gerektirir. Bu mesela \u00e7ok \u00f6nemli. Demokrasinin de mesela \u00e7ok \u00f6nemli yanlar\u0131ndan birisidir. Bu a\u00e7\u0131dan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ekolojik m\u00fccadele de demokrasinin \u00e7ok ciddi bir yan\u0131n\u0131 te\u015fkil eder b\u00f6yle de. Bunlar\u0131 daha fazla geli\u015ftirmek laz\u0131m. Bu eylem yelpazesini daha geni\u015fletmek gerekiyor. Buna kat\u0131lan kesimleri \u00e7ok zenginle\u015ftirmek gerekiyor. Bu anlamda birbirine g\u00fcvenmek gerekiyor. Ne kadar dayan\u0131\u015fma, birlik olunursa bilelim ki orada o zaman bu kapitalist \u015firketler b\u00f6yle maddi \u00e7\u0131karlarla \u015feye zarar vermek isteyen, do\u011faya, insana, topluma, ya\u015fam\u0131m\u0131za, gelece\u011fimize zarar vermek isteyen kesimleri biz durdurabiliriz. Biz onlar\u0131 engelleyebiliriz. Buna g\u00fcc\u00fcm\u00fcz vard\u0131r.<\/p>\n

N\u00f6bet eylemleri asl\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti bu JES projelerine kar\u015f\u0131 yine maden \u015firketlerine kar\u015f\u0131. \u015eunu da s\u00f6yleyebilir miyiz asl\u0131nda bir kom\u00fcn \u00f6rg\u00fctlenmesi olu\u015ftu. O direnenlerin ya\u015famlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda birlikte oturup kalkmalar\u0131, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck, birlikte yemek yemeleri, birlikte bir direni\u015f sergilediler ve asl\u0131nda bunun etraf\u0131nda bir ekoloji kom\u00fcn\u00fc olu\u015ftu denilebilir mi?<\/strong><\/p>\n

Bazen baz\u0131 kavramlar\u0131 \u00e7ok karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131ran bir realite var. Kom\u00fcn dedi\u011fimiz \u015fey de o kadar sadedir asl\u0131nda. O kadar ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7erisindedir. \u00d6nderli\u011fimiz kom\u00fcn \u00f6rg\u00fctlenmesini uzunca y\u0131llardan beri zaten savunmalarda da ortaya koymu\u015ftu. Politik bir strateji olarak da ortaya koymu\u015ftu. Bu son g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle birlikte bir bu\u00e7uk y\u0131ldan itibaren de daha odakl\u0131 bir bi\u00e7imde kom\u00fcnler kom\u00fcn\u00fc, kom\u00fcn \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade ediyor. Bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir ele\u015ftiri olarak da m\u0131 s\u00f6ylesek? Toplumda; mesela K\u00fcrt toplumunda, Anadolu toplumunda, Ortado\u011fu toplumlar\u0131nda mutlaka bir kom\u00fcnal \u00f6z vard\u0131r. Bu zaten binlerce y\u0131ld\u0131r bu topraklar\u0131n bir k\u00f6k h\u00fccresidir. Bug\u00fcn biz toplum olarak da h\u00e2l\u00e2 da insan olarak da ya\u015fayabiliyorsak, bu kom\u00fcn k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bizde kalm\u0131\u015f olan kal\u0131nt\u0131lar\u0131na bor\u00e7luyuz tabii ki. \u015eimdi dolay\u0131s\u0131yla siz \u00f6rnek olarak oray\u0131 verdiniz, o dedi\u011finize ben kat\u0131l\u0131yorum. Oras\u0131 asl\u0131nda do\u011fall\u0131\u011f\u0131nda bir ekoloji kom\u00fcn\u00fc oldu.<\/p>\n

Ama bunun i\u00e7in \u00e7ok farkl\u0131 bir \u015fey mi yap\u0131ld\u0131? Yeni bir icat, yeni bir ke\u015fif mi yap\u0131ld\u0131? Hay\u0131r. Ne yap\u0131ld\u0131? Bir dayan\u0131\u015fma ortam\u0131 yarat\u0131ld\u0131. Bir mekanda birle\u015fen bir ama\u00e7, bir hedef do\u011frultusunda bir insan grubu birle\u015fiyor. Bir \u015feye kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele ger\u00e7ekle\u015fiyor ama sadece m\u00fccadele de\u011fil. Orada o m\u00fccadelesini yaparken bir ya\u015fam\u0131 da var, s\u00fcre giden bir ya\u015fam\u0131 var. Yeme\u011fini yap\u0131yor, \u00e7ay\u0131n\u0131 yap\u0131yor, pratik i\u015fler var, onlar\u0131 yap\u0131yor. Onu yaparken mesela diyoruz ki sen bu i\u015fi yap, sen bu i\u015fi yap, gel bu i\u015fi birlikte yapal\u0131m. On ki\u015fi yapal\u0131m, be\u015f ki\u015fi yapal\u0131m derken burada bir de birlikte karar vererek bunlar\u0131 yap\u0131yorlar. Bunlar\u0131n hepsi bir kom\u00fcn ya\u015fam\u0131d\u0131r, bir kom\u00fcnd\u00fcr. Bunu mesela daha profesyonel bir d\u00fczeye getirelim. Diyelim ki orada o insanlar\u0131n, bir araya gelen insanlar\u0131n \u015feyi politik bir duru\u015ftur zaten. Ama onu mesela diyelim ki bir de karar g\u00fcc\u00fcne ula\u015ft\u0131rs\u0131nlar de\u011fil mi? Toplant\u0131lar\u0131n\u0131 yaps\u0131nlar, o toplant\u0131larda karar als\u0131nlar, planlama \u00e7\u0131kars\u0131nlar. Bu planlamaya g\u00f6re mesela \u015f\u00f6yle yapal\u0131m, b\u00f6yle yapal\u0131m, buna g\u00f6re i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirsinler.<\/p>\n

Yerel demokrasi budur, o kadar konular birbirine ba\u011flant\u0131l\u0131 ki. Kom\u00fcn budur asl\u0131nda, kom\u00fcn budur. Yerel demokrasi denilen budur, demokratik toplum dedi\u011fimiz budur. Hi\u00e7 b\u00f6yle orada burada aramaya, hi\u00e7 yapamayaca\u011f\u0131m\u0131z bir \u015feyi, ya acaba ne yapal\u0131m, ne edelim diye b\u00f6yle yana yana aramaya gerek yok. Ger\u00e7ekten tam da yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda, tam da i\u00e7imizde, tam da hani vicdanl\u0131, ahlak sahibi olan toplumlar ve insan ger\u00e7ekli\u011fi Ortado\u011fu\u2019da bitmemi\u015ftir. K\u00fcrdistan\u2019da bitmemi\u015ftir, Anadolu\u2019da bitmemi\u015ftir. Bunlar b\u00f6yle ger\u00e7ekten \u00e7ok diri bir bi\u00e7imde ya\u015f\u0131yor. Biz bunu g\u00f6r\u00fcyoruz, m\u00fccadele eden insanlarda da g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6yle kendi halinde ya\u015fayan toplumlar var, onlarda da g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7ok tertemiz diyorlar ya, temiz Anadolu \u00e7ocu\u011fu. Ger\u00e7ekten mesela sen Anadolu\u2019nun b\u00f6yle bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fcne git ya da diyelim ki \u015fehirlerin b\u00f6yle gecekondu mahalleleri, hani b\u00f6yle fakir yerlerine gidelim, o ahlak, vicdan ya\u015f\u0131yordur. Ama ne eksiktir? Bunu demokrasiyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmek, bunu kom\u00fcn \u00f6rg\u00fctlenmesiyle bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde birle\u015ftirmek, bunun \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yaratmak eksiktir.<\/p>\n

O y\u00fczden ekolojik m\u00fccadelede a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6ylediniz, bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6rnek. Asl\u0131nda deneyim ifade ediyor. Bence bu deneyim i\u00e7erisinde olan, i\u015fte ekolojik kom\u00fcn olarak da ifade edebilece\u011fimiz, oradaki insanlar\u0131n bunu mesela her d\u00fczeyde geli\u015ftirmesini ben \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcyorum. Bunu daha fazla kamuoyuyla payla\u015fabilirler bu deneyimi orada ortaya \u00e7\u0131kan. Mesela bir Gezi direni\u015fi oldu de\u011fil mi? O Gezi direni\u015finde de bir d\u00f6nem Taksim Meydan\u0131\u2019nda \u00f6yle ortak bir deneyim ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ortak ya\u015fam, kom\u00fcn ya\u015fam deneyimi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar niye \u00f6yle d\u00f6nem d\u00f6nem ortaya \u00e7\u0131ks\u0131n? Bunu biz b\u00f6yle d\u00f6nemsel de\u011fil de ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n bir s\u00fcren ger\u00e7ekli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrelim. Her an ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi olsun. Hep b\u00f6yle ya\u015fayal\u0131m. Ailemizin i\u00e7inde b\u00f6yle ya\u015fayal\u0131m de\u011fil mi? A\u015firetimizin i\u00e7inde b\u00f6yle ya\u015fayal\u0131m. Mahallemizde mesela b\u00f6yle ya\u015fayal\u0131m. Belediyelerde bunu yapal\u0131m. \u00d6nderlik hep s\u00f6yl\u00fcyor, belediye kom\u00fcnd\u00fcr. Belediye Avrupa topraklar\u0131na kom\u00fcn k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u015f\u00f6yle diyelim, kom\u00fcn k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn Avrupa co\u011frafyas\u0131na, Avrupa topraklar\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ad\u0131 belediye oluyor. Ama asl\u0131nda yerel demokrasidir. Yerelin kendi kendine karar alabildi\u011fi kom\u00fcn ger\u00e7ekli\u011fi olarak ifade edilebilir.<\/p>\n

Yerelin g\u00fc\u00e7lendirilmesinden, yerel demokrasiden bahsettik. Tabii ki \u00f6z savunma da bunun en b\u00fcy\u00fck kollar\u0131ndan biri, en \u00f6nemli kollar\u0131ndan da biri \u00f6zellikle kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Suriye\u2019de demokratik entegrasyonun tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, uygulamaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcreci ya\u015f\u0131yoruz. Fakat YPJ\u2019nin stat\u00fcs\u00fc tart\u0131\u015fmal\u0131, kabul edilmiyor. YPJ kendisi de bir hamle ba\u015flatt\u0131 hepimiz YPJ\u2019liyiz ad\u0131yla. Siz KJK olarak da hamleyi destekledi\u011finize dair kamuoyuna yaz\u0131l\u0131 bir a\u00e7\u0131klama yapm\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Buna d\u00f6n\u00fck neler s\u00f6yleyebilirsiniz?<\/strong><\/p>\n

Bir \u00f6nceki konularla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde giderek YPJ\u2019yi cevapland\u0131ray\u0131m. Suriye a\u00e7\u0131s\u0131ndan da Rojava\u2019da tabii ki \u00e7ok ciddi bir \u00f6z y\u00f6netim deneyimi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. R\u00eaveberiya Xweser bi\u00e7iminde yakla\u015f\u0131k 14-15 y\u0131l boyunca halk kendi kendini y\u00f6netti, y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Devlet olmadan bir halk kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 nas\u0131l idare eder, nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fcr, y\u00f6nlendirir? Asl\u0131nda ger\u00e7ekten bunun muazzam bir laboratuvar\u0131 oldu\u011fu, deneyimi oldu\u011fu, birikimi oldu\u011fu bu. Kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00f6yledir. Bu bir b\u00fct\u00fcn toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00f6yle. Ger\u00e7ekten o deneyim \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tabii belli bir a\u015famaya geldikten sonra, Ocak ay\u0131nda da yap\u0131lan anla\u015fmalarla birlikte entegrasyon dedi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7 hayata ge\u00e7iyor, ad\u0131m ad\u0131m ge\u00e7iyor. Tabii biz b\u00f6yle geli\u015fmelere de bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman asl\u0131nda strateji demokratik entegrasyondur. Devletin demokratikle\u015fmesi, Cumhuriyet\u2019in demokratikle\u015fmesi, yerel toplumun da buna entegre olmas\u0131. R\u00eaveberiya Xweser, \u00f6z y\u00f6netim dedi\u011fimiz, Rojava\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan halk\u0131n iradesinin buna demokratik temelde entegre olmas\u0131, yakla\u015f\u0131m esas da budur. Fakat ortaya \u00e7\u0131kan entegrasyonda tabii ki problemler g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Bunlar yans\u0131yor.<\/p>\n

Suriye devleti buldu\u011fu her f\u0131rsatta, bas\u0131na yans\u0131yan, bas\u0131nda da de\u011ferlendirilen, oradaki yetkililer taraf\u0131ndan da de\u011ferlendirilen hususlar, tart\u0131\u015fma ba\u015flang\u0131\u00e7ta farkl\u0131d\u0131r, planlamalar farkl\u0131d\u0131r, ortakla\u015f\u0131lan hususlar farkl\u0131d\u0131r. Fakat pratikle\u015fme a\u015famas\u0131na ge\u00e7ildi\u011finde bak\u0131yoruz ki orada devlet b\u00f6yle kendi merkezi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan ve asl\u0131nda o demokratik toplumun, oradaki toplumun iradesini, kad\u0131nlar\u0131n iradesini a\u015f\u0131nd\u0131ran, buradan asl\u0131nda buldu\u011fu f\u0131rsatlar\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re kullanmak isteyen bir tutum i\u00e7erisinde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu \u00e7ok tehlikeli tabii ki. Bu yakla\u015f\u0131m en ba\u015fta asl\u0131nda \u015eara H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin kendisini \u00e7\u00f6kertir. Bunu s\u00f6yleyelim. \u00c7\u00fcnk\u00fc Esad H\u00fck\u00fcmeti niye \u00e7\u00f6kt\u00fc gitti? Bunun bir nedeni var. Bunun bir sosyolojik nedeni var, bir tarihsel nedeni var. Y\u00f6netim bi\u00e7imiyle alakal\u0131 olan bir nedeni var. \u00d6nderli\u011fimiz asl\u0131nda sol Baas gitti, sa\u011f Baas geldi. Sakall\u0131 Baas\u00e7\u0131lar geldi. Bu Baas \u00e7izgisinin bir devam\u0131d\u0131r. Biz mesela b\u00f6yle de okuyoruz bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131. \u015eimdi bu Baas \u00e7izgisinin kendisi iflas etti. Bunu Esad rejiminin gidi\u015fiyle zaten g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck.<\/p>\n

Bunu bu bi\u00e7imiyle devam ettiren, HT\u015e \u00e7izgisi, biraz daha radikal \u0130slamc\u0131 \u00e7izgi dedi\u011fimiz \u015feyle devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir ger\u00e7eklik var. Bunun da tutunamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u015eu an iktidarda olabilirler. D\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerden destek al\u0131yor olabilirler. B\u00f6lgedeki dengelerden faydalan\u0131yor olabilirler. Ama buras\u0131 buras\u0131 Ortado\u011fu. Ger\u00e7ekten ta\u015flar yerli yerine oturmam\u0131\u015f. Ortada 60 milyonluk bir K\u00fcrt dinami\u011fi var. Bu dinami\u011fin \u00e7ok \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de Rojava devrimi, Rojava ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7erisinde kendisini ifade etmi\u015f bir dinamik ki bu dinami\u011fin \u00f6nc\u00fcs\u00fc de diyebilece\u011fimiz bir pozisyon i\u00e7erisinde. Dolay\u0131s\u0131yla tabii ki \u015eara H\u00fck\u00fcmeti b\u00f6yle yapmamal\u0131. B\u00f6yle basitle\u015ftirici, oradaki demokratik toplum iradesini bo\u015fa \u00e7\u0131kartan, hani dilden tutal\u0131m, k\u00fclt\u00fcrden tutal\u0131m, kad\u0131n boyutuna kadar tekrar b\u00f6yle devlet hakimiyetini kurma temelinde bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7erisine girmemeli. Tam tersine demokratik entegrasyon temelinde ele almas\u0131 tabii ki \u015eara H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin kendi gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli olacakt\u0131r. E\u011fer ki bir gelece\u011fi olacaksa bu gelecek ancak kendisini demokratikle\u015ftirmesi temelinde olabilir. Halklara demokratik yakla\u015fmas\u0131 temelinde olabilir. Ba\u015fka bir gelece\u011fi de yoktur.<\/p>\n

YPJ\u2019Y\u0130 YOK SAYMAK SUR\u0130YE H\u00dcK\u00dcMET\u0130N\u0130N HADD\u0130 DE\u011e\u0130LD\u0130R<\/strong><\/p>\n

Bir de bunun mesela \u00e7ok \u00f6nemli bir yan\u0131 kad\u0131n boyutudur. \u00d6zellikle de YPJ boyutudur. YPJ sadece Rojava\u2019da bulunan K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6z savunma \u00f6rg\u00fct\u00fc de\u011fildir. Muazzam bir evrensel g\u00fc\u00e7 olmu\u015ftur. Kendisini muazzam bir evrensel g\u00fc\u00e7 haline getirmi\u015ftir. Asl\u0131nda d\u00fcnya halklar\u0131 Rojava\u2019y\u0131 Koban\u00ea\u2019den tutal\u0131m, Qami\u015flo\u2019dan tutal\u0131m, Minbic\u2019ten, Rakka\u2019dan, orada bir devrim DA\u0130\u015e\u2019e kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele ger\u00e7ekli\u011fi ve orada ortaya \u00e7\u0131kan bir devrim ger\u00e7ekli\u011fi oldu. En \u00e7ok da mesela YPJ ile bu devrim g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geldi. YPJ ger\u00e7ekli\u011fi ile neden? \u0130\u015fte kad\u0131n devrimcili\u011fi, kad\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, DA\u0130\u015e gibi mesela bu kadar vah\u015fi bir \u00e7ete \u00f6rg\u00fct\u00fcne kar\u015f\u0131 cesaretle m\u00fccadele eden. Asl\u0131nda g\u00fclerek diyelim ki \u00f6l\u00fcme giden bir kad\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131 ger\u00e7ekli\u011fini ifade etti YPJ. B\u00f6yle bir miras \u00fczerinden y\u00fckseldi, bir kimlik haline geldi. Bu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n bir \u00f6z savunma kimli\u011fi olarak ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00fct\u00fcn Ortado\u011fu kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6z savunma ger\u00e7ekli\u011fi olarak, kimli\u011fi olarak kendisini ifadelendirir. O y\u00fczden tabii ki YPJ\u2019nin demokratik entegrasyonda iradesinin tan\u0131nmamas\u0131, g\u00f6r\u00fclmemesi tabii ki asla kabul edilemez. Bunu hi\u00e7bir kad\u0131n kabul etmez.<\/p>\n

YPJ kendi asl\u0131nda stat\u00fcs\u00fcn\u00fc yaratm\u0131\u015ft\u0131r, kendi kimli\u011fini yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Fiili olarak ortaya \u00e7\u0131kan b\u00f6yle bir irade vard\u0131r. Bunu geriletmek, bunu yok saymak Suriye h\u00fck\u00fcmetinin haddine de\u011fildir. Suriye h\u00fck\u00fcmetinin haddine de\u011fildir. Onlar mesela bunun karar\u0131n\u0131 veremezler tabii ki. Rojava s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde YPJ\u2019nin bunun m\u00fccadelesini vermesi \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. YPJ bunun iradesini zaten ortaya koyuyor, de\u011ferlendiriyor, bunun m\u00fccadelesini veriyor, y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Ama Ortado\u011fu\u2019daki kad\u0131nlar olarak, hem K\u00fcrdistan\u2019\u0131n t\u00fcm par\u00e7alar\u0131ndaki K\u00fcrt kad\u0131nlar olarak, hem Ortado\u011fu kad\u0131nlar\u0131 olarak, hem de d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131 olarak tabii ki YPJ\u2019yi yaln\u0131z b\u0131rakmamam\u0131z gerekir. YPJ nas\u0131l k\u0131zg\u0131n sava\u015f i\u00e7erisinde b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar ad\u0131na bir m\u00fccadele verdiyse ve o anlamda b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar\u0131n onurlu kimli\u011fini ifade ettiyse, ortaya koyduysa elbette ki \u015fimdi de b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n onu kendi onuru olarak, kendi kimli\u011fi olarak, kendi varl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmeli ve sahip \u00e7\u0131kmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n devam\u0131 ger\u00e7ekten savunmadan ge\u00e7er. Savunmas\u0131z bir varl\u0131k yoktur d\u00fcnyada. Bu kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli. Dolay\u0131s\u0131yla YPJ\u2019nin ba\u015flatm\u0131\u015f oldu\u011fu bu kampanyaya b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar\u0131n \u00e7ok aktif bir bi\u00e7imde kat\u0131lmas\u0131, b\u00fct\u00fcn K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n en ba\u015fta \u00e7ok aktif bir bi\u00e7imde kat\u0131lmas\u0131, sahiplenmesi ve bulunduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn co\u011frafyalarda di\u011fer kad\u0131nlar\u0131 da buna katabilmesi, dahil edebilmesi tabii ki \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Bizim bu s\u00fcre\u00e7teki kad\u0131n m\u00fccadelesinde kazanm\u0131\u015f oldu\u011fumuz bu mevziyi sonuna kadar sahiplenmemiz ve onun \u015f\u00f6yle diyeyim yeni bir devlet \u015fekillenirken, devlet demokratik bir temelde \u015fekillenirken kad\u0131nlar\u0131n savunma stat\u00fcs\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karma anlam\u0131nda. Bug\u00fcn YPJ\u2019dir ama yar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn T\u00fcrkiye olabilir, yar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn Almanya olabilir, yar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn ba\u015fka bir \u00fclke olabilir ama kad\u0131nlar\u0131n kendisini korumaya ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir stat\u00fcn\u00fcn anayasalarda, yasalarda mutlaka ortaya konulmas\u0131 laz\u0131m. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. \u0130\u015fte bunun ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 biz YPJ ile birlikte atabiliriz. Suriye yeniden \u015fekillenirken YPJ\u2019yi ne kadar sahiplenirsek, ne kadar politik \u00f6z savunma olgusu olarak, kimli\u011fi olarak sahiplenirsek ve b\u00fct\u00fcn kad\u0131n m\u00fccadelelerine mal edebilirsek elbette ki devletin kendisi i\u00e7erisinde de, anayasan\u0131n kendisi i\u00e7erisinde de \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim dinami\u011fini yaratabiliriz. Bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir. Sordu\u011funuz soru vesilesiyle de b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn Ortado\u011fu kad\u0131nlar\u0131n\u0131 YPJ\u2019yi b\u00f6yle \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde sahiplenmeye ve mutlaka bu konuda savunma stat\u00fcs\u00fcn\u00fc kazan\u0131ncaya kadar bu m\u00fccadeleyi b\u00fcy\u00fctmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yorum.<\/p>\n

Son olarak sizin belirtmek istedi\u011finiz bir \u015fey varsa s\u00f6z\u00fc size b\u0131rakal\u0131m.<\/strong><\/p>\n

Haziran ay\u0131na girerken, Haziran ay\u0131 da asl\u0131nda kad\u0131n fedai \u015fehitler ay\u0131d\u0131r. Biz b\u00f6yle de ele al\u0131yoruz. G\u00fblan arkada\u015f, Sema Y\u00fcce arkada\u015f, Zilan arkada\u015f \u015fahs\u0131nda, fedai eylemler ger\u00e7ekle\u015ftiren kad\u0131n \u015fehitlerimiz \u015fahs\u0131nda Haziran ay\u0131n\u0131 bu bi\u00e7imde ele al\u0131yoruz. Tabii ki fedai ger\u00e7ekli\u011fini sadece bir sava\u015f ger\u00e7ekli\u011fi olarak ele alm\u0131yoruz. Fedailik bir asl\u0131nda kom\u00fcnal ya\u015fam bi\u00e7imidir. Kom\u00fcnalliktir. Do\u011fru ya\u015famd\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe a\u015f\u0131k olmakt\u0131r. B\u00f6yle de ele al\u0131yoruz. Bu anlamda \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcreci bu fedai \u015fehitlerimizin yol g\u00f6stericili\u011finde, onlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde bu bi\u00e7imde yeniden kendimizi ele almak, kad\u0131n m\u00fccadelemizi bu anlamda daha g\u00fc\u00e7lendirmek ve toplumdaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fccadelesini bu temelde Zilan\u2019\u0131n anlaml\u0131 ya\u015fam \u00e7izgisi, Sema Y\u00fcce\u2019nin m\u00fccadele \u00e7izgisi, heval G\u00fblan\u2019\u0131n m\u00fccadele \u00e7izgisi, bunlarla birlikte kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini ger\u00e7ekten g\u00fc\u00e7lendiren, ba\u015flatm\u0131\u015f oldu\u011fumuz bir hamle vard\u0131, \u015fimdi kad\u0131n zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu perspektifle \u015fimdi kad\u0131n zaman\u0131d\u0131r hamlemizi, tam da i\u015fte fedai \u015fehitlerimizin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc \u00e7izgisiyle daha da g\u00fc\u00e7lendiren eylem, etkinlikler, anmalar bu temelde daha da anlamland\u0131ran bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrelim. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcreci bu temelde de ele alal\u0131m ve bu b\u00fcy\u00fck \u015fehitlerimize b\u00f6yle lay\u0131k olabilelim. Bu vesileyle ben \u015fehitlerimizi, Haziran \u015fehitlerimizi de minnetle an\u0131yorum. Bu temelde hem toplumsal m\u00fccadelemizde hem bir b\u00fct\u00fcn m\u00fccadelemizde onlar\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ya\u015fatman\u0131n m\u00fccadelesini b\u00fcy\u00fctelim diyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu, g\u00fcndeme ili\u015fkin \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerde bulundu. Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecinin geldi\u011fi a\u015famaya ili\u015fkin konu\u015fan Do\u011fu, \u00d6nder Apo\u2019nun s\u00fcreci ilerletmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etti\u011fini vurgulad\u0131. Bu konuda AKP iktidar\u0131nda ciddi yetersizlikler oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u011fu, s\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam etmesi i\u00e7in \u00f6zellikle […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1964,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"class_list":["post-1963","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-roportajlar"],"acf":[],"yoast_head":"\n\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor - KJK T\u00fcrk\u00e7e<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor - KJK T\u00fcrk\u00e7e\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu, g\u00fcndeme ili\u015fkin \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerde bulundu. Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecinin geldi\u011fi a\u015famaya ili\u015fkin konu\u015fan Do\u011fu, \u00d6nder Apo\u2019nun s\u00fcreci ilerletmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etti\u011fini vurgulad\u0131. Bu konuda AKP iktidar\u0131nda ciddi yetersizlikler oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u011fu, s\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam etmesi i\u00e7in \u00f6zellikle […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"KJK T\u00fcrk\u00e7e\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-03T14:34:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"990\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"556\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Stera\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Stera\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"45 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963\"},\"author\":{\"name\":\"Stera\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/77a374b6f3188d0bdfbb280989c60a51\"},\"headline\":\"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor\",\"datePublished\":\"2026-06-03T14:34:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963\"},\"wordCount\":10479,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"R\u00f6portajlar\"],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963\",\"name\":\"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor - KJK T\u00fcrk\u00e7e\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-03T14:34:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/77a374b6f3188d0bdfbb280989c60a51\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg\",\"width\":990,\"height\":556},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/1963#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"KJK T\u00fcrk\u00e7e\",\"description\":\"K\u00fcrdistan Kad\u0131n Topluluklar\u0131\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/77a374b6f3188d0bdfbb280989c60a51\",\"name\":\"Stera\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kjkonline.net\\\/tr\\\/nivis\\\/author\\\/stera\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor - KJK T\u00fcrk\u00e7e","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor - KJK T\u00fcrk\u00e7e","og_description":"Medya Haber televizyonunda yay\u0131nlanan \u00f6zel programa kat\u0131lan KJK Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u00dcyesi \u00c7i\u011fdem Do\u011fu, g\u00fcndeme ili\u015fkin \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerde bulundu. Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum s\u00fcrecinin geldi\u011fi a\u015famaya ili\u015fkin konu\u015fan Do\u011fu, \u00d6nder Apo\u2019nun s\u00fcreci ilerletmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etti\u011fini vurgulad\u0131. Bu konuda AKP iktidar\u0131nda ciddi yetersizlikler oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u011fu, s\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam etmesi i\u00e7in \u00f6zellikle […]","og_url":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963","og_site_name":"KJK T\u00fcrk\u00e7e","article_published_time":"2026-06-03T14:34:58+00:00","og_image":[{"width":990,"height":556,"url":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Stera","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Stera","Tahmini okuma s\u00fcresi":"45 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963"},"author":{"name":"Stera","@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/#\/schema\/person\/77a374b6f3188d0bdfbb280989c60a51"},"headline":"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor","datePublished":"2026-06-03T14:34:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963"},"wordCount":10479,"image":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg","articleSection":["Haberler","R\u00f6portajlar"],"inLanguage":"tr"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963","url":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963","name":"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor - KJK T\u00fcrk\u00e7e","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg","datePublished":"2026-06-03T14:34:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/#\/schema\/person\/77a374b6f3188d0bdfbb280989c60a51"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963#primaryimage","url":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/20260602-ses-00-21-26-10-still032-jpgba07f5-image.jpg","width":990,"height":556},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/1963#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00c7igdem Do\u011fu: Sava\u015f Durdu Ama M\u00fccadelemiz Devam Ediyor"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/","name":"KJK T\u00fcrk\u00e7e","description":"K\u00fcrdistan Kad\u0131n Topluluklar\u0131","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/#\/schema\/person\/77a374b6f3188d0bdfbb280989c60a51","name":"Stera","url":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/nivis\/author\/stera"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1963"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1965,"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1963\/revisions\/1965"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kjkonline.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}